Saturday, September 10, 2016

પોલીસને પણ પ્રમાણિક રહેવુ છે પણ..

થોડા સમય પહેલા મેં એક પોસ્ટમાં લખ્યુ હતું કે આપણે જેવા છીએ, તેવા આપણા નેતા છે, સરકારી અધિકારીઓ છે, ડોકટરો છે અને પોલીસ પણ આપણા જેવી જ છે, કારણ તે આપણી  વચ્ચેથી આવે છે.તેના કારણે સ્વભાવીક રીતે જ જેવા આપણે છીએ, તેવા જ તેઓ પણ હશે, સામાન્ય રીતે આપણે મોટા ભાગના લોકો મધ્યમવર્ગમાંથી આવી છીએ, એટલે આપણને જાણે અજાણે શ્રીમંતો સામે નારાજગી અને ગુસ્સો હોય છે, છતાં આપણા મનના એક ખુણામાં તો શ્રીમંત થવાની ઈચ્છા પણ રહેલી જ હોય છે. પણ મુળ વાત ઉપર આવી. પોલીસની વાત નિકળે એટલે બહુ મોટો વર્ગ નાકનું ટેરવુ ચઢાવી પોલીસની વાત જ ના કરશો તેમ કહી ઉભરો ઠાલવી નાખે છે. પછી ભલે પોતાની જીંદગીમાં એક પણ વખત પોલીસ સાથે પનારો પડયો હોય નહીં છતાં ગાળ આપવા માટે સરકારી તંત્રમાં પોલીસ એક હાથ વગુ હથિયાર છે.

પણ પોલીસ પણ પ્રમાણિક હોઈ શકે અને પોલીસમાં પણ  નાના મોટા પ્રમાણિક અધિકારીઓ છે, તે હું ભાર ઉપર પુર્વક અને ક્રાઈમ રીપોર્ટીંગના મારા પચ્ચીસ વર્ષના અનુભવ પછી પણ કહી શકુ છુ.પણ બીજી સરકારી વિભાગો કરતા પોલીસમાં કોઈ કર્મચારી અથવા અધિકારીને પ્રમાણિક રહેવુ છે, તો અન્ય કરતા વધુ અડચણો આવે છે, તેનું કારણ વ્યવસાઈક મુશ્કેલીઓ વધુ આવે છે. એક ઉદાહરણ રૂપે અમદાવાદના નવરંગપુરા પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારમાં ઘણા બધા મલ્ટીપ્લેકક્ષ આવેલા છે, મહિનામાં દસ વખત નવરંગપુરા પોલીસ સ્ટેશન ઉપર કોઈ સિનિયર અધિકારીની ઓફિસમાંથી ફોન આવે કે સાહેબ તેમના ફેમેલી સાથે ફિલ્મ જોવા માટે આવી રહ્યા છે. એક લીટીની સુચના બાદ નવરંપુરા પોલીસ ઈન્સપેકટરે સાહેબના પરિવારની ટીકીટ ખરીદવાથી લઈ ઈન્ટરવેલ સુધીની તમામ વ્યવસ્થા કરવાની છે. હવે જો નવરંગપુરા પોલીસ ઈન્સપેકટર પગારમાંથી પૈસા કાઢી મલ્ટીપેલ્કક્ષની ટીકીટ ખરીદે તો પગાર તો પુરો થઈ જાય, ઉપરથી લોન લેવાનો વખત આવે.

આમ નાનો પોલીસ અધિકારી પ્રમાણિક રહે તે માટે ઉપરી અમલદારથી પ્રમાણિકતાની શરૂઆત થવી જોઈએ, જો તેવુ થાય તો કદાચ નાના પોલીસ અધિકારીઓમાં માટે પ્રમાણિક રહેવુ કદાચ શકય બની શકે. આ દિશામાં સુરેન્દ્રનગરના ડીએસપી દિપક મેઘાણીએ એક નાનકડુ પગલુ ઉપાડી પોતાના તાબાના પોલીસ ઈન્સપેકટર થોડાક પ્રમાણિક રહી શકે તેવો પ્રયાસ કર્યો છે, પોલીસ મેન્યુઅલ પ્રમાણે તમામ પોલીસ સ્ટેશનોનું ઉપરી અમલદાર દ્વારા ઈન્સપેકશન થતુ હોય, અને તે પ્રમાણે ડીએસપી મેઘાણી પણ સુરેન્દ્રનગરના પોલીસ સ્ટેશનમાં ઈન્સપેકશનમાં જતા હતા, ત્યારે તેમના ધ્યાનમાં કેટલીક બાબત આવી હતી, મેઘાણી જયારે પોલીસમાં જતા ત્યારે ત્યારે તેમનું શાહી સ્વાગત થતુ હતું, આ વાત તેમને કઠી, મેઘાણીને ખબર હતી તેઓ જે કામે પોલીસ સ્ટેશનમાં આવે છે તે તેમનું સરકારી કામ છે, ત્યારે તેમના સ્વાગત પાછળ થતો ખર્ચ અટકાવી શકાય તેમ છે તેથી તેમણે એક લેખિત સુચના મોકલી આપી હતી.
દિપક મેઘાણીએ પોતાના તાબાના ઈન્સપેકટરોને સુચના આપી કે ઉપરી અમલદાર આવે ત્યારે ડ્રાય ફ્રુટ અને ફળો લાવવા નહીં, કારણ તે યોગ્ય લાગતુ નથી, તેના બદલે માત્ર ચ્હા અથવા પાણી આપશો તો પણ ચાલશે. જો કે દિપક મેઘાણીને જે નાની બાબત પણ કઠી તે બધા જ સિનિયર અધિકારીઓને કઠે તે જરૂરી નથી, ત્યારે તેમના તાબાના અધિકારીઓ પાસે પ્રમાણિકતાથી અપેક્ષા રાખવી જરા વધુ પડતી છે.

 જયારે આપણે પોલીસ પ્રમાણિક  રહે તેવી અપેક્ષા રાખીએ ત્યારે ,હવે પોલીસની વ્યવસાઈક સમસ્યા પણ સમજવી પડશે . આપણા પોલીસ માટેના કાયદા છે તે પોલીસ મેન્યુલ પ્રમાણે ચાલે છે, જેમાં અંગ્રેજો બાદ ભાગ્ય જ સુધારો થયો છે. ઉદાહરણ રૂપે અમદાવાદના કોઈ કેસનો ભાગેડુ આરોપી મુંબઈમાં હોવાની માહિતી મળે તો એક સબઈન્સપેકટરને નિયમ પ્રમાણે રેલવેના સેકન્ડ કલાસની ટીકીટ મળે, એટલે પહેલા તો તેણે ટીકીટ કઢાવી મુંબઈ જવાનું, પછી  મુંબઈ જઈ બેસ્ટની બસ પકડી આરોપી શોધવા જવાનું અને મુંબઈ જેવા શહેરમાં રૂપિયા ત્રણસોમાં રહેવા જમવાનું વ્યવસ્થા હોય તેવી હોટલમાં રહેવાનું કારણ સબઈન્સપેકટરની તપાસમાં બહાર જાય ત્યારે રોજના ત્રણસો  રૂપિયા જ મળે છે. હવે મુંબઈમાં કોઈ ત્રણસો રૂપિયાવાળી હોટલ શોધવી કયાં..જો પોલીસ પોતાને મળતા પગાર અને ભથ્થાઓ પ્રમાણે તપાસ કરે તો કોઈ આરોપી વીસ વર્ષ સુધી પણ પકડાય નહીં.

જયારે આજના યુગમાં ગુનેગાર હાઈટેક થઈ રહ્યો છે, તે સારા કોમ્યુનીકેશનના સાધનો અને એસયુવી કારનો ઉપયોગ કરે છે ત્યારે પોલીસ મેન્યુઅલ પ્રમાણે સબઈન્સપેકટર મહિને 33 રૂપિયા સાયકલ એલાઉન્સ આપવામાં આવે છે.પોલીસ જે યુનિફોર્મ પહેરે છે, તેના વોશીંગ એલાઉન્સ પેટે મહિને ચાલીસ રૂપિયા મળે છે.પોલીસ ચોવીસ કલાક કામ કરે છે, વિકલી ઓફ અને જાહેર રજાઓના દિવસે પણ પોલીસ ફરજ ઉપર હોય છે તેના બદલે તેમને મહિને 240 રૂપિયા સબઈન્સપેકટરને આપવામાં આવે છે, મેં પોલીસને નજીકને કામ કરતી જોઈ છે, ખાસ કરી હત્યા, બળાત્કાર, અપહરણ અને ત્રાસવાદના મુદ્દે તપાસ હોય ત્યારે સરકાર અમને કઈ આપતી નથી તેવા રોદણા રોવાને બદલે પોલીસ પોતાની રીતે વાહન અને જરૂર પડે બાય એર પણ તપાસમાં જતી રહે છે. સ્વભાવીક છે કે સરકાર નિયમ બહાર કઈ પૈસો આપી શકતી નથી, ત્યારે પોલીસ તપાસમાં જે ખર્ચ કરે છે તે પૈસા કયાંથી આવ્યા તેવુ કોઈ પુછતુ નથી, છતાં આ તમામ વ્યવસાઈક મુશ્કેલીઓ વચ્ચે પોલીસે પ્રમાણિક રહેવુ જોઈએ તેવી આપણે અપેક્ષા તો હોય છે.

 સો ટકા પ્રમાણિકતા કયારેય આવવાની નથી, કારણ સમાજ સો ટકા પ્રમાણિક નથી, ત્યારે જો આટલી  ખબર પડે તો પોલીસ પ્રમાણિક રહે તેવી અપેક્ષા સાથે કદાચ પોલીસ સામેનો ગુસ્સો ઓછો થઈ શકે છે.

Thursday, September 8, 2016

રાવણનું પતન રામની તાકાતને કારણને નહીં રાવણના અંહકારને કારણે થયુ હતું

માણસ કોઈને પ્રેમ કરતો હોય અને તેને જ તેનો ડર લાગવા માંડે તેવી સ્થિતિ હમણાં ભાજપની થઈ છે, છેલ્લાં પંદર વર્ષથી ભાજપને ખોબે ખોબે મત આપતા પટેલ મતદારોનો ડર લાગી રહ્યો છે. ગુજરાતમાં ભાજપના શાસનમાં પહેલી વખત આવી ઘટના બની છે. સુરતમાં ભાજપી પટેલ નેતાઓ અને હોદ્દેદારોના સન્માન સમારંભમાં મોટી સંખ્યામાં પાટીદારોને એકત્ર કરી ભાજપ શકિત પ્રદર્શન કરવા માગતુ હતું પણ, પણ આગળની હરોળ સંપુર્ણપણે ખાલી રાખી અને નેતાઓ અને લોકોની વચ્ચે લોંખડની જાળીઓ લગાવી દેવામાં આવી હતી, કારણ તેમને ડર હતો કે લોકો જુતા મારશે.

આ એક સુચક બાબત છે, જયારે પોતાના લોકોનો જ ડર લાગવા માંડે ત્યારે ભાજપે સમજી જવાની જરૂર છે સ્થિતિ બગડી રહી છે અને હાથ બહાર જઈ રહી છે.ભાજપના પ્રમુખ  જીતુ વાઘાણી   ભલે આક્ષેપ કરી રહ્યા હોય કે સુરતના તોફાન પાછળ કોંગ્રેસ-આપ અને હાર્દિક છે, પણ જેઓ જનરલ ડાયર હાય હાયના નારા લગાવતા હતા તે લોકો તો તમારા જ હતા, આવી સ્થિતિ કેમ નિમાર્ણ થઈ તે અંગે હવે ચીંતન છોડી કોઈ નિર્ણય ઉપર આવવાની જરૂર છે. કોંગ્રેસના લાંબા અને કંટાળાજનક શાસનથી થાકેલી પ્રજાએ જયારે કોંગ્રેસને હરાવવા માટે ભાજપને જીતાડી તો ભાજપી નેતાઓ તેને પોતાની કરામત સમજવા લાગ્યા. દેશ અને રાજયમાં ત્યાર બાદ સતત તેવી સ્થિતિ નિમાર્ણ થઈ તેના કારણે એક પછી એક ચુંટણીઓમાં ભાજપના થઈ રહેલી જીતને ભાજપી નેતાઓની અહંમ બની ગઈ.

રામની દુહાઈ આપતુ  ભાજપ રાવણને ભુલી ગયુ  રાવણના પતન પાછળ રામની  તાકાત નહીં પણ રાવણ ખુદ પોતે એટલે તેનો અંહકારને કારણે થયુ હતું, રામ રામ કરતા ભાજપના નેતાઓમાં રાવણનો અંહકાર આવી ગયો, રાજકારણમાં કોઈ સેવા કરવા આવે છે તે વાતમાં હવે માલ નથી, માલ કમાવવો નથી તો પણ માન મળે  તેવી અપેક્ષા તો હોય છે, ભાજપના નેતાઓ પોતાનું માણસને માન આપવાને બદલે હડધુત કરવા લાગ્યા, સચિવાલય બેસતા ભાજપના નેતાઓ જ પ્રમાણિક બાકી બધા ચોર તેવો ઘાટ કરી નાખ્યો, કોઈ ધારાસભ્ય અથવા હોદ્દેદાર પોતાના વિસ્તાર અથવા પરિચીતનું કામ લઈ આવે તે પૈસા લીધા જ હશે તેવુ માની  તેમને કલાકો સુધી ચેમ્બર બહાર બેસાડી રાખવામાં આવે અને પછી જોઈ લઈશુ તેમ કહી રવાના કરી આપવામાં આવે.

જે સ્થાનિક નેતાઓ હતા, તેમનું તલાટીથી લઈ કલેકટર સુધી કોઈ સાંભળતુ નહીં કારણ અમલદારોને ખબર પડી ગઈ હતી, સચિવાલયમાં આમનું કઈ ઉપજતુ નથી, જેના કારણે સ્થાનિક નેતાઓ પણ લોકસંપર્ક ગુમાવી રહ્યા હતા.અને અમલદારોને મજા પડી ગઈ અને તેઓ બેફામ થઈ ગયા, હવે સ્થિતિ એવી નિર્માણ થઈ કે હમણાં સુધી ગુજરાતમાં નરેન્દ્ર મોદીના નામે સીક્કા પડતા હતા, પણ હવે જે સીક્કા છે તેને કોઈ ભંગારના ભાવે પણ લેવા તૈયાર નથી, કારણ તેઓ લોકનેતા નથી અને જયારે મોદી ગુજરાતમાં હતા ત્યારે તેઓ પણ મોદી અવતારમાં આવી તોછડાઈપુર્વક વ્યવહાર કરતા હતા

હવે અચાનક ભાજપી નેતાઓ પ્રેમ કરવા નિકળ્યા ત્યારે પહેલા પોતાના માણસને બોર્ડ નિગમમાં મુકવા લાગ્યા , વોર્ડના સામાન્ય કાર્યકરને મારે લાયક કઈ કામ હોય તો કહેજો તેવુ કહેવા લાગ્યા, પણ હવે આ પ્રેમ જોઈ પ્રજા અને કાર્યકર બન્નેને ડર લાગી રહ્યો છે.અમીત શાહ ફાયર ફાઈટર તરીકે હવે આવી રહ્યા છે, પણ અહંકારી નેતાઓની હરોળ તેમનાથી જ શરૂ થાય છે, 2010 જયારે સીબીઆઈ એન્કાઉન્ટર કેસની તપાસ કરવા માટે ગુજરાત આવી ત્યારે એક ભાજપી નેતાઓ મને બોલાવી પુછયુ શુ લાગે છે, ત્યારે મેં કહ્યુ જાજી કીડીઓ સાપને તાણે, જેમને તમે સત્તાના મદમાં તુચ્છ ગણ્યા તેઓ કીડી સમાન માણસોની સંખ્યા વધી રહી છે, અને અંહકારી સાપને નાની કીડીઓ ખેંચી જશે અને તમને ખબર પણ નહીં પડે..

Wednesday, September 7, 2016

પતિનું નામ હતું, પણ પતિ લાવવો કયાંથી ..

દસ વર્ષ પહેલા વાડીયાની જે સ્થિતિ જોઈ, તે લાગ્યુ કે આ ગામની સ્ત્રીઓ અને ગામને કોઈ સલાહ આપવા કરતા, પહેલા ગામના માણસને સમાજ અને સરકાર માણસ સમજે તે વધારે જરૂર હતું, હું બનાસકાંઠા કલેકટર ઓફિસ પહોંચી હતી, જો કે તમામ સરકારી અધિકારીઓ વાડીયા ગામથી તો પરિચીત હતા, પણ કઈક જુદી રહેતો, મેં જયારે વાડીયાની સમસ્યાની વાત કરી ત્યારે તેઓ મારી સામે જે રીતે જોઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના ચહેરા ઉપર એવો ભાવ હતો, કે વાડીયામાં કઈ સારૂ થાય નહીં. પણ હું કહી રહી હતી, ભલે કઈ સારૂ થાય નહીં, પણ આપણે સારૂ કરવાનું છોડી દેવુ જોઈએ નહી. મેં નિયમિત અમદાવાદથી વાડીયા જવાની શરૂઆત કરી, સરકારી કચેરીઓમાં જઈ પહેલા તો આ ગામ માટેની સરકારી યોજનાઓની માહિતી મેળવી.

મારા લગ્ન થઈ ગયા હતા, મારા પતિ મૌલીકને પણ પહેલા તો એવુ લાગતુ હતું કે વાડીયા જેવા ગામમાં મારે શુ કામ કરવુ જોઈએ, પણ તેમણે મને કર્યા તે તેની ના પાડી નહીં. મેં સરકારી અધિકારીઓને વિનંતી કરી કે તેઓ આવે , તેમને સમજે અને પછી જે કઈ નાની શરૂઆત પણ થઈ શકે તેનાથી કામ શરૂ કરે, તેઓ ગામમાં તો  આવતા પણ ગામની સ્ત્રીઓને એવા વિચિત્ર સવાલ પુછતાં કે મને દુખ પણ થતુ અને ગુસ્સો પણ આવતો હતો, કારણ સરકારી અમલદાર પણ આખરે એક સામાન્ય પુરૂષની જેમ જ આ સ્ત્રીઓ માટે વિચારતો હતો, જેમાં સંવેદનનો અભાવ હતો, આખી વાત કાયદા અને માણસની વચ્ચેની સંવેદનાની હતી, કાયદો તો માણસ માટે જ ઘડાયો હતો, પણ તંત્રની જડતાને કારણે તે કહેવુ મુશ્કેલ હતું કે કાયદો માણસ માટે છે કે માણસ કાયદા માટે છે.

વાડીયા ગામની સ્ત્રીઓની સાથે લગ્ન કોણ કરે , છતાં લગ્ન વગર બાળકો પણ થતાં અને તેે બાળકની પાછળ પિતાનું નામ પણ લખાતુ હતું, મને પણ તે બાબતનું આશ્ચર્ય થયુ .વાડીયામાં જન્મ લેનાર અનેક બાળકો અને તેમને જન્મ આપનાર સ્ત્રીને ખબર હોતી કે મારા પિતા અથવા મારા સંતાનનો પિતા કોણ છે. છતાં જન્મ નોંધણીમાં તે જે નામ લખાવતી હતી તે પુરૂષ કોણ છે. મેં તપાસ કરી તો જાણવા મળ્યુ કે સંતાનના જન્મ બાદ સ્ત્રીઓ પોતાના પસંદ હોય તેવા કોઈ ગમતા ગ્રાહકનું નામ પોતાના સંતાનને આપતી હતી, હવે સરકારી કાયદા પ્રમાણે સમસ્યા એવી હતી કે રજુઆતો બાદ વાડીયામાં પાકા ઘર આપવાની યોજના મંજુર થઈ.

સરકારી યોજના પ્રમાણે ઘર બંધાઈ જાય એટલે સરકાર પતિ-પત્ની બન્નેના નામે ઘરની ફાળવણી કરે, હવે અધિકારીઓ કહેતા કે તમારો અને તમારા પતિનો સાથે હોય તેવો ફોટો ઘર ફાળવણીના દસ્તાવેજ ઉપર લગાડો, હવે આ સ્ત્રીઓ પાસે પતિનું નામ હતું પણ ખરેખર તેમનો કોઈ પતિ જ ન્હોતો, તો કઈ રીતે પતિ-પત્નીનો ફોટો સાથે હોય. હું અધિકારીઓને વાસ્તવીક સ્થિતિ સમજાવતી રહીં, પણ તેઓ કાયદો શુ કહે છે તે મને સમજાવતા રહ્યા. મીત્તલ કહે છે, નિરાશાઓ વચ્ચે પણ સારા આઈએએસ અધિકારીઓ મળતા ગયા, હું ગાંધીનગર જઈ તેમને કહેતી અને તેઓ તેનો રસ્તો શોધી કાઢતા હતા, કારણ આખરે કાયદો પણ માણસને જીવતો રાખવા માટે ઘડાયો હતો. અને ત્યાં પાકા ઘર બન્યા.

ગામને રસ્તો મળ્યો, સ્કુલ ચાલુ થઈ, પાણીના બોર થયો, ખેતી માટે જમીન મળી, પણ આ કામ કરતા કરતા દસ વર્ષ થઈ ગયા, કઈ જ સારૂ થયુ નથી તેવુ લાગણી નથી, ઘણુ બધુ થયુ, પણ મીત્તલ કહે છે વાડીયાથી નિકળેલી સોનલની વાતે મને ફરી હચમચાવી નાખી, હું અંદરથી ધ્રુજી ગઈ, એક તબ્બકે ભાંગી પડી, મને લાગ્યુ કે મારી જીંદગીના દસ વર્ષ વેડફાઈ ગયા અને વાડીયાની સ્ત્રીઓના જીવનમાં કોઈ ફેર પડયો નથી, ફર્ક એટલો હતો કે પહેલા વાડીયાની સ્ત્રીઓ વાડીયામાં જ ધંધો કરતી હતી, હવે મોટા દલાલો મારફતે તે ડીસા અને ધાનેરા અને પાલનપુર સુધી આવી હતી, પણ ખરેખર તો મારે તેમને ત્યાંથી બહાર કાઢવી હતી પણ હવે તો વાડીયા પોતાની સીમાઓ ઓંળગી બહાર નિકળી રહ્યુ હતું.

નિરાશાઓ ઘેરી વળે છે, ખાસ ત્યારે જયારે કોઈ મહિલા પોલીસ અધિકારી આખી ઘટનાને માત્ર ધંધાદારી સ્ત્રીઓની વાત તરીકે જુવે છે.બીજી તરફ સોનલ અને વાડીયાની વાત સાંભળી પુરૂષ અધિકારીઓની આંખ સજળ થઈ જાય છે, ત્યારે લાગે છે ખાખી કપડા પાછળ કાયદો  જીવે છે. એક તબ્બકે લાગ્યુ કે કઈ જ સારૂ થયુ નહીં, પણ પછી લાગ્યુ કે ના કામ તો , થયુ દસ વર્ષની મહેનત બાદ એક સોનલના મનમાં ગંદા ધંધામાંથી મુકત થવાની વાત આવી તો હવે જ ખરા કામની શરૂઆત થઈ છે. હું વાડીયા જઈશ જતી રહીશ . મને ધમકી મળે, નિરાશાઓ મારો પીછો કરે , તંત્ર મારૂ નહીં સાંભળે તો પણ હું મને સાંભળતી રહીશ

મારી સોનલ  વાડીયા મુકિત આંદોલનની બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર છે. મને તેનું અભિમાન છે.

( અહિયા સમાપ્ત નહી લખુ કારણ આ નિરંતર ચાલનારી પ્રકિયા છે, આજે એક મીત્તલ પટેલ છે, આવતીકાલે બીજી મીત્તલ આવશે  આપણને અનેક  મીત્તલની જરૂર છે, છતાં મીત્તલ તુ સલામની તો હકદાર છે... મેરા દેશ બદલ રહા હે)

Tuesday, September 6, 2016

એડીટરે કહ્યુ ગરીબ માણસ આપણો વાચક નથી

દક્ષિણ ગુજરાતથી પાછા ફર્યા બાદ મન વ્યાકુળ થઈ ગયુ હતું, શેરડી પકવતા ગરીબ ખેતી મજુરીની જીંદગી મારી આંખ સામેથી ખસતી ન્હોતી, હું અમદાવાદ આવી યુપીએસસી પાસ કરી કલેકટર થવા આવી હતી, પણ ગરીબોની વાત લઈ જયારે કલેકટર પાસે ગઈ તેમણે કહ્યુ તંત્ર લાચાર છે કઈ થઈ શકે નહીં, તેના કારણે મારી લાચારીમાં વધારો થયો હતો, મેં તે તો નક્કી કરી નાખ્યુ હતું હવે કલેકટર તો થવુ જ નથી કારણ તે કોઈની જીંદગીમાં કોઈ ફેર લાવી શકતો નથી, પણ શુ કરવુ છે તેની પણ ખબર પડતી ન્હોતી.

અમદાવાદના પત્રકારત્વનો અભ્યાસ ચાલુ હતો, એટલે એક તો નક્કી હતું કે પત્રકાર થઈશ, મનમાં એવી ઉંડી આશા પણ હતી જયા કોઈ મદદ કરી શકે નહીં ત્યાં પત્રકારત્વ મદદ કરે છે. એટલે યુપીએસસીનો વિચાર પડતો મુકી આખરે પત્રકાર થવાનું નક્કી કર્યુ, અભ્યાસ પુરો થયો અને 2006માં પત્રકારત્વની દુનિયામાં પગ મુકયો, પત્રકાર તરીકેની જીંદગી શરૂ થઈ, કોઈ દિવસ મને મારા એડીટર પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં મોકલે તો કોઈ દિવસ ટીબેટીયન માર્કેટમાં કઈ નવી ડીઝાઈનના સ્વેટર આવ્યા છે તેની માહિતી લેવા મોકલે, મેં કામ તો શરૂ  કર્યુ, પણ કોણ જાણે મારૂ મન આનંદમાં રહેતુ ન્હોતુ, પત્રકાર તરીકે મળવા પાત્ર માનપાન પણ મળતા છતાં અંદરથી કઈ મઝા આવતી ન્હોતી.

મને લાગ્યુ કે હું જે પત્રકારત્વ કરી રહી છુ, તેમાં તો ગરીબ માણસની કોઈ વાત આવતી જ નથી, એક અખબાર કેવી રીતે ગરીબ માણસોની વાત કર્યા વગર અખબાર બહાર પાડી શકે. હું મારા મનના પ્રશ્ન સાથે એડીટરની ચેમ્બરમાં દાખલ થઈ, તેમણે મારો પ્રશ્ન સાંભળ્યો અને મને સમજાવ્યુ કે જો તુ જે ગરીબ માણસોની વાત કરે છે, તે આપણો વાચક નથી અને તે આપણને જાહેરખબર પણ આપી શકતો નથી, જે તે આપણુ છાપુ ખરીદતો નથી અને જાહેરખબર આપતો નથી તો તેના સમાચારને કઈ રીતે કોઈ અખબાર સ્થાન આપે.

હું બીજી વખત નિરાશ થઈ, મને લાગ્યુ કે મારૂ પત્રકારત્વ કોઈને જીવાડી શકે નહીં તો મારે આ કામ પણ કરવુ નથી, પણ હવે કરીશ શુ.. હું મુંઝાઈ ગઈ, મેં મારી માને ફોન જોડયો ,તે ભણેલી નથી, છતાં મને લાગ્યુ કે તે રસ્તો બતાડશે.માએ મને કહ્યુ બેટા ચીંતા કરીશ નહીં તને મઝા આવે તેવુ કોઈ પણ કામ કર. સાવ બ્લેન્ક થઈ ગઈ હતી. એક દિવસ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડીયાના એક સમાચાર ઉપર નજર પડી, તેમાં વાડીયામાં ચાલતા દેહવિક્રયના ધંધા અંગે લખ્યુ હતું, મેં વાડીયા જવાનો નિર્ણય કર્યો, અમદાવાદથી બસ પકડી પાલનપુર ગઈ, ખીસ્સામાં પૈસા પણ ઓછા હતા. ત્યાંથી પુછતી પુછતી વાડીયા સુધી પહોંચી, પણ રસ્તામાં વાડીયાનું સરનામુ પુછુ ત્યારે લોકો મારી સામે બહુ વિચીત્ર નજરે જોતા હતા.

વાડીયા પહોંચી ત્યારે હાઈવેથી ગામ સુધી જવાનો પાકો રસ્તો પણ ન્હોતો, ઉબડખાબડ કાચો રસ્તો, ગામમાં ગઈ, સ્કુલ હતી, પણ સ્કુલ છેલ્લાં કેટલાય વર્ષોથી ખુલી જ ન્હોતી, કાચા મકાનો ગરીબ માણસો, મને થયુ આવુ કેવી રીતે બને દેહવિક્રયના ધંધામાં તો ખુબ પૈસા મળે તો પણ આ માણસો ગરીબ કેમ છે, પીવાનું પાણી પણ ગામમાં મળે , દવાખાનુ નહીં આ તો કેવુ ગામ. મને લાગ્યુ કે મારે અહિયા જ રોકાઈ જવુ જોઈએ, હમણાં આ સ્ત્રીઓને ધંધો કરશો નહીં તેવુ કહેવાનો કોઈ અર્થ ન્હોતો, કારણ હજી તો તેમની ગણતરી માણસમાં પણ થતી ન્હોતી. વેશ્યાનું ગામ તરીકે ઓળખાતુ હોવાને કારણે તંત્ર પણ માણસ તરીકે સામાન્ય અધિકાર પણ  તેમને આપતુ ન્હોતુ મેં કલેકટરને મળવાનો નિર્ણય કર્યો, સારો અનુભવ થશે તેવી આશા ન્હોતી. છતાં તે કલેકટર હતા એટલે તેમને જ મળવુ પડે તેમ હતું.

(ક્રમશ)

Monday, September 5, 2016

હું તો અમદાવાદ કલેકટર થવા માટે આવી હતી

2002ના વર્ષની વાત છે, પહેલી વખત ગામ છોડી અમદાવાદ આવી હતી, મહેસાણાના શંખલપુરમાં જ ઉછેરી હતી, બીએસસીનો અભ્યાસ પુરો કરી અમદાવાદ આવી યુપીએસસીની તૈયારી માટે આવી હતી, ત્યારે ખબર પડી કે અમદાવાદમાં પત્રકારત્વનો અભ્યાસ ચાલે છે. યુપીએસસીના તૈયારી સાથે પત્રકારત્વમાં અભ્યાસ શરૂ કર્યો, ત્યારે ઘણા બધા નવા લોકોને મળવાનું થયુ, સ્વૈચ્છીક સંસ્થાઓમાં જવાનું થતુ, તે જોઈ લાગતુ કે કેટલાંક લોકો કેટલુ સારૂ કામ કરે છે..

આ વાત મીત્તલ પટેલની છે, જે છેલ્લાં એક દસકાથી સામાન્ય રીતે પુરૂષો પણ જે વિષય ઉપર કામ કરવાનું ટાળે તેવા હાઈવે લુંટ કરતા ડફેરો અને વાડીયામાં દેહવિક્રય કરતી મહિલાઓની વચ્ચે કામ કરે છે.તાજેતરમાં વાડીયાથી નવી જીંદગીની શોધમાં ભાગી નિકળેલી સોનલના કેસમાં મીત્તલ પટેલની નિર્ણાયત્મક ભુમીકા રહી, મીત્તલનો પરિચીય ખાસ્સો જુનો છે, પણ આ સંદર્ભમાં વિગતે વાત થઈ, ત્યારે થયુ કે તે અંગે  પણ કઈક લખાવુ જોઈએ.

પત્રકારત્વના અભ્યાસ દરમિયાન સોનલ પંડયા જેવા કેટલાંક સંવેદનશીલ શિક્ષકો અને મીત્રો મળ્યા, તેના કારણે વિચારવાની પ્રથા બદલાઈ ગઈ, પત્રકારત્વના અભ્યાસને કારણે એક સંસ્થા દ્વારા સ્કોલરશીપ મળી, જેમાં મારે દક્ષિણ ગુજરાતમાં જઈ શેરડી પકડવતા ખેત મજુરો ઉપર એક રીપોર્ટ તૈયાર કરી આપવાનો હતો, જીંદગીન પહેલો અનુભવ હતો, મેં માત્ર થોડા કપડા અને થોડા પુસ્તકો લઈ  ટ્રેઈન પકડી, દોઢ મહિનો ત્યાં જ રહેવાનું હતું, ટ્રેઈનમાંથી ઉતરી હું ચાલતી ખેતરોમાં થઈ ખેત મજુરો રહેતા હતા ત્યાં, પહોંચી. મારી તમામ ધારણાઓ ઉપર પાણી ફરી વળ્યુ, મને હતું ત્યાં ખેતરો વચ્ચે મારી રહેવાની વ્યવસ્થા હશે, કામ કરીશ અને મજા પણ આવશે, ખેત મજુર ગરીબ તો હોય, પણ આ લોકો અત્યંત ગરીબ હતા.

મારી સાથે એક સ્થાનિક વ્યકિત આવ્યો હતો, મેં તેને પુછયુ મારી રહેવાની વ્યવસ્થા શુ છે, તેણે મજુરના ઝુપડા તરફ ઈશારે કરી મારૂ ઠેકાણુ બતાવ્યુ, તેને ઝુપડુ પણ કઈ રીતે કહું, માત્ર પ્લાસ્ટીક બાંઘેલુ હતું અને તે પણ ત્રણ ફુટની ઉંચાઈ, તેમાં પલાઠીવાળી બેસવુ પણ મુશ્કેલ હતું. મેં નક્કી કર્યુ કે દોઢ મહિનો તો અહિયા રહી જ શકાય નહીં., આજે જ ખેત મજુરો સાથે વાત કરીશ અને સાંજે જ અમદાવાદ જતી રહીશ. મારૂ મન  અશાંત થઈ ગયુ. ત્યાં જ એક ગરીબ મજુર રડતો રડતો આવ્યો તેની કેડમાં એક સાવ નાનું બાળક હતું, તેના કાનમાંથી લોહી આવી રહ્યુ હતું.

મેં તેને પુછયુ શુ થયુ, તેણે કહ્યુ તે તેની પત્ની સાથે ખેતરના રસ્તે આવતો હતો, પત્નીની કેડમાં બાળક હતું, ત્યારે બે માણસો મોટર સાયકલ ઉપર આવ્યા અને તેની પત્નીને ઉપાડી લઈ ગયા, કેડમાં રહેલુ બાળક રસ્તામાં ફેંકી દીધુ. હું આ સાંભળી  ડરી ગઈ, મેં તો ભાગી જવાનો નિર્ણય કર્યો, પણ તરત જવામાં પણ ડર લાગતો હતો, કારણ આ મજુર જે રસ્તે આવ્યો હતો તે જ રસ્તે અડધો કલાક પહેલા હું આવી હતી, મારી સાથે પણ આ જ થઈ શકતુ હતું. મને હતું કે હમણાં થોડીવારમાં પોલીસ આવશે અને મજુર સ્ત્રીને શોધવાની શરૂઆત થશે, પણ અડધો કલાક થઈ ગયો , પોલીસ પણ આવી નહીં અને પેલો મજુર જેની પત્નીને ઉપાડી ગયા હતા, તે પણ ખેતરમાં કામે લાગી ગયો હતો.

મને આર્શ્ચય થયુ મે પેલા મજુરને પુછયુ તને તારી પત્નીની ચીંતા નથી, પોલીસને ના બોલાવી .. તેણે મને કહ્યુ બેન પોલીસને બોલાવીશ તો મને કોઈ મુકાદમ ખેતરમાં કામ આપશે નહીં, મને આ સાંભળી આધાત લાગ્યો, એક માણસની પત્ની જતી રહી હતી, પણ કોઈ મજુરી નહીં આપે તેની ચીંતામાં તે પોતાની પત્નીનો આધાત પણ ભુલી જવા તૈયાર હતો., અંદરથી મારો ડર વધી રહ્યો હતો, રાતે પાછા જવાય તેવુ ન્હોતુ, રાત ખેતરમાં જ રહેવાનું નક્કી કર્યુ, એક મજુર સ્ત્રીને પુછયુ, મને રહેવા મળશે. તેણે કહ્યુ બેન આખી જીંદગી રોકાઈ જાને.. તેણે રાત રહેવાની મંજુરી આપી, સુવા માટે એક મીણીયુ આપ્યુ નવેમ્બરની ઠંડી હતી,મારી પાસે ઓઢવાનું પણ કઈ ન્હોતુ, મેં રાતે એક પછી એક છ કપડાં એક ઉપર પહેરી લીધા છતાં રાત પસાર થતી ન્હોતી, મેં જોયુ તો મારી બાજુમાં પેલી સ્ત્રી પોતાની પહેરેલી સાડીને ઓઢી ઘસઘસાટ ઉંઘતી હતી અને તેનો પતિ મારા કારણે ઝુપડાની બહાર ખુલ્લામાં સુતો હતો..

સવારે પડી હું નિકળી જવાની હતી, પેલા મજુરોની સવાર રોજ જેવી જ હતી. જેની પત્નીને ઉપાડી ગયા હતા, તે કામે કરવા લાગી ગયો હતો, દરેક મજુર પોતાની જીંદગીમાં વ્યસ્ત હતો, મને વિચાર આવ્યો હું તો રીપોર્ટ બનાવી દઈશ અને અહિયાથી જતી રહીશ પણ પછી મારા રીપોર્ટને કારણે આ લોકોની જીંદગીમાં શુ ફેર આવશે, મારી પાસે બે જ વિકલ્પ હતા, ભાગી જઉ અથવા આ લોકો માટે લડુ, પણ લડવુ સહેલુ ન્હોતુ, મારી ઉમંર નાની હતી, અનુભવ ન્હોતો, અને સ્ત્રી પણ હતી. પણ મેં હવે દોઢ મહિનો રોકાઈ જવાનો નિર્ણય કર્યો, મુશ્કેલી બહુ હતી, જે મજુરો વચ્ચે રહેતી, તેઓ મને બહુ શ્રીમંત માનતા હતા, સ્ત્રીઓ ચુલા ઉપર રસોઈ કરતી હોય ત્યારે તે જોઈ મને ખુબ ભુખ લાગતી, એક દિવસ તો ત્રણ દિવસ સુધી જમી ન્હોતી, પેલી સ્ત્રીઓ એવી માનતી કે આ બહેન તો બહુ મોટા ઘરના છે તે થોડુ આપણુ જમે, મને થતુ કે જો તે પુછે કે જમવુ છે તો હમણાં જ તુટી પડુ. ભુખ લાગી છે તેવુ કહેવાની પણ હિમંત થતી ન્હોતી.

નજીકના ગામમાં કોઈ જમવાની પણ વ્યવસ્થા ન્હોતી, છતાં ત્યાં જઈ પુછયુ કયાં જમવાનું મળે, એક માણસે કહ્યુ ત્રણ કિલોમીટર દુર જલારામ મંદિરમાં સદાવ્રત ચાલે છે, બસ આ સાંભળતા હું રીતસર દોડતી ત્યાં પહોંચી, પણ બપોરના ત્રણ વાગી ગયા હતા. વાસણો ઘસાઈ રહ્યા હતા, જમવાનું ખલાસ થઈ ગયુ હતું, મેં તમને કહ્યુ મને ભુખ લાગી છે, તેમણે મને કહ્યુ કઈ નથી માત્ર પ્રસાદ છે, મેં કહ્યુ પ્રસાદ આપો, તો તેમણે પ્રસાદની માત્રામાં જ પ્રસાદ આપ્યો, મેં વિનંતી કરી થોડો વધારે આપો, તો ગુસ્સામાં થોડો વધારે આપ્યો આ રીતે ત્યાં રોકાઈ હતી. હું પત્રકારત્વ ભણી રહી હતી, પણ ત્યાંના લોકો મને પત્રકાર માની રહ્યા હતા તેના કારણે તેમને પણ અસહકાર રહેતો હતો, ખેત મજુરોનું તમામ રીતે શોષણ થતુ હતું, તેમની પત્નીઓ ઉપાડી જવાતી હતી, મજુરીના પુરતા પૈસા પણ મળતા ન્હોતા.

દોઢ મહિનો રોકાઈ, અમદાવાદ આવી રહી હતી ત્યારે મન ખુબ જ વ્યાકુળ હતું, મારી કલ્પના અને ઘારણા કરતા વધુ દારૂણ સ્થિતિ શેરડી પકડતા ખેત મજુરોની હતી, મારો રીપોર્ટ તૈયાર થઈ ગયો હતો, પણ તેથી શુ થાય. અમદાવાદ જતાં પહેલા મેં વલસાડ કલેકટરને મળી ખરેખર મજુરોની હાલત કેવી છે તે અંગેે તેમને રજુઆત કરવાનો નિર્ણય કર્યો. હું કલેકટર પાસે પહોંચી , મારી મેં તેમને જમીની વાસ્વીકતા શુ છે, સરકારી કાયદાના લીરા કેવી રીતે ઉડી રહ્યા છે, બધી જ વાત કરી. તેમણે મને સાંભળી કહ્યુ.. તમે મને જે કહો છો તેમા નવુ શુ છે.. મને બધી જ ખબર છે, પણ કોઈ ફરિયાદ કરે નહીં ત્યાં સુધી કોઈ પણ કલેકટર કઈ જ કરી શકે નહીં.

હું સાંભળી જ રહી, મને હતું કે કલેકટર એટલે વિશાળ સત્તા ધરાવતો અધિકારી, જે સામાન્ય લોકોની જીંદગી બદલી શકે છે, અને સરકારે તેના માટે જ તેમને આ ખુરશીમાં બેસાડયા છે. પણ જો કલેકટર કઈ જ કરી શકતો નથી તો પછી મારે શુ કામ કલેકટર થવુ જોઈએ, અને મેં કલેકટર થવાનો વિચાર ત્યાં જ પડતો મુકી નવા વિચારની શોધમાં અમદાવાદ પાછી ફરી.

(ક્રમશઃ)

Sunday, September 4, 2016

સર અમારો મીત્ર ત્રાસવાદી થાય તે પહેલા તેને બચાવી લો..

પ્રતિકાત્મક તસવીર






  





સર અમારા મીત્રને બચાવી શકો તો બચાવી લો, અમને શંકા છે કે તે ત્રાસવાદી પ્રવૃત્તીમાં જોડાઈ ગયો છે, અમે તેને ગુમાવવા માગતા નથી, અને હવે તે અમને મળતો પણ નથી. આ શબ્દો સ્કુલમાં જઈ રહેલા બાળકોના છે.તેઓ આ વાત મને તે ભરોસા સાથે  કરી રહ્યા હતા કે  હું તેમને જતા રહેલા મીત્રને બચાવી શકુ, મેં તેમને ખરેખર શુ બન્યુ તે જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો ત્યારે તેમણે માંડીને વાત કરતા કહ્યુ.

તે અમારા જેવો મસ્તીખોર, વાતોડીયો અને અમારો ખુબ સારો મીત્ર, પણ ધીરે ધીરે તેનો વ્યવહાર બદલાવવા લાગ્યો, તે અમારાથી દુર  રહેવાનો પ્રયાસ કરવા લાગ્યો અને સ્કુલમાંથી અચાનક લાંબી રજા પાડી જતો રહે, કયાં જાય છે શુ કરે છે તેની કોઈને જ ખબર પડે નહીં, તેને પુછીએ તો પણ તે કયાં ગયો હતો તેની કોઈ વાત કરે નહીં. પહેલા તો અમને લાગ્યુ કે તે કોઈ મુશ્કેલીમાં હશે અમે તેને મદદ કરવા માગતા હતા, જો કે તે બહુ જ શ્રીમંત પરિવારમાંથી આવે છે તેના કારણે તેને કોઈ આર્થિક સમસ્યા હોય નહીં તેવુ આજે પણ અમે માનીએ છીએ.

અમારા બધા પાસે મોબાઈલ ફોન, અમે એકબીજાના ફોનમાં ગેઈમ પણ રમતા અને ફોનની આપલે પણ કરતા હતા, પણ જેવો તેની અંદર બદલાવ આવ્યો એટલે તેણે અમને ફોન આપવાનો બંધ કરી દીધો, તે પોતાનો ફોનને જીવની જેમ સાચવવા લાગ્યો, છતાં એક દિવસ તેનો ફોન અમારા હાથમાં આવી ગયો, જયારે તેના ફોનના મેસેજ અને કેટલાંક ફોટોગ્રાફ જોયા તો અમે બધા જ ચૌંકી ગયા, કારણ તેમાં રહેલી વિગતો બહુ જ ધ્રુજાવી મુકનારી હતી, અમને અંદાજ આવી ગયો તો દેશ બહારથી ચાલતી ત્રાસવાદી પ્રવૃત્તીનો તે હિસ્સો બની ગયો છે.

અમે તેને વિશે પુછયુ ત્યારે તેણે અમારા એક પણ પ્રશ્નનો જવાબ આપ્યો નહીં, પછી તેણે અમારો સંપર્ક તોડી નાખ્યો છે, તે પોતાની જીંદગીનો ખોટી જગ્યાએ દાવ લગાડી રહ્યો છે, તે તો બરબાદ થશે તેની સાથે અનેક જીંદગીઓ તબાહ થઈ જશે, તે હમણાં દક્ષિણ ભારતના એક શહેરમાં રહી રહ્યો છે, તેને કઈ રીતે પાછો લાવવો અમને ખબર નથી, તમે જે કઈ કરી શકો તે કરો, કારણ તે આજે અમારો મીત્ર છે અને આવતીકાલે તે અમારો મીત્ર હતો તેવુ અમારે કહેવુ નથી.

અત્રે ઉલ્લેખનિય છે કે ગુજરાત ત્રાસવાદીઓના સોફટ ટાર્ગેટ ઉપર છે, હમણાં ભલે ગુજરાત શાંત હોય પણ કોઈ સંગઠન   ટીનએજર યુવકોનો ઉપયોગ કરી ગુજરાતમાં સ્લીપર સેલ તૈયાર કરી રહ્યુ હોય તો તે શકયતા નકારી શકાતી નથી. મને મળવા આવેલા બાળકોની શંકા ખોટી જ નિકળે તેવુ આપણે મનોમન માનીએ, પણ તેમ છતાં આવુ બને જ નહીં, તેમ માની આ  માહિતી ખોટી જ હશે તેમ માની તેને ટાળી શકાય નહીં જયારે મામલો ત્રાસવાદને લગતો હોય. મેં આ સંબંધે સંબંધીત અધિકારીઓનું ધ્યાન દોર્યુ જ છે. પણ સારી બાબત એવી પણ છે કે એક મીત્રની ચીંતા કરનાર આવા મીત્રો હોય તો મીત્રની સાથે ઘણી જીંદગીઓ બચાવી શકાય તેમ છે.

Saturday, September 3, 2016

તારા પ્રેમને મારી બંધ મુઠ્ઠીમાં અકબંધ રાખીશ

તે દિવસ સાગર ઓફિસમાં કામ કરી રહ્યો હતો ત્યારે માનસીનો ફોન આવ્યો, તેણે પુછયુ સાગર તમે ઘરે વહેલા આવી જશો, સાગરે રોજ પ્રમાણે મઝાક કરતા પુછયુ કેમ મેડમ રોમાન્સનો મુડ છે, માનસીએ ધીમા અવાજે કહ્યુ ના જરા તબીયત સારી લાગતી નથી, સાગર ગંભીર થઈ ગયો,, તેણે તરત વાત બદલતા પુછયુ શુ થયુ માનસી આર યુ ઓકે. માનસીએ કહ્યુ ના ના તેવુ ખાસ નથી,.પણ ઉલટીઓ બહુ થઈ રહી છે, બેચેની લાગી રહી છે. સાગર ફોન મુકયો અને તરત ઘરે જવા નિકળ્યો. સાગરે ઘરે જઈ જોયુ તો માનસી બેડમાં સુઈ રહી હતી, તેની તબીયત સારી ન્હોતી, તેમ છતાં કોણ જાણે આજે સાગરને માનસી ખુબ સુંદર લાગી રહી હતી.

સાગરે તેના કપાળ ઉપર હાથ મુકી જોયુ તો ટેમ્પરેચર નોર્મલ હતું, માનસી સાગરનો હાથ પકડી લેતા કહ્યુ ઉતાવળે કયાં આવવાની જરૂર હતી, મેં માત્ર વહેલા આવવાનું કહ્યુ હતું તરત નહીં, મેં લીંબુ સરબત પીધુ થોડુ સારુ  પણ લાગી રહ્યુ છે, તો પણ સાગર તેને લઈ ડૉકટર પાસે ગયો, માનસી શાંત હતી,ડૉકટરે માનસીનું મેડીકલ ચેકપ કર્યુ અને કહ્યુ મીસ્ટર સાગર કોંગ્રેચ્યુલેશન તમે પિતા થવા જઈ રહ્યા છો, સાગરના ચહેરા ઉપર કોઈ જ ભાવ ના આવ્યો, ડૉકટરની વાત સાંભળી માનસી પોતાના હર્ષના આંસુ રોકી શકી નહીં, સાગર દીગમુઠ થઈ જોઈ રહ્યો હતો, ડૉકટરને તો ઠીક માનસીને પણ કઈક વિચિત્ર લાગ્યુ, તેણે બાજુમાં બેઠેલા સાગરનો હાથ પકડતા ધીમેથી કહ્યુ સાગર તમે પપ્પા થવાના છો, માનસીના સ્પર્શે સાગરને હલાવી મુકયો, તે એકદમ સફાળો જાગ્યો હોય તેમ તેણે માનસીને વ્હાલથી નજીક લેતા કહ્યુ આ લવ યુ માનસી.. માનસી શરમાઈ ગઈ કારણ સામે ડૉકટર બેઠા હતા, સાગરનો વહેવાર જોઈ ડૉકટર પણ હસવા લાગ્યા.

રસ્તામાંથી સાગરને ખુબ ફ્રુટ લીધા, ડૉકટરે કહેલી દવાઓ અને વિટામીન્સ લીધા, સાગર કાર ચલાવી રહ્યા હતા ત્યારે બાજુમાં બેઠેલી માનસીનો હાથ સાગરના સાથળ ઉપર હત, સાગર એકદમ શાંત હતો, સાગર અને માનસીના લગ્નના દસ વર્ષ બાદ તેમના ઘરે સંતાન આવી રહ્યુ હતું, અનેક દવાઓ અને બધા પછી જયારે સાગર માનસીક હારી ગયો ત્યારે બાળકના આગમનના સમાચાર મળ્યા હતા, ઘરે આવ્યા ત્યાર સાગર તેનો હાથ પકડી ઘરમાં લઈ આવ્યો, તેને સુવાડી, સાગરના મનમાં કઈક ચાલી રહ્યુ હતું, પણ તે શુ હતું માનસી સમજી શકી નહીં, સાગરે પોતાની તીજોરી ખોલી કોઈક ફાઈલ વાંચી અને પાછી મુકી દીધી. ત્યાર બાદ માનસીનો સમય જેમ જેમ આગળ વધતો ગયો તેમ તેમ સાગર તેની ખુબ કાળજી લે. ઘણી વખત સાગર માનસીને ધ્યાનથી જોતો, તેને લાગતુ માનસી કેટલી ખુશ છે.

જયારે માનસીના ગર્ભમાં રહેલું બાળક અંદર ફરવા લાગ્યુ ત્યારે માનસી સાગરનો હાથ પકડી પોતાના પેટ ઉપર મુકી કહેતી જુઓ તમારા જેવુ છે, મસ્તીખોર મમ્મીને હેરાન કરે છે. સાગર તેનું ખુબ જ ઘ્યાન રાખતો, માનસી નાની હતી ત્યારે જ તેની મમ્મી ગુજરી ગઈ હતી, એટલે જયારે માનસીને ડેટ નજીક આવી ત્યારે સાગરે પંદર દિવસ પહેલા રજા લઈ લીધી હત, રાતના ત્રણ વાગે માનસીને દુખાવો શરૂ થયો, સાગર તેને તરત હોસ્પિટલ  લઈ ગયો, માનસી લેબર રૂમમાં હતી, અને સાગર બહાર આટા મારી રહ્યો હતો, તેનું મન બેચેન થઈ રહ્યુ હતું, માનસીને જયારે અંદર લઈ જતા ત્યારે સાગરે તેને હાથ પકડી કહ્યુ હું છુ તારી સાથે... સવારનાસાડા પાંચ વાગ્યા, હોસ્પિટલની બાજુમાં આવેલા મંદિરમાં આરતીનો ઘંટનાદ થયો, તે જ વખતે નર્સ લેબર રૂમમાં બહાર આવી મીસ્ટર સાગર તમને દિકરો થયો છે. સાગરે આંખો બંધ કરી લીધી, નર્સને પણ સમજાયુ નહીં કે સાગર ખુશ થયો કે નહીં.

સાગરે આંખો ખોલી સુર્યના પહેલા  કિરણનો કુમળો પ્રકાશ રૂમમાં આવી રહ્યો હતો તેણે નક્કી કર્યુ દિકરાનું નામ ક્ષીતીજ હશે. સાગર અને ક્ષીતીજ વચ્ચે ખુબ જ પ્રેમ સમયની સાથે ક્ષીતીજ મોટો થવા લાગ્યો, માનસી પણ ખુશ હતી, ઘણી વખત સાગર માનસીને ખુશ જોતો ત્યારે તેને લાગતુ કે તે હસતી હોય છે ત્યારે કેટલી સુંદર લાગે છે, જયારે સુખ હોય ત્યારે સમય ચાર પગે દોડવા લાગે છે, ક્ષીતીજને મોટો થતા વખત લાગ્યો નહીં , તેણે કોલજ પુરી અને બેગ્લોર જઈ કોમ્પયુટર સોફટવેરનો અભ્યાસ કરી અમદાવાદ પરત આવ્યો, સાગરના જ કહેવાથી નોકરી કરવાને બદલે તેણે પોતાની જ એક કંપની શરૂ કરી, બધુજ  હેપ્પી એન્ડીંગ ફિલ્મની જેમ સારૂ ચાલી રહ્યુ હતું. સાગર ઘણી વખત જોતો કે ક્ષીતીજ કોના જેવો લાગે છે, ત્યારે લાગતુ કે તે માનસી જેવો જ છે.

ક્ષીતીજ પણ પ્રેમમાં પડયો, તેને રાધીકા નામ હતું તે પણ સોફટવેર એન્જીનિયર હતી, એક દિવસ ક્ષીતીજે કહ્યુ પપ્પા કાફે કોફી ડેમાં મળીશુ મારે તમારે કામ છે આ કઈ નવુ ન્હોતુ, માનસીને સરપ્રાઈઝ આપવાના બાપ -બેટાના બધા જ કામ કાફે કોફી ડેમાં જ  પ્લાન થતાં હતા. સાગર કોફી શોપમાં પહોચ્યો ત્યાં ક્ષીતીજ અને  રાધીકા  હતા, ક્ષીતીજે રાધીકાને પોતાના પપ્પાની ઓળખાણ આપતા કહ્યુ  મા મારો શ્વાસ છે અને આ પપ્પા મારો પ્રાણ છે. તેમના વગર જીવી ના શકુ, સાગરની આંખ ભરાઈ આવી, અને નક્કી થયા પ્રમાણે માનસીને કીધા વગર રાધીકાને ઘરે લઈ આવ્યા, થોડા દિવસમાં માનસી સાસુ પણ થઈ ગઈ, ક્ષીતીજના લગ્નને બે વર્ષ થયા હશે એક રાતે માનસીની તબીયત બગડી શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવા લાગી, સાગર અને ક્ષીતીજે  એમ્બુલન્સ બોલાવી હોસ્પિટલ લઈ ગયા, સારવાર શરૂ થઈ એટલે સાગરે ક્ષીતીજને કહ્યુ તુ ઘરે જા હુ છુ મમ્મી પાસે તુ સવારે આવજે,

દવાની અસર થતા થોડુ સારૂ લાગતા, માનસીએ આંખ ખોલી તેણે એક નજર હોસ્પિટલના રૂમમાં ફેરવી જોઈ લીધુ, સાગર સિવાય કોઈ ન્હોતુ.  માનસીથી બોલી શકાતુ ન્હોતુ તેમ છતાં ક્ષીતીજ કયાં છે તે પુછી લીધુ, તે કઈક કહેવા માગતી હતી,. તેનો હાથ હલ્યો, તેની આંગળીઓ જાણે સાગરને કહી રહી હતી,. મારે રહેવુ છે તમારી સાથે, એટલે સાગરે તેનો હાથ પકડયો, માનસીના હોઠ ફફડયા, પહેલા તો સાગર સમજી શકયો નહીં, પણ પછી સમજાયુ કે માનસીએ કહ્યુ મારે તમને કહેવુ છે.. સાગરે જોયુ તેને બોલવામાં પણ શ્રમ પડી રહ્યો હતો,. સાગરે કહ્યુ માનસી અત્યારે સુઈ જા સવારે મને જે કહેવુ હોય તે કહેજો, હું તને સાંભળીશ હું તારી પાસે જ  છુ. માનસીએ આંખો બંધ કરી ત્યારે તેની બંધ પાપળોની પાછળથી આંસુ નિકળ્યા, સાગરે તે જોયા અને તેણે આંસુઓને પોતાની હથેળીમં લઈ લીધા.

સવારે માનસી ઉઠી જ નહીં, સાગરને મુકી માનસી ચાલી નિકળી, જીંદગીના  મંચ ઉપરનું એક પાત્ર અચાનક  ચાલી નિકળે જેની આપણને આદત થઈ ગઈ હોય છે, હવે તે આદત ભુલવી મુશ્કેલ પણ મુશ્કેલ હોય છે. સાગરે તમામ વિધીઓ કરી, દસમું હતું ત્યારે કાગડો માનસીના પીંડને સ્પર્શ કરતો ન્હોતો, ત્યારે સાગરે મનોમન કહ્યુ માનસી ક્ષીતીજ મારો છે હું ધ્યાન રાખીશ અને તરત કાગડો પીંડને સ્પર્શ કરી ગયો. એક એક માન્યતા છે કે દસમાની વિધિમાં મૃત વ્યકિતના નામે બનાવેલા પીંડને કાગડો સ્પર્શ ના કરે તો તેની કોઈ ઈચ્છા અધુરી હોય તો કાગડો પીંડને સ્પર્શ કરતો નથી. હવે સાગર , ક્ષીતીજ અને રાધીકા ઘરમાં હતા.

થોડા દિવસ પહેલા સાગર પોતાની તીજોરી સાફ કરવા બેઠા ત્યારે જુના કાગળો જોઈ જઈ ફાડી રહ્યા હતા ત્યારે ત્રીસ વર્ષ પહેલાની એક ફાઈલ મળી તે સાગરનો મેડીકલ રીપોર્ટ હતો, તેના પાના પીળા પડી ગયા હતા, સાગરે ફાઈલ ખોલી જોઈ , તે ડૉકટર સાગરનો મીત્ર હતો, તે સાગરને કઈ કહ્યો શકયો ન્હોતો માટે ફાઈલ ઉપર નોંધ  કરી   હતી. સોરી દોસ્ત સાગર તને કહેતા મારી હિમંત થતી નથી.. પણ વાસ્વીકતા નકારી શકાતી પણ નથી, તારા બધા જ રીપોર્ટ મેં ચેક કર્યા છે, તુ પિતા થઈ શકે તેમ નથી. માનસીનું ધ્યાન રાખજે. સાગર પિતા થઈ શકે તેમ નથી તે વાત ખુદ સાગરે ત્રણ દસકા છુપાવી રાખી હતી, આજે ક્ષીતીજ  પણ અઠ્યાવીસ વર્ષનો થઈ ગયો હતો.

જે દિવસે માનસી પ્રેગનન્ટ હોવાની ખબર પડી ત્યારે સાગરને થયુ કે તે માનસીને એક વખત પોતાની ફાઈલ બતાડી પુછે, માનસી તુ કઈ રીતે પ્રેગનન્ટ થઈ શકે, પણ તે માનસીની આંખમાં જોયેલી ખુશીને કારણે સાગર કયારે પુછી શકયા જ નહીં, કદાચ માનસી છેલ્લાં દિવસે પણ આ જ વાત કહેવા જઈ રહી હતી, પણ સાગરમાં સાચુ સાંભળવાની હિમંત ન્હોતી, આજે માનસી રહી નથી અને સાગરને ખબર નથી ક્ષીતીજના  પપ્પા કોણ છે ક્ષીતીજ  માટે તો હવે તેનું વિશ્વ એટલે સાગર છે. સાગર તેનું વિશ્વ બનાવી રાખશે કારણ તેણે માનસીને વચન આપ્યુ છે. સાગરને ખબર હોવા છતાં કે ક્ષીતીજ તેનું સંતાન નથી છતાં તે કયારેક ક્ષીતીજનો તીરસ્કાર કરી શકયો નહીં. સાગર કાગળો ફાડી રહ્યા હતા ત્યારે ક્ષીતીજ ત્યાં આવ્યો શુ કરો છો પપ્પા. સાગરે તરત પેલી ફાઈલ લઈ તેના જીણા ટુકડા ટુકડા કરતા કહ્યુ કઈ નહીં બેટા ભુતકાળને ફાડી રહ્યો છુ.. આ સાંભળી ક્ષીતીજ અને રાધીકા બન્ને હસવા લાગ્યા, પણ તેમને ખબર ન્હોતી કે ખરેખર સાગરના ભુતકાળના હવે ટુકડા ટુકડા થઈ ગયો છે.