Thursday, September 15, 2016

દારૂના મામલે ગુજરાત સરકાર અને ગુજરાતીઓ બન્ને દંભીઓ છે

સુરતમાં લઠ્ઠાકાંડ થયો ત્યારે દર વખતની જેમ પહેલા તો સરકારે લઠ્ઠાકાંડ છે જ નહીં તેમ કહી હાથ ખંખેરી નાખ્યા, પણ પછી કીડી મકોડાની જેમ માણસ મરવા લાગ્યા ત્યારે સરકારે બે  સિનિયર પોલીસ અધિકારીની બદલી કરી , કેટલાંક નાના કર્મચારીઓને સસ્પેન્ડ કર્યા અને પોતાની ફરજ પુરી કરી હોવાનો ઓડકાર લીધો, આવુ દરેક લઠ્ઠાકાંડ વખતે થાય છે. પછી બહુ હોબાળો થાય તો મૃત્યુ પામનારન પરિવારને થોડીક આર્થિક રાહત આપી રાજય સરકાર ઉપકારની ભાવના તળે પ્રજાને ચુપ કરે છે. આવુ દરેક વખતે ગુજરાતમાં કેમ થાય છે.

1960માં ગુજરાત રાજય મુંબઈથી અલગ થયુ ત્યારે આપણે સ્વૈચ્છીક રીતે દારૂબંધી સ્વીકારી હતી, છતાં 1960થી હમણાં સુધી ગુજરાતના કોઈ દારૂડીયાએ બુમ પાડી નથી કે દારૂ મળતો નથી, કદાચ ગુજરાતના કોઈ ગામડામાં કોઈ મહિલાને પાણી લેવા માટે માઈલો સુધી ચાલવુ પડે, પણ દારૂ પીનારને તો પાણી કરતા પણ નજીકમાં દારૂ મળી જાય છે. આવુ કેમ થાય છે તેની માટે મને લાગે છે કે 1960થી આપણે ગાંધીના ગુજરાતના નામે દંભ કરતા આવ્યા છીએ, ગુજરાતમાં દર દસમાંથી છ માણસ દારૂ પીવે છે, છતાં જયારે દારૂની વાત નિકળે ત્યારે દારૂ પીને સે લીવર ખરાબ હો જાતા હૈ, તેવો અમિતાભ બચ્ચન જેવો ડાયલોગ બોલે છે. કેટલાંક નાકના ટેરવા ચડાવે તો, કેટલાંક દારૂની કારણે થઈ રહેલા નુકશાન ઉપર લેકચર આપે, જયારે કોઈ દારૂ પીનારને તમે કહો કે ભાઈ તુ પોતે તો રોજ દારૂ પીવે છે, પછી મગજનું દહી શુ કામ કરે છે ત્યારે તે કહે હું માત્ર બે પેગ જ લઉ છુ બે પેગ તો શરીર માટે સારા. આપણે ગુજરાતમાં હેલ્થ કોન્સીયશ લોકોની સંખ્યા વધારે છે.

ગુજરાત સરકારનું નશાબંધી ખાતુ દારૂ પીવા માટે જે પરમીટ આપે છે, તેનું નામ પણ બદલી હેલ્થ પરમીટ કરી નાખ્યુ છે.આમ પ્રજા સરકારને મુર્ખ બનાવે અને સરકાર પ્રજાને મુર્ખ બનાવે. પ્રજાને દારૂ પીવો છે અને સરકારને દારૂ વેચવા દેવો પડે તેના પોતાના અલગ કારણો છે.ગુજરાતમાં બે નંબરમાં વેચાતા દારૂની પોતાનું એક અલગ આર્થિક વ્યવસ્થા તંત્ર છે, જે તંત્રમાં પોલીસ, સ્થાનિક નેતા બુટલેગર , દારૂ  અને  સચિવાલયના તેમજ  દારૂ  પીનારના તાર એવી રીતે જોડાયેલા છે કે તેને કઈ રીતે અલગ કરવા તે કહેવુ મુશ્કેલ છે. દારૂના ધંધાનું ટન ઓવર બીજા કોઈ પણ ધંધા કરતા મોટુ અને ખુબ જ ફાસ્ટ છે, એક વાત નક્કી છે કે જો કોઈ રાજય સરકાર ના ઈચ્છે તો દારૂ વેચવો લગભગ મુશ્કેલ થઈ જાય , પણ સરકાર પણ લાચાર હોય છે કારણ કે આપણા મતથી ચુટાઈ આવે છે,અને આપણે કોને મત આપવો તે હજી રાજયના ઘણા વિસ્તાર બુટલેગર નક્કી કરતા હોય છે, કારણ ગરીબીમાં જીવતા લોકો માટે તે સ્થાનિક બુટલેગર જ તેમની સરકાર અને માઈ-બાપ હોય છે.

બુટલેગરની સ્થાનિક લોકો ઉપર પક્કડ હોવાને કારણે સ્થાનિક નેતાઓને બુટલેગર સાથે હાથ મીલાવવો પડે છે, કારણ ચુંટણી વખતે માત્ર એક બુટલેગરને હાથમાં લેવામાં આવે તો પાંચ-દસ હજાર મતનું ગોઠવાઈ જાય છે. જો નેતાઓ  જે સરકારનો ભાગ છે તેમની ઈચ્છા જ દારૂ વેચવા દેવાની હોય તો પોલીસને તો વહેતી ગંગામાં હાથ ધોવા જેવુ પવિત્ર કામ કરવાનું છે.બીજી તરફ જયા વધુ દારૂ વેચાય ત્યાં પોસ્ટીંગ લેવા માટે પોલીસ ઈન્સપેકટરને વધુ પૈસા આપવા પડે, હમણાં ગુજરાતના કેટલાંય પોલીસ સ્ટેશનનો ભાવ દસથી વીસ લાખ રૂપિયા ચાલે છે.  આ એક પાછુ અલગ અર્થતંત્ર છે, જેમાં નેતાથી લઈ ડીજીપી ઓફિસ સુધી બધાની ગોઠવણ હોય છે. હવે જે પોલીસ ઈન્સપેકટર પૈસા ખર્ચી પોસ્ટીંગ લેતો હોય તો દારૂ તો વેચવા દેવો જ પડે નહીંતર રીકવરી કેવી રીતે કરવી. હવે ઈન્સપેકટરથી લઈ ડીએસપી સુધી  ટેન્ડર સીસ્ટમ પણ શરૂ થઈ છે જે વધુ ભાવ બોલે તેને પોસ્ટીંગ આપવામાં આવે છે. કેટલાંક પોલીસ અધિકારીઓ દારૂ પીનાર વ્યકિતઓ સામે પોતાની નારાજગી વ્યકત કરે છે, પણ તેમને બુટલેગર પાસેથી દારૂના પૈસા લેવામાં સંકોચ થતો નથી.

થોડા મહિના પહેલા એક ડીએસપી એક  સરહદી   જિલ્લામાં 75 લાખ રૂપિયા જેવી માતબર રકમ ચુકવી પોસ્ટીંગ લીધા હોવાની પણ ચર્ચા છે. હવે આવી સ્થિતિમાં તમે કઈ રીતે દારૂબંધીનો અમલ કરી શકો, જયારે લઠ્ઠકાંડ થાય અથવા દારૂ અંગે હોબાળો થાય ત્યારે સિનિયર પોલીસ અધિકારીઓ અને રાજય સરકાર તરત કહે બતાવો દારૂ કયાં વેચાય છે., અરે કેડમાં છોકરા જેવો ઘાટ છે દારૂ કયાં મળતો નથી તે પ્રશ્ન છે.છતાં દરેક વખતે હોબાળા પછી પોલીસ એકાદ બે સ્થળે દરોડા પાડે , થોડા દિવસ અડ્ડાઓ બંધ થાય પછી બીજા નવા સ્થળે અડ્ડો શરૂ થઈ જાય, પ્રજા-પોલીસ અને સરકાર ત્રણેને આ નાટક કરવામી મઝા આવે છે અને નાટક ફાવી પણ ગયુ છે.

ગુજરાતમાં ભલે કહેવાતી દારૂબંધી હોય પણ તેના ફાયદાઓ પણ છે, અહિયા તમામ દારૂડીયાઓને દારૂ તો સંતાઈને જ પીવો પડે છે. તેમને કાયદાનો નહીં, પણ પોલીસના તોડ અને તેની કહેવાતી સામાજીક પ્રતિષ્ઠાની ચીંતા હોય છે. દારૂબંધી હોવાને કારણે દારૂ પીનાર સતત પડોશીને પણ પોતે દારૂ પીવે છે તેની ખબર પડે નહીં તેની કાળજી રાખે છે. તેના કારણે હજી ગુજરાતમાં મોડે સુધી એકલી નિકળતી મહિલાઓને છેડતીનું પ્રમાણ ખુબ જ ઓછુ છે.હજી ગુજરાતમાં દારૂને સામાજીક સ્વીકાર્યતા મળી નથી, કેટલીક કોમમાં દારૂ પીવો સહજ બાબત હોવા છતાં તે કોમની સ્ત્રીઓ દારૂને તો ધીક્કારે જ છે., પણ દારૂબંધી હોવાને કારણે દારૂ પીનારની કેટલીક સમસ્યા પણ છે,. ઘી કરતા મોઘો દારૂ વધે તો તેને રાખવો કયાં તે એક સમસ્યા હોય છે,. નશો થઈ ગયા પછી પણ તે ઢોળી દેવાય નહીં તો રાખવો કયા તેના કરતા પેટમાં રેડી દેવો સારો પછી ભલે  લીવર જવાબ આપી દે. જયા દારૂબંધી નથી તેવા રાજય કરતા ગુજરાતમાં દારૂબંધી હોવા છતાં લીવર ફેઈલીયોરને કારણે મૃત્યુ પામનારની સંખ્યા ખુબ જ મોટી છે, ગુજરાતમાં દર વર્ષે દારૂને કારણે લીવર ખરાબ કરી મૃત્યુ પામનારનો સરકારી આંકડો એક હજારનો છે.

વાત લઠ્ઠાકાંડની આપણી કહેવાતી દારૂબંધી જ લઠ્ઠાકાંડ માટે જવાબદાર છે, ગુજરાતને અડીને આવેલા કેન્દ્ર શાશીત પ્રદેશ દિવ અને દમણમાં હજી એક પણ વખત લઠ્ઠાકાંડ થયો નથી, તેનો અર્થ એક તરફ આપણે દારૂબંધીનો કડક અમલ કરી શકતા નથી, બીજી તરફ કહેવાતી દારૂબંધીને કારણે સસ્તો અને હલકો દારૂ પી લોકો મરી રહ્યા છે તેમને બચાવી શકતા નથી. હાલમાં જે કાયદો છે તે પ્રમાણે દારૂ વેચવો-રાખવો અને પીવો તે ગુનો છે, પણ જો તમે લઠાકાંડમાં સસ્તો દારૂ પી મરી જાવ તો સરકાર તમને વળતર ચુકવે છે. આ જરા વિચિત્ર લાગતી વાત છે. આવતીકાલે સીસ્ટમથી નારાજ કોઈ યુવક નકસલ અથવા ત્રાસવાદી થઈ જાય અને પછી તે પોલીસ સાથે અથડામણમાં માર્યો જાય તો બીચ્ચારો દુખી અને ગરીબ હતો તેમ કહી રાજય તેને વળતર ચુકવશે તેના જેવી વાત છે. છતાં મતનું રાજકારણ ચાલે છે તેની મારે અને તમારે કિમંત ચુકવવી જ પડશે

Wednesday, September 14, 2016

સાહેબ ત્રીસ રૂપિયાની લાંચ લેનારને શુ કામ પકડો છો..?

એન્ટી કરપ્શન બ્યુરોના એડીશનલ ડારેકટર શમશેરસિંગની બદલી અંગે મે લખેલી પોસ્ટ પછી એકાદ બે મીત્રએ પોતાની કોમેન્ટમાં પ્રશ્ન પુછયો કે એસીબી નાના કર્મચારીને જ કેમ પકડે છે. આઈએએસ અથવા આઈપીએસ અધિકારી કેમ પકડતા નથી. આ પ્રશ્ન થવો બહુ સ્વભાવીક છે, શમશેરસિંગ જયારેથી એસીબીમાં આવ્યા ત્યાર બાદ તેમણે એસીબી ગુજરાત નામનું એક ફેસબુક એકાઉન્ટ શરૂ કર્યુ, જેમાં એસીબીની ટ્રેપ પછી પણ ફેસબુક ફ્રેન્ડ શમશેરસિંગને પુછતાં હતા, સાહેબ ત્રીસ રૂપિયાની લાંચ લેનારને શુ કામ પકડો છો.

આ કોમેન્ટ અંગે મારી વ્યકિગત વાત તેમની સાથે બે મહિના પહેલા થઈ હતી, ઘટના કઈક આવી હતી કચ્છના ખાવડામાં એક મેડીકલ ઓફિસરે સારવાર લેવા આવેલા ગરીબ દર્દી પાસે ત્રીસ રૂપિયા માંગ્યા અને તેને એસીબી ત્રીસ રૂપિયા જેવા મામુલી રકમ લેતા ઝડપી પાડયો હતો.જેની ઉપર ફેસબુક ઉપર અનેક લોકોએ પ્રશ્ન પુછી નાખ્યા હતા. શમશેરસિંગ સાથે થયેલી વાતચીત પ્રમાણે તેમનો પક્ષ કઈક એવો હતો કે કચ્છનું ખાવડા અત્યંત ગરીબ વિસ્તાર છે, જયા દારૂણ ગરીબી છે, લોકોના માથે રહેવા માટે છાપરુ પણ નથી, આકાશ અને ધરતી વચ્ચે તેમનું જીવન જીવે છે, તેવા સંજોગોમાં તે બીમાર પડે, ત્યારે એક લાખ જેવો માતબર પગાર લેતો એક મેડીકલ ઓફિસર ગરીબની સારવાર કરવાના ત્રીસ રૂપિયા માંગે ત્યારે આપણને  મામુલી લાગતી  ત્રીસ રૂપિયા જેવી રકમ  ગરીબ માણસ માટે બહુ મોટી  છે.

કારણ તેની પાસે ખાવાના પણ પૈસા નથી, જયારે ડૉકટર ત્રીસ રૂપિયા માંગે ત્યારે તે પોતાની રોટલી માટે બચાવી રાખેલી પૈસામાંથી લાંચની રકમ આપે છે, પોતાની સારવાર કરાવે છે, તો પછી ડૉકટરે ત્રીસ જ રૂપિયા માંગ્યા તેમા તેને પકડવાની કયાં જરૂર છે તેમ કહી તેને માફ કરી શકાય નહીં.મને શમશેરસિંહની વાત બધી જ રીતે સાચી લાગે છે. આપણે રોજ બરોજ  અખબારમાં એસીબી દ્વારા પકડવામાં આવતા કર્મચારીઓની યાદી જોઈએ નાના કર્મચારીઓની સંખ્યા વિશેષ જોવા મળે છે, તેની પાછળનું કારણ એવુ છે કે સામાન્ય માણસને સરકારી ઓફિસમાં નાના કર્મચારીઓ પાસે જ પનારો પડે છે. પછી તે તલાટી હોય, કોન્સટેબલ હોય અથવા કોઈ કલાર્ક હોય. બસોથી બે હજાર સુધીની લાંચ માગનાર કમર્ચારીને સાંજ પડે બે-બે હજાર કરી હજારો કમાય છે , પણ જે માણસ પોતાના કાયદેસરના કામ માટે બે હજાર રૂપિયા આપવા મજબુર થાય છે તેના માટે તે કાળી મજુરી કરે છે, તેને બે હજાર રૂપિયા આપવા પડે ત્યારે તેની આંતરડી કકળી ઉઠે છે.

સામાન્ય માણસનું કામ નાના કર્મચારીથી પતી જાય છે, તેણે કયારેય કોઈ આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારીનું કામ પડતુ નથી એટલે તેમને પૈસા આપવાનો પ્રશ્ન ઉપસ્થિત થતો નથી, જેમને આવા મોટા અધિકારીઓ સાથે પનારો પડે છે, તેઓ બહુ મોટા માણસો છે, તેઓ તેમની સાથે જે આર્થિક વ્યવહાર કરે તે લાખોમાં હોય છે. જેના માટે  તેમને કોઈ કાળી મજુરી કરવી પડતી, મોટી કોર્પોરેટ કંપની તો લાંચ આપવા માટે ખાસ અલગ ફંડની વ્યવસ્થા પણ રાખે છે, જેને લાયઝનીગનું રૂપાળુ નામ આપી દેવામાં આવે છે. પૈસા આપનાર બીલ્ડર અથવા કોર્પોરેટ કંપની સામે પૈસા લેનાર આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારી બન્ને ખુશ છે, કોઈ નારાજ નથી, તેથી એસીબીને ફરિયાદ કોણ કરે, સામાન્ય રીતે તો કલાર્ક જેવી રીતે લાંચની રકમ સ્વીકારે  છે તેમ સનદી અધિકારીઓ જાતે પૈસા લેતા પણ નથી, તેમના પૈસા સીફતપુર્વક અન્ય કોઈ રાજયમાં અથવા કોઈ કંપનીમાં હવાલાથી પહોંચી જાય છે. તેવા સંજોગોમાં આ પ્રકારના મોટા અધિકારીને એસીબીના સાણસામાં લેવા વધુ અધરૂ થઈ જાય છે.

આશારામના આશ્રમમાં જે  ચાલી રહ્યુ હતું તે વર્ષોથી ચાલતુ હતું, બધાને જ તેની ખબર હતી, પણ કાયદાની ભાષામાં દરેક ગુનાની ફરિયાદ માટે એક ફરિયાદ કરનારની જરૂર પડે છે. વર્ષો પછી આશારામ અને તેમના દિકરા નારાયણ સાંઈ સામે ફરિયાદ કરવા કેટલીક સ્ત્રીઓએ હિમંત કરી અને તેઓ આજે જેલની પાછળ છે, તેવી જ રીતે જાહેર રસ્તા ઉપર ટ્રાફિક પોલીસ પૈસા લે છે તો કેમ કોઈ પકડતુ નથી, તેવો પ્રશ્ન સામાન્ય માણસને થાય છે, પણ કાયદા પ્રમાણે ફરિયાદ કરનાર તો કોઈ જોઈ જ છે. એસીબી કોઈને પકડતી નથી તેવુ ગુસ્સો ઠાલવનારને જયારે ટ્રાફિક પોલીસ પકડે છે, ત્યારે તે પોતે પણ દંડ ભરવાને બદલે પતાવટ કરે છે. અને પછી ભ્રષ્ટાચાર ખુબ વધી ગયો છે તેની ફરિયાદ કરે છે.

મારો અનુભવ કહે છે ભ્રષ્ટાચારની શરૂઆત દસ વીસ રૂપિયાની નાની રકમથી જ થાય છે પછી તે લાખોમાં ફેરવાઈ જાય છે. આખો દિવસ ટેમ્પો લઈ મજુરી કરતો ડ્રાઈવર કમ મજુરને રસ્તા ઉપર ટ્રાફિક પોલીસ સો રૂપિયા માગે ત્યારે તેનો નિસાસો નિકળી જાય છે, કદાચ તે પોતાના બાળકની ફિ, પોતાના બીમાર પિતાની દવા અથવા પત્નીએ માંગાવેલા કરિયાણમાં ઘટાડો કરી પોલીસને સો રૂપિયાની લાંચ આપે છે. ત્યારે તે ટેમ્પોવાળાની વેદના કેટલી મોટી હશે તેની કલ્પના કરો.

એસી ચેમ્બરમાં બેસનાર આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારી પણ પોતાના પગારમાં જ ખુશ રહે તે આદર્શ વાત છે, પણ તેવુ ના બને તો વાંધો નહીં, પણ કોઈને સારવાર માટે, કોઈને સ્કુલમાં પ્રવેશ લેવા માટે કોઈને સાતબારનો ઉતારો લેવા માટે અથવા  કોઈ વિધવા સ્ત્રીને વિધાવ પેન્શન લેવા માટે લાંચ આપવી પડે નહી તેવી વ્યવસ્થા તો એસીબીએ કરવી જ પડશે, પછી ભલે દસ રૂપિયાની મામુલી રકમની લાંચ પણ કેમ ના હોય...

ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માગતી ગુજરાત સરકારે શમશેરસિંગને જ હટાવી નાખ્યા

વિજય રૂપાણી મુખ્યમંત્રી થયા ત્યારે તેમના દરેક ભાષણ હું ધ્યાનથી સાંભળી રહ્યો છુ, લગભગ તમામ ભાષણમાં ભ્રષ્ટાચાર અને પારદર્શીતાની તેઓ વાત કરે છે, તેમનો દાવો છે તે કે તમામ સ્તરે ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માગે છે, પણ તેઓ  મુખ્યમંત્રી થયા   ત્યારે હું ભય અથવા દબાણ હેઠળ કાર્ય કરીશ નહીં  તેવા સોગંદ લીધા હતા, પણ માને છે કે ભય અને દબાણ વગર રાજય ચલાવવુ કદાચ અધરૂ કામ હશે, એટલે તેમને ગુજરાત એન્ટી કરપ્શન બ્યુરોના એડીશનલ ડાયરેકટર શમશેરસિંગને હટાવવાની ફરજ પડી છે.

એક સમય એવો હતો કે જયારે ગુજરાત પોલીસના અધિકારીઓ નોકરી કરી અને પ્રજાની સેવા કરી થાકી જાય ત્યારે આરામ કરવા માટે પોતાની બદલી એન્ટી કરપ્શન બ્યુરોમાં કરાવી લેતા હતા, સવારના દસથી સાંજના છના ટકોરે નોકરી પુરી થતી હતી. તેની સાથે એસીબીમાં નોકરી હોવાને કારણે પોલીસને ઠાઠ અને માન બંન્ને જળવાઈ રહેતુ હતું, અને આખા ગુજરાતમાં તમે કયાં પણ જાવ તો પોલીસ અધિકારી વિવિધ સરકારી વિભાગના અધિકારીઓ એસીબીના ડરને કારણે તમારી સેવામાં હાજ રહેતા હતા, પણ શમશેરસિંગ અને હસમુખ પટેલ જેવા બે આઈજીપીઓ એસીબીમાં આવ્યા ત્યાર બાદ માહોલ બદલાઈ ગયો, હવે તો ગુજરાત પોલીસના અધિકારીઓ એસીબી તરફ માથુ કરીને સુતા પણ નથી, ત્યારે એસીબીમાં વગ વાપરી બદલી કરાવવાની વાત દુર રહી.

હસમુખ પટેલ અને શમશેરસિંગ બંન્ને અધિકારીઓને કામનો નશો છે, તેઓ ખુબ કામ કરે અને કરાવે, તેમના માટે પોલીસ વિભાગમાં એક વાકયનો પ્રયોગ થાય તેઓ પ્રેકટીકલ નથી, હવે કરપ્ટ ઓફિસર હોય તેના માટે પ્રેકટીકલ છે તેવો નવો શબ્દ પ્રયોગ શરૂ થયો છે, થોડા મહિના પહેલા આનંદીબહેન પટેલની સરકારે મોટા પાયે આઈપીએસ અધિકારીઓની બદલી કરી ત્યારે શમશેરસિંગને એસીબીમાંથી અમદાવાદ શહેરના જોઈન્ટ પોલીસ કમિશનર તરીકે બદલી કરવામાં આવી હતી, સામાન્ય રીતે અમદાવાદમાં પોતાની બદલી થાય તે માટે પોલીસ અધિકારીઓ તમામ પ્રકારના પ્રયત્ન કરતા હોય છે, પણ જયારે શમશેરસિંગની અમદાવાદમાં બદલી થઈ ત્યારે તેમને ગૃહવિભાગને વિનંતી કરી કે તેમને એસીબીમાં કામ કરવા દો તો સારૂ અને ત્યારે સરકારે એસીબીમાં તેમની કામગીરી જોઈ તેમની વિનંતી માન્ય રાખી હતી.

પહેલા એસીબીમાં શમશેરસિંગ એકલા હાથે ભ્રષ્ટાચારની લડાઈ લડતા હતા ત્યારે તેમને હસમુખ પટેલના નામના નવા સાથી અધિકારી મળી ગયા, છેલ્લાં એક વર્ષમાં બન્નેએ સાથે મળી ભ્રષ્ટાચારીઓ અધિકારીઓને વીણી વીણી શોધી કાઢયા, બીજી તરફ એસીબીની કામગીરી જોઈ પ્રજાને પણ એસીબીમાં વિશ્વાસ ઉભો થયો અને સામે ચાલી ફરિયાદ કરવા આવવા લાગ્યા, તાજેતરમાં એક સાથે અગીયાર મોટા અધિકારીઓ સામે કાયદેકરની આવક કરતા વધુની સંપત્તીના કેસ નોંધાયા, તેની પહેલા આરટીઓ અને સેલ્સ ટેકસ અધિકારીઓ ઉપર સંકોજો કસ્યો, વાત ગાંધીનગર સુધી પહોંચી હતી, એસીબીએ જેમની ઉપર હાથ નાખ્યો તેઓ કઈ નાના અધિકારીઓ ન્હોતા, તેમના પોસ્ટીંગ જયા હતા તે પોસ્ટીંગ પૈસા અને સચિવાયલની મંજુરી વગર થાય નહીં, તે બધા જ અધિકારીઓ ગાંધીનગર દોડી ગયા.

પણ સવાલ હતો કે શમશેરસિંગ અને હસમુખ પટેલને ભલામણ કરે કોણ.. જેમ જેમ સમય પસાર થયો ગયો તેમ તેમ એસીબીની કામ કરવાની ઝડપ વધી રહી હતી, સચિવાયલમાં કેટલાંક ચોક્કસ અધિકારીઓ અને નેતાઓ શમશેરસિંગની હટાવવા માટેની તકની રાહ જોતા હતા, કારણ તેમને કોઈ પણ હેતુ વગર હટાવવામાં આવે તે બદનામી પણ થાય, ત્યારે જ સુરતમાં લઠ્ઠાકાંડ થયો, બસ આફતને અવસરમાં પલટાવી નાખતા નેતાઓને આવડે છે. સુરતમાં લઠ્ઠાકાંડ થયો તેના માટે કોઈ પણ સામાન્ય માણસને સમજાય કે સ્થાનિક પોલીસથી લઈ વધુમાં વધુ ડીએસપી સુધીના અધિકારીની સીધી જવાબદારી થઈ શકે, પણ  સુરત રેન્જના આઈજીપી નરસિંહમ્મા કોમર કઈ રીતે જવાબદાર ઠેરવી શકાય તેની ગૃહ વિભાગને જ ખબર હશે.

તમે બહુ સારા અને પ્રમાણિક અધિકારી છો, તેવા કારણો આપી ગૃહ વિભાગે શમશેરસિંગની ટાઢા પાણીએ ખસ કાઢી નાખી, અને એસીબીમાંથી બદલી કરી  સુરત રેન્જના આઈજીપી તરીકે મુકી દીધા , સરકારી બદલીમાં સતત અને કાયમ ચાલતી પ્રક્રિયાનો ભાગ હોય છે. સુરતના ડીએસપી મયુર ચાવડાઅમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચ જેવી મહત્વની બ્રાન્ચમાં કામ કરીને ચુકયા છે. તેઓ અમદાવાદમાં હતા ત્યારે લઠ્ઠાકાંડની ઘટના ઘટી હતી, તેના કારણે આવી ઘટનાની તપાસ કેવી રીતે કરી શકાય તેની જાણકારી અને અનુભવ તેમની પાસે હતો, પણ તેઓ તે દિશામાં કામ કરે તે પહેલા તેમની બદલી આઈબીમાં કરવામાં આવી. પણ સરકાર લઠાકાંડના નામે અનેક પક્ષીઓ મારવા માગતી હતી , એક બીજુ કારણ એવુ પણ  છે સુરતની ભાજપની સભામાં જે તોફાન થયુ તે માટે સરકાર મયુર ચાવડા અને આઈજીપી કોમરથી નારાજ હતી, પણ પોલીસ કરે પણ શુ પોલીસને સુચના હતી કે કોઈ તોફાન કરે તો પણ તમારે તેમને લાકડી પણ મારવાની નથી. આ સંજોગોમાં જે કઈ થયુ તેની માટે સરકાર ચાવડા અને કોમરથી નારાજ હતી.

તેમાં લઠ્ઠાકાંડનું કારણ મળી ગયુ, ચાવડા અને કોમર હટી ગયા, તેની સાથે શમશેરસિંગને પણ હટાવવામાં સફળતા મળી, શમશેરસિંગના જવાથી એસીબી સહિત રાજયના અનેક વિભાગોમાં આનંદનો માહોલ છે., જો કે કયારેય કોઈની વગર અટકતુ નથી, શમશેરસિંગની જગ્યાએ આવેલા આઈપીએસ અધિકારી કેશવકુમાર પણ પ્રમાણિક અને કાબેલ અધિકારી છે, તેઓ પણ હમણાં સીબીઆઈમાંથી પોતાનું ડેપ્યુટેશન પુરૂ કરી ગુજરાત પાછા ફર્યા છે. સીબીઆઈમાં કામ કર્યુ હોવાને કારણે કરપ્શનના કેસોની સારી જાણકારી છે, તેઓ શમશેરસિંગ કરતા પણ સારૂ કામ કરશે તેવી અપેક્ષા રાખીએ કારણ આજે જ તેમણે એસીબીમાં પોતાના ચાર્જ લીધો છે. બીજી તરફ હવે સુરતમાં એક શમશેરસિંગ અને ડીએસપી તરીકે એક સરખા  સ્વભાવના નીર્લીપ્ત રાય આવ્યા છે. બનને ખુબ કામ કરશે અને તેમની પ્રમાણિકતા લોકોને કનડશે.

પણ જયારે કોઈ રાજય સરકાર ભ્રષ્ટાચાર હટાવવાની વાત કરે સમજવાનું કે કોઈ સારા અધિકારી હટી જશે.

Tuesday, September 13, 2016

પત્રકાર થવા માટે અમદાવાદ આવવુ હતું, પણ બસ ભાડુ પણ ન્હોતુ

કેટલીક વખત અમદાવાદની વિવિધ પત્રકારત્વની કોલેજના સંચાલકો મને લેકચર લેવા માટે બોલાવવાની હિમંત કરે છે. થોડા દિવસ પહેલા મારા મીત્ર અને સિનિયર  પદ્મકાંત ત્રિવેદ્દીએ પણ શરૂ કરેલી પત્રકારત્વની કોલેજમાં એક લેકચર લેવા માટે બોલાવ્યો, હું મારા તમામ લેકચરની શરૂઆતમાં બધાને જ એક પ્રશ્ન પુછુ છુ, કે તમારે પત્રકાર કેમ થવુ છે, આ પ્રશ્નનો જવાબ તમારે કોઈને આપવાનો નથી, માત્ર પોતાની જાતને પુછી લેવાનો છે. જો તમને લાગે કે એક વખત પત્રકાર થયા પછી મઝા જ મઝા આવશે તેવુ નથી., તેવુ જરા પણ નથી., તમારે કોઈ ચોકકસ સમય મર્યાદાની  નોકરી કરવી છે, વિકીલ ઓફ તો જોઈશે જ, સમયસર નોકરીએ જઈશુ અને છુટી જઈશુ તો તેવુ જરા પણ નહીં થાય.

પત્રકારત્વની નોકરીનું પહેલુ પર્યાય અસલામતી છે, છતાં તમામ પ્રકારની અસલામતી વચ્ચે તમારે તમારો શ્રેષ્ઠ દેખાવ કરવાનો છે, પત્રકાર થયા પછી સૌથી પહેલા તમારી અંદર જાત સાથેની લડાઈ શરૂ થયા છે, એટલે જે પહેલા તો પોતાની સાથે લડી શકે, તેણે જ આ લડાઈમાં ઝકાવવુ જોઈએ,મનમાં સતત સારા અને નરસાની વચ્ચેનો  દ્વંધ ચાલવો જોઈએ, આપણે બીજાને તો કઈ પણ સમજાવી શકીએ પણ આપણે જે કરીએ છીએ તે યોગ્ય છે તે સમજાવવુ બહુ અઘરુ હોય છે. એટલે હું વિધ્યાર્થીઓેને કહુ છુ કે ગ્રેજયુએશન થયા પછી કોઈ કામ ન્હોતુ અથવા ટીવીમાં રીપોર્ટરોને જોઈ મને પણ પત્રકાર થવાનો વિચાર આવ્યો જો તેવુ જ હોય પાછા જતા રહેજો, કારણ જો પત્રકાર કેમ થવુ છે તેની સ્પષ્ટતા નહીં હોય તો પત્રકારત્વ એક નોકરી થઈ થઈ જશે અને પછી તેનો કંટાળો આવશે અને કંટાળા સાથે કરેલુ કોઈ કામ કયારે શ્રેષ્ઠ હોઈ શકે નહીં.

1988માં જયારે હુ પત્રકારત્વ ભણવા માટે ગયો ત્યારે પત્રકાર કાંતી રામી અમને ભણાવતા હતા, તેમણે પહેલા જ લેકચરમાં એવુ કહ્યુ હતું કે બહારથી રંગીન દેખાતી દુનિયા બહુ બીહામણી છે, ગ્લેમર દેખાય છે પણ તેવુ નથી, આગળ વધતા પહેલા એક વખત  વિચાર કરી લેજો, પછી પાછા જવુ મુશ્કેલ છે. અમારી બેચમાં પચાસ વિધ્યાર્થી હતા, હાથમાં પત્રકારત્વની ડીગ્રી તો આવી ગઈ , પણ પછીની જદ્દોજહદ થકવી નાખનારી હતી, પચાસની બેચમાંથી ડીગ્રી લઈ બહાર નિકળેલા મારા સાથીઓ એક પછી એક ઓછા થતાં ગયા, આજે હું અને મારો એક મીત્ર બીરેન કોઠારી જે હવે કોમર્સ રીપોર્ટીંગ કરે છે તેને બાદ કરતા અડતાલીસ મીત્રો કયા જતા રહ્યા તેની મને ખબર નથી. થાક લાગશે રોજ લાગશે. પણ બીજા દિવસે ફરી પોતાને જ હિમંત આપવી પડશે, કારણ તમને હિમંત આપનાર પણ કોઈ નહીં હોય.

આજે પત્રકારત્વમાં ખુબ કામ છે, પણ વર્ષો પહેલા કામ પણ ન્હોતુ અને પત્રકારત્વને માન પણ મળતુ ન્હોતુ, તેના કારણે દામ પણ મળતા ન્હોતા. તે અરસામાં મારા કેટલાંક મીત્રો પત્રકાર થવાની ધુન સાથે અમદાવાદ આવ્યા હતા. રહેવા માટે ઘર ન્હોતુ અને સાંજે શુ જમીશુ તેની ખબર ન્હોતી, છતાં સીસ્ટમ સામેનો ગુસ્સો લઈ પોતાના વતનથી અમદાવાદ આવ્યા હતા. પદ્મકાંત ત્રીવેદ્દી મારા સિનિયર હોવા છતાં મીત્રતાને કારણે મને તુકારો વાત કરવાનો અધિકાર મળ્યો છે., તેથી તેની જ વાત કરૂ. જયારે પદ્મકાંતે પોતાન વતનમાં પિતાને કહ્યુ કે મારે પત્રકાર થવુ છે તેવુ પોતાના વતન કપડવંજમાં કહ્યુ ત્યારે તેઓ નારાજ થઈ ગયા હતા, પત્રકાર તો થવા તેમ કહી તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દમાં અમદાવાદ જવાની ના પાડી દીધી.

 પણ પત્રકાર તો થવુ જ છે તેવી ધુન પદ્મકાંડને પીછો છોડતી ન્હોતી. એક દિવસ અમદાવાદ આવવાનો નિર્ણય કર્યો, તે જ દિવસે પદ્મકાંતના પિતાએ પોતાનો પુત્ર અમદાવાદ જઈ પત્રકાર થાય નહીં તે માટે ઘરના ખુણે ખુણે રહેલા પૈસા શોધી તે લઈ જતા રહ્યા, સવારના પોણા બાર થઈ રહ્યા સાડા બારની એક બસ અમદાવાદની નિકળતી હતી, કઈ રીતે કપડવંજથી અમદાવાદ જઈશ તેની પદ્મકાંતને ચીંતા હતી, તે જમવા બેઠો હતો, મા પીરસી રહી હતી, ત્યાં ભંગારનો સામાન ખરીદનારની બુમ સંભળાઈ, એક ચમકારો થયો, રસોડોમાં તેલનો ખાલી ડબ્બો પડયો હતો, પદ્મકાંત અને તેની મમ્મીની નજર એક સાથે તેલના ખાલી ડબ્બા ઉપર પડી, માંએ આંખન ઈશારે ડબ્બો આપવાની મંજુરી આપી.

તેલના ખાલી ડબ્બાના ભંગારવાળાએ ત્રણ રૂપિયા પંચ્ચાયાસી પૈસા આપ્યા. અમદાવાદનું ભાડુ ત્રણ રૂપિયા પાસઠ પૈસા હતું, તેનો અર્થ એક વખત અમદાવાદ આવ્યા પછી પાછા કપડવંજ જવાનો પ્રશ્ન ન્હોતો, અને બસની ટીકીટ લીધા પછી માત્ર વીસ પૈસા બચતા હતા, પદ્મકાંત તેલનો ડબ્બો વેંચી પત્રકાર થવા અમદાવાદ આવ્યો, સંઘર્ષ કર્યો અને રોકાઈ ગયો, તેવી જ રીતે મારો સિનિયર દિલીપ પટેલ પણ પત્રકાર થવા પોતાના વતન જામનગરથી પોતાના બનેવી પાસેથી વીસ રૂપિયા ઉધાર લઈ પિતાની જાણ બહાર અમદાવાદ આવ્યો, દિવસો સુધી લારી ઉપર જમ્યો, છાપા પાથરી સુઈ ગયો, આજે તેઓ જયાં ઉભા છે તે સ્થળે ઉભા રહેવા માટે તેમણે ખુબ કિમંતો ચુકવી છે, કારણ તેઓ કિમંત ચુકવવા તૈયાર હતા.

પત્રકારત્વ કિમંત માગે છે, જો તે ચુકવવાની તૈયારી હોય તો જ આવવુ નહીંતર કોઈ બેન્કના કલાર્ક થઈ જવુ સારૂ છે.જે નોકરી ઘડીયાળના ટકોરે દસથી છ જ ચાલે છે.

Monday, September 12, 2016

પત્રકારત્વના મંદિરમાં માણસ ઈશ્વર થાય તો જ અર્થ સરે...

પત્રકાર તરીકેની મારી ત્રીસ વર્ષના અનુભવમાં જીંદગીની અનેક ઉથલપાથલ જોઈ, ભ્રષ્ટાચાર, કૌંભાંડો અને રાજકિય પ્રવાહને નજીકથી બદલતા જોયા, નેતાઓ અને પોલીસ અધિકારીઓ સાથેના વ્યકિતગત સંબંધોનો સ્પર્શ પણ કરી જોયો, બનાવટી એન્કાઉન્ટરનો સમય પણ આવ્યો, નેતાઓ અને પોલીસ અધિકારીઓ જેલમાં પણ ગયા જયારે  ત્યારે મીત્રોએ મારા વખાણ કર્યા અને કેટલાંકે પીઠ થાબડી, એક  તબબ્બકે બધુ જ ખુબ સારૂ લાગ્યુ, પણ સમય તેની ગતીએ આગળ વધતો ગયો, અને મનમાં એક કચવાટ શરૂ થયો, મેં જે કઈ પત્રકારત્વ કર્યુ તેનો શુ અર્થ સરર્યો.. હું 2003થી 2007 સુધી દિવ્ય ભાસ્કરમાં હતો, મારી ક્રાઈમ સ્ટોરી, પોલીટીકલ સ્ટોરી અને જીવતી વારતા નામની એક કોલમ પણ આવતી હતી, પણ રાત્રે ઘરે જઈ પથારીમાં પડુ અને આંખ મીચાઈ જતા પહેલા મને કોઈક સ્ટોરી મનના એક ખુણાને ટાઢક પહોંચાડે તો તે જીવતી વારતા હતી, કારણ તે કોઈકને જીવડાતી હતી, જીવતી વારતાએ મને અનેક વખત રડાવ્યો હતો પણ મને જીવાડયો પણ હતો.

બે મહિના પહેલા મેં મારો બ્લોગ અેન્કાઉન્ટરની શરૂઆત કરી, મારા માટે આ પહેલો અનુભવ હતો, આજે એકસો હપ્તા પુરા થયા, ત્યારે મને લાગ્યુ કે મારે પોતે જ તેના લેખાજોખા કરવા જોઈએ, સો હપ્તામાં ઘણુ બધુ થઈ ગયુ, આનંદી બહેન પટેલ સરકારનાપતનથી લઈ દલિત આંદોલન પણ મારી પોસ્ટનો ભાગ બની, અનેક પોસ્ટે મને ખુદને હચમચાવી નાખ્યો, કેટલીક પોસ્ટ એક જ દિવસમાં વીસ હજાર કરતા વધુ મીત્રઓ વાંચી શરૂઆતમાં  બ્લોગ મીટરના આંકડા જોઈ સારૂ લાગતુ હતું, તેને હું મારા બ્લોગની સફળતા પણ સમજતો હતો, કેટલાંક મીત્રએ વ્યકિતગત મેસેજ દ્વારા તેમના જીવનમાં થયેલા ફેરફાર પણ કહ્યા, તે વાત ખરેખર ગમી અને કદાચ તે આંખી જીંદગી યાદ રહેશે, અમીત  શાહ અંગે પણ લખ્યુ ત્યારે ખુબ વંચાયુ પણ હતું.

પણ આખરે ફરી ત્યાં જ આવી ઉભો રહેતો હતો અને મારૂ મન કહેતુ કે કોઈની જીવનમાં મારૂ પત્રકારત્વ કોઈ બદલાવ અથવા  એક નાનકડુ સ્મીત લાવી શકે નહી તો તેનો કોઈ અર્થ નથી. કેટલીંક વારતાઓ ખુબ સારી મળી, જેને મને પણ રડાવ્યો ખાસ કરી વૃધ્ધાશ્રમમાં કામ કરતા કરતા છેલ્લો શ્વાસ છોડનાર ફરસુભાઈ કક્કડ આપણી વચ્ચે નહીં હોવા છતાં તેમના અંગે લખ્યુ ત્યારે એવુ લાગે છે કે તે મારી વારતાનું એક અમર પાત્ર થઈ ગયા.કેટલાંક પ્રશ્ન એવા હતો જયારે મારે નિર્ણય કરવાનો હતો કે હું કોના માટે લખુ છુ મને જે સાચુ લાગે છે તેની માટે કે પછી કોઈને સારૂ લગાડવા માટે. ત્યારે મને મને ત્યારે જે સાચુ લાગ્યુ તે લખ્યુ તેના કારણે મારા કેટલાંક મીત્રો નારાજ પણ થયા, જયારે તેની સામે મને અનેક જીવન પર્યતના નવા મીત્રો પણ મળ્યા, કદાચ તેઓ પોતાની કોમન્ટ મારી પોસ્ટ ઉપર લખતા નથી અથવા ફેસબુક ઉપર લાઈક પણ કરતા નથી, પણ ફોન દ્વારા તેમના શબ્દોએ મને વધુ લખવાનું બળ આપ્યુ છે.

મારી ભાષામાં વૈવીધ્ય નથી, એક સરળ માણસને સમજાય તેવી સરળ ભાષા છે, મને વાંચી મારી કેટલાય મીત્રો જેમા પોલીસથી લઈ નેતાઓ સુધી મને કહ્યુ અમે પણ તમારી જેમ લખી શકીએ તેવુ અમને લાગે છે, અને તેમને લખવાનું શરૂ કર્યુ. તેનો મને આનંદ છે. મને વાંચનાર મારા થઈ ગયા અને હું તેમને થઈ ગયો, બ્લોગ લખવામાં મોડુ થાય ત્યારે તે મેસેજ કરી પુછી લેતા આર યુ ઓલરાઈટ.. કદાચ તેમના મેસેજે મને ઓલરાઈટ રાખ્યો છે. જયારે વાત વાડીયાની સોનલની આવી ત્યારે મને વાંચનારને સોનલની સમસ્યા પોતાની લાગવા માંડી, કદાચ મારા બ્લોગ મીટર કરતા તે વધુ મહત્વની વાત હતી, સોનલ પોતાની સમસ્યામાંથી બહાર આવવી જોઈએ તેવા તમામ સ્તરે પ્રયત્ન શરૂ થયા, તે પ્રયત્નમાં મારા સામાન્ય માણસથી લઈ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત મુખ્યપ્રધાન વિજય રૂપાણી અને ગૃહ રાજય મંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજા પણ સામેલ થયા. અનેક પોલીસ અધિકારીઓ, પ્રોફેસર , વિધ્યાર્થીઓ, પ્રોફેશનલ અને ગૃહેણીઓ પણ જોડાઈ, જેણે સોનલને બળ પુરૂ પાડયુ.

કદાચ કોઈ રાષ્ટ્રીય અખબાર અથવા ચેનલ જે કામ કરી શકે નહીં તે કોઈ પણ અખબારની મદદ વગર એક બ્લોગ દ્વારા થયુ, સોનલ વતી મેં નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખ્યો અને તેમને હકારાત્મક જવાબ આપ્યો, જેના માટે હું તેમનો સદૈવ આભારી રહીશ, આજે સોનલના ફરતે સરકારી અને સામાજીક સુરક્ષા કવચ છે, તેના માટે પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ મદદ કરનારનો હું આભારી છુ. મને મારી એકસો પોસ્ટમાંથી સૌથી વધુ સ્પર્શી ગયેલી પોસ્ટ હોય તો તે સોનલની છે, બ્લોગ મીટર પ્રમાણે તેના વાચકોની સંખ્યા બીજી પોસ્ટની સરખામણીમાં ઓછી હતી છતાં તેણે સોનલને એક સ્ત્રી તરીકે જીવવાડા  માટે તે મહત્વની સાબીત થઈ, મને લાગ્યુ કે મારા પત્રકારત્વના મંદિરમાં માણસ ઈશ્વર તરીકે સ્થાપિત થાય તો જ મારા પત્રકારત્વનો અર્થ સરે. અને તેવુ થયુ.

મને લાગે છે કે અનેક અખબારોમાં નોકરી કરવા છતાં હું વર્ષો સુધી જે કરી શકયો નહીં તે બ્લોગ દ્વારા બે મહિનામાં થઈ શકયુ છે, મને સોશીયીલ મીડીયાના તાકાત સમજાઈ છે., તે ઘણુ કરી શકે છે, પણ અહિયા હું માલિક તંત્રી અને પત્રકાર છુ, મને રાજય  અને દેશના સીમાડા નડતા નથી, પણ સાથે જ મને અહિયા રોકનાર પણ કોઈ નથી તેથી મારી જવાબદારી પણ વધી જાય છે, મારો એક એક શબ્દ મહત્વનો હોય છે. તે લખતા પહેલા મારે વિચારવુ પડશે અને મારે જ તેને તપાસવો પડશે.

Sunday, September 11, 2016

પ્રશાંત દયાળ મુસ્લીમોને બદનામ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે

થોડા દિવસ પહેલા મેં પ્રમુખ સ્વામીના નિધન બાદ ગુજરાત વિધાનસભામાં કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય ગ્યાસઉદ્દીન શેખએ પ્રમુખ સ્વામીને આપેલી શ્રધ્ધાંજલી અંગે એક પોસ્ટ લખી, જે હજી મારા બ્લોગ ઉપર  છે કોઈને વાંચવી હોય તો વાંચી શકે, પણ આ પોસ્ટને કારણે નારાજ થયેલા કલીમ સિદ્દીકી નામના મીત્રએ લખ્યુ કે પ્રશાંત દયાળે મુસ્લીમોને બદનામ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, ત્યાર બાદ તેમણે ઘણુ લખ્યુ છે સામાન્ય રીતે આવી કોઈ વાતે જવાબ નહીં આપવાનો મારો નિર્ણય યથાવત રાખ્યો કારણ વિવાદનો ઉકેલ નથી, પણ કલીમની ટીકા સાંભળી થોડુ વાર પછી સારૂ લાગ્યુ, કારણ મારી ઉપર હમણાં સુધી આરોપ હતો કે હું દલિત અને મુસ્લીમોની  તરફેણ કરૂ છુ અને ભાજપનો વિરોધી છું, પણ હવે કોઈ મુસ્લીમ પણ માને કે હું મુસ્લીમોને પણ બદનામ કરૂ છુ તો તેના મેરીટની ચર્ચા કરતો નથી પણ મને લાગ્યુ કલીમની ટીકાએ હું જે રસ્તે જઈ રહ્યો છુ તે બરાબર છે તેનું સમર્થન આપ્યુ છે. કારણ હિન્દુઓ મને મુસ્લીમ તરફી માને છે અને મુસ્લીમો મને તેમનો વિરોધી માને છે.

મને લાગે છે કે કલીમ સીદ્દીકીએ મારી પોસ્ટ કોઈ થોડુ ઘણુ સારૂ ગુજરાતી સમજી શકતા મુસ્લીમ પાસે વંચાવી લેવાની જરૂર હતી કારણ તેમની પક્કડ ઉર્દુ અને અંગ્રેજીમાં સારી છે, પણ ગુજરાતી કેટલુ સમજે છે તેની મને ખબર નથી, જો કે સિદ્દીકી મારી ચીંતાનો વિષય કયારેય હોઈ શકે નહીં કારણ અમદાવાદ અને ગુજરાતના એક હજાર કરતા વધુ  મુસ્લમાનો મને હું કોણ છુ, તે સારી રીતે જાણે છે, જો કે પછીથી મારા ધ્યાનમાં આવ્યુ કે સિદ્દીકીનો વાંધો મારી સામે નહીં પણ ગ્યાસુદ્દીન શેખ સાથે છે અને તેમના રાજકિય એજન્ડાની વચ્ચે હું આવી ગયો હતો.

પણ આખી વાતમાં મઝા સોશીયાલ મીડીયાની છે, જયારે માત્ર અખબારો જ  હતા ત્યારે પત્રકાર લખીને છુટી જતો, વાચક અથવા જેના અંગે લખાયુ છે, તેમને પોતાનો વાંધો રજુ કરવાનો અવકાશ ન્હોતો, પણ હવે સોશીયલ મીડીયા આવ્યુ તેના કારણે સિદ્દીકી જેવા મીત્રને મારી સામે નારાજગી વ્યકત કરવાની તક મળી, તેમણે મારા મત કરતા વિરોધી મત ફેસબુક અને વોટસઅપ ઉપર મુકી પોતાની નારાજગી વ્યકત કરી, આ સારી નિશાની છે, આપણા કરતા બીજાનો વિચાર અને મત જુદો હોઈ શકે, અને તેને પણ તેની વાત મુકવાનો એટલે જ અધિકાર છે, અને મારી પોસ્ટ પછી કેટલાય મીત્રો મારી ટીકા કરે છે, તેમા મારે નારાજ થવાની જરૂર નથી, કારણ ટીકા કરવાનો તેમને અધિકાર છે.

પણ એક વખત પત્રકારત્વનો ચોલો પહેરી લઈએ પછી તેવુ લાગવા માંડે છે, આપણે કહીએ તે જ પુર્વ દિશા છે, પણ તેવુ દરેક વખતે સાચુ હોતુ નથી, અખબારોની એક હથ્થુ સત્તા હતી તે બદલાઈ રહી છે, માધ્યમોની સત્તાઓ વહેચાઈ રહી છે, કુકડો બોલે તો જ સવાર થાય તે ભુમીકામાંથી અખબારો બહાર જઈ રહ્યા છે. હવે દરેકના ફોનમાં કુકડો આવી ગયો છે હવે કઈ લાંબો સમય સુધી છાનું રહેતુ નથી,છતાં જયારે કોઈ લેખ , પોસ્ટ અથવા અખબારો સામે કોઈ નિવેદન કરે ત્યારે પત્રકારોને માઠુ લાગી જાય છે. કારણ વર્ષોથી પત્રકારોને જ બોલવાની અર્થાત લખવાની ટેવ હતી, હવે બીજા પણ લખવા લાગ્યા છે, તેઓ પોતાની વાત પણ લોકો સુધી પહોંચાડવા લાગ્યા છે.

છેલ્લાં થોડા દિવસથી કોગ્રેસના નેતા ઉમાકાંત માંકડ જે મારા સિનિયર મીત્ર છે, તેમની એક પોસ્ટ ફરી રહી છે, જેમાં તેમણે મન ભરી મીડીયા  સામે નારાજગી વ્યકત કરી છે, કેટલાંક મારા પત્રકાર મીત્ર આ મુદ્દે સંવેદનશીલ થઈ ગયા છે., માંકડ એક કોંગ્રેસી થઈ કઈ રીત આ ભાષામાં માધ્યમો અંગે લખી શકે, પણ મારો આ વ્યકિતગત મત છે હું માંકડની તરફદારી કરતો નથી છતાં ઉમાકાંત માંકડને પણ પોતાની નારાજગી વ્યકત કરવાનો પુરો અધિકાર છે, તેવુ માનું છુ, માધ્યમો દલાલ અથવા ચોર છે, તેવો તેમને મત નિર્માણ થયો તેની પાછળ તેમનો ચાલીસ વર્ષ કરતા વધુ જાહેરજીવનનો અનુભવ છે. તેમણે અનેક મુખ્યમંત્રીઓ અને સરકારોને જોઈ છે. તે સાચા જ છે તેવુ પણ કહેતો નથી છતાં તે સંપુર્ણ ખોટા છે તેવુ પણ માનતો નથી.

માંકડની પોસ્ટને કારણે દુખ પત્રકારોને થયુ છે, પણ તેમની પોસ્ટ મેં ધ્યાનથી  વાંચી તો મને સમજાય છે તેમની નારાજગી પત્રકારો કરતા માધ્યમોના માલિક સામે છે, પણ આવુ તો થાય જ પત્રકારની ભુમીકા ઘરની વહુ જેવી છે વર અને સાસૂ બન્નેના નિશાના ઉપર કાયમ રહે છે, પત્રકાર લોકોની વચ્ચે ફરે છે તેના કારણે માલિક ધંધો કરી જાય તો પણ ચીઠ્ઠી તો પત્રકારના નામે જ ફાટે છે, જેની ઉમાકાંતને ખબર જ હશે. પણ વાત અહિયા કોણ સાચુ અને કોણ ખોટુ તેની કરતા મહત્વનું છે, હવે આપણા લેખ અને સ્ટોરીઓ અંગે લોકો નિવેદન કરશે ગાળો આપશે અને દલાલ જેવા શબ્દોનો પ્રયોગ કરશે, પણ તે એક વાચક અને નાગરિક તરીકે તે તેમનો  અધિકાર સમજી આપણે ઉદારતા દાખવી પડશે

વર્ષો પહેલા મુંબઈમાં ઈન્ડીયન એકસપ્રેસ જુથનું ગુજરાતી અખબાર સમકાલીન બહાર પડતુ હતું તેના તંત્રી હસમુખ ગાંધી વાચકોના પત્ર છાપતા હતા, ત્યારે વાચકો ચ અને ભ શબ્દનો પ્રયોગ કરી પત્ર પાઠવતા હતા, અને ગાંધીસાહેબ પોતાની સામે જ લખાયેલા પત્ર પણ પોતાના અખબારામાં છાપતા હતા, હવે હસમુખ ગાંધી જેવા તંત્રી આપણને મળવાના નથી ત્યારે સોશીયલ મીડીયાના માધ્યમોથી કોઈ આપણને ભાંડે તો મન ઉપર લેવાને બદલે આપણે તેને તેમનો અધિકાર સમજીએ , કયાંક આપણે ખોટા તો નથી તે તપાસી લેવાની જરૂર છે.

સુરતમાં ભાજપના કાર્યક્રમ બાદ મેં મારી પોસ્ટમાં રાવણ શબ્દનો પ્રયોગ કરી એક લેખ લખ્યો હતો, તે સંદર્ભમાં મારા મીત્ર અને ભાજપા પ્રવકતા ભરત પંડયાએ મને વ્યકિતગત વોટસઅપ મેસેજ મોકલી કેટલીક બાબતો તરફ ધ્યાન દોરી નારાજગી વ્યકત કરી હતી. આ મેસેજ ભાજપના પ્રવકતા તરીકેનો નહીં પણ એક નાગરિક તરીકેનો હતો, હું ભરતનો મેસેજ ત્રણ વખત વાંચી ગયો. અને મેં જવાબમાં લખ્યુ ભરત આભાર હું મારી જાતને ફરી તપાસી જઈશ.  બસ આપણે આપણી સામેનો મત વ્યકત કરનાર સાથે પણ આ પ્રકારનો જ વ્યવહાર કરવો પડશે કારણ કોઈ મત આખરી હોતો નથી, આજે આપણને જે સાચુ લાગી રહ્યુ છે તેની સાથે કદાચ આવતીકાલે આપણે જ સંમત્ત ના થઈએ.

Saturday, September 10, 2016

કેટલીક વારતાઓ કાયમ અધુરી જ રહેતી હોય છે.

હું જયારે ટીવી જોવા બેસતી ત્યારે ઓફિસેથી ઘરે આવેલા પપ્પા સામે  મારી જોતા ,
હું તેમની જોઈ હસતી, અને ફરી પાછી ટીવી જોવા બેસી જતી, તે હાથ-પગ ધોતા,
મમ્મી ચ્હા આપતી અને પપ્પા ધીરે રહી મારી પાસે આવી મારા હાથમાંથી રીમોટ
લઈ ટીવી બંધ કરતા, મને ખુબ ગુસ્સો આવતો અને કહેતી પપ્પા બસ એન્ડ બાકી છે,
તે મને વ્હાલથી નજીક લઈ કહેતા મારી ઢીંગલી..વારતાનો કયારે એન્ડ આવતો નથી,
વારતાઓ તો સતત ચાલ્યા જ કરે, તુ મારી વારતા છે, અને હું તેમને વળગી પડતી,
પપ્પા સરકારી નોકર પણ નાની હતી ત્યારે રોજ તેમને વળગી સુતા પહેલા વારતા
સાંભળતી, વારતાનો એન્ડ આવે તે પહેલા મારી આંખો મીચાઈ જતી, એટલે તે મને
ઉંચકી મારા રૂમમાં સુવાડી દેતા.

હું સવારે ઉઠુ ત્યારે પપ્પા ઓફિસે જવા નિકળી રહ્યા હોય અને મારી વારતાનો
એન્ડ બાકી છે તે યાદ અપાવુ , તે મને તેડીને કહે પાગલ રોજ વારતાના એન્ડ પહેલા
તુ સુઈ જાય છે.આજે રાતે ફરી નવી વારતા કહીશ, પણ પપ્પાએ કહેલી મારી તમામ
વારતાઓ કાયમ અધુરી જ રહી. પપ્પા હવે રીટાયર થઈ ગયા, ઓફિસે જતા નથી  અને હવે
હું વારતા સાંભળતી નથી , હું મારા લેપટોપ ઉપર કામ કરી હતી ત્યારે અચાનક
ધ્યાનમાં આવ્યુ કે પપ્પા ટીવી જોઈ રહ્યા હતા, મેં ટીવી સ્ર્કીન સામે જોયુ
તો તે ગદર ફિલ્મ ચાલી રહી હતી, તે સીડી લગાવી ફિલ્મ જોતા હતા, મને યાદ આવ્યુ કે પપ્પા ગઈકાલે પણ આ જ ફિલ્મ જોતા
હતા, કદાચ પરમદિવસે પણ.. પપ્પાને ટીવી જોવાનો શોખ ન્હોતો, પણ પપ્પા શા
માટે આ ફિલ્મ જોતા હશે..

મેં બુમ પાડી પપ્પા-પપ્પા તેમણે કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં, હું ઉભી થઈ અને
તેમના ખભે હાથ મુકતા કહ્યુ પપ્પા કેમ એકની એક ફિલ્મ ત્રણ દિવસથી જોઈ
રહ્યા છો, તેમના ચહેરા ઉપર આછુ સ્મીત આવ્યુ, તેમણે હાથમાં રીમોટ લીધુ અને
ટીવી ઓફ કરતા કહ્યુ બસ અમસ્તુ .. બીજુ શુ કરૂ.. તે જ વખતે મમ્મી હાથમાં
આરતીની થાળી લઈ આવી, તેણે ધીમા અવાજે મારા અને પપ્પાના સંવાદોમાં પોતાનો
સુર પુરાવતા કહ્યુ શુ કરે છે જોવા દે ટીવી હવે ટાઈમ કેવી રીતે પાસ કરશે..
મેં મારી દલીલ કરતા કહ્યુ મમ્મી પણ તે ત્રણ દિવસથી એક જ ફિલ્મ જોઈ રહ્યા
છે. મમ્મી કઈ બોલી નહીં, તેણે મારી સામે આરતીની થાળી ધરી મેં આરતી લીધી,
તેણે પાછા ફરતા કહ્યુ તને નહીં સમજાય બેટા..

મને લાગ્યુ કે મને નહીં સમજાય તેવી કઈ વાત હતી, મમ્મી પણ હવે પહેલા જેવુ
મને વઢતી ન્હોતી, હું મોડી ઉંઠુ, મીત્રો સાથે બહાર જઉ,પુસ્તક મેળામાંથી
પુસ્તકો લાવી વાંચતી રહુ.. બધી જ વાતો મમ્મી સાક્ષી ભાવે જોયા કરતી હતી,
તે મારા માટે બહુ પઝેશીવ હતી, છોકરી માટે આ સારૂ અને છોકરીએ તો આવુ કરવુ
જોઈએ જ નહીં તેવુ તે માનતી ઘણી વખત તો હું બાજુ ઉપર રહી જતી, કારણ મારો
પક્ષ લેતા પપ્પા અને મમ્મી વચ્ચે યુધ્ધ જાહેર થઈ જતું. પણ હવે મમ્મી શાંત
હતી, મને કશુ જ કહેતી નહીં, હા હું આવુ નહીં ત્યાં સુધી મમ્મી-પપ્પા મારી
રાહ જોતા બેસી રહેતા, પપ્પા રીટાયર થયા પછી તબીયત પણ સારી રહેતી ન્હોતી,
એટલે તેમને ઉંઘની ગોળી લેવાની ડૉકટરે કહી હતી, તે રોજ લેતા પણ હું બહાર
જઉ ત્યારે પપ્પા હું આવુ નહીં ત્યાં સુધી ઉંઘની ગોળી લેતા નહીં, તેમને ડર
રહેતો કે ઉંઘ આવી જાય અને હું ઘરે ના પહોંચુ તો.

હું ત્યારે પણ કહેતી પપ્પા શુ કામ મારી રાહ જુવો છો .. હું કઈ નાની કીકલી
નથી..તે ઉઠતા અને ઉંઘની ગોળી ગળતી વખતે કહેતા બેટા તને નહીં સમજાય. મને
ત્યારે પણ થયુ કે શુ મને નહીં સમજાય તેવી કઈ વાત હતી. આજે ફરી મમ્મી પણ
તને નહીં સમજાય તેવુ બોલી હતી. મારે સમજવુ હતું.. મને શુ સમજાતુ નથી. આખો
દિવસ હું ઓફિસના કામમાં હતી, પણ મારૂ મન સતત મમ્મી-પપ્પાના વિચાર કરી
રહ્યુ હતું, સાંજે ઓફિસેથી ઘરે જતી વખતે મારી નજર એક સ્ટોરમાં પડી, શો
કેશમાં ગરમ કપડા જોઈ મારી શરીરને ડીસેમ્બરની ઠંડી સ્પર્શી ગઈ, મેં મારી
કાર સાઈડમાં પાર્ક કરી હું સ્ટોરમાં ગઈ, મે પસંદ હતા તે સ્વેટર અને શાલ
લઈ ઘરે પહોંચી, ઘરમાં દાખલ  થતાં જ  મે મમ્મી શાલ ઓઢાડતા કહ્યુ કેવી છે.
તેણે શાલને સ્પર્શ કર્યો અને કહ્યુ શુ કામ ખર્ચ કરે છ, મારે હવે કયાં
પહેલા જેવુ બહાર જવુ પડે છે, ઘુટણમાં ચાલતા નથી.

પપ્પા ટીવી જોઈ રહ્યા હતા, મેં સ્ક્રીન સામે જોયુ ગદર ફિલ્મ જ હતી, મારી
નજર સ્ર્કીન તરફ જતા, તેમણે તરત  ટીવી ઓફ કરતા મમ્મી સામે જોતા કહ્યુ અરે
પહેરી લે  કેવી સારી લાગે છે,  મારી નોકરીમાં તો આવી મોંધી શાલ લાવી શકયો
નહીં, હવે દિકરી કમાય છે તો લાવે તેમાં શુ .. તરત મે મારી પાસે લાવેલુ
સ્વેટર બહાર કાઢી પપ્પાના હાથ મુકયુ, તેમણે સ્વેટર ઉપર હાથ ફેરવી કહ્યુ
બહુ જ સરસ છે, તારા જેવુ હુફાળુ.. હું તેમને વળગી પડી. મારા મમ્મી પપ્પા
સાથે વાત કરવી હતી, અને ત્રણે સાથે જમ્યા, કઈ રીતે વાત કરવી તે મને
સમજાતુ ન્હોતુ, તે બન્ને પોતાના રૂમાં ગયા, મારે થોડુ કામ લેપટોપ ઉપર
બાકી હતું, તે પુરૂ કરી હું તેમના રૂમમાં પહોંચી , પપ્પા નવલકથા વાંચી
રહ્યા હતા અને મમ્મી કોઈ જુના અખબારની પુર્તી વાંચી રહી હતી, મને જોતા જ
પપ્પા બોલ્યા શુ થયુ બેટા, તે ઉભા થવા ગયા હું તેમની બાજુમાં બેસી ગઈ
પપ્પા કઈ નહીં આરામ કરો..

 મેં પપ્પાનો હાથ પકડતા પુછયુ શુ થયુ છે, શુ થયુ છે,. તેમણે પુસ્તક બાજુ ઉપર
મુકતા મમ્મી સામે જોયુ અને કહ્યુ શુ થયુ છે મને શુ થવાનું છે.. મમ્મીએ
ચશ્મા ઉતારી બાજુ ઉપર મુકયા, અખબારની ઘડી વાળી મુકી દીધી, મેં બન્ને સામે
જોતા કહ્યુ મમ્મી-પપ્પા તમને શુ થયુ છે.. મને ખબર નથી, પણ તમે મને દરેક
વાતે કહો છો મને સમજાતુ નથી.. તો મને સમજાવો. અમારા ત્રણે વચ્ચે શાંતિ
છવાઈ ગઈ, મને થઈ રહ્યુ હતું કે કોઈ કશુ બોલે તો સારૂ છે, મારા હ્રદયના
ધબકારા વધી રહ્યા હતા, પપ્પા કઈ જ બોલ્યા નહીં, પણ મે જોયુ તો મમ્મીની
આંખમાંથી દડદડ આંસુ પડવા લાગ્યા હતા, મેં મમ્મીનો હાથ પકડયો, તેના આંસુ
લુછયા તેને રડતી જોઈ મારી આંખો ભરાઈ આવી, પણ મમ્મીએ તરત આંસુ લુછતા કહ્યુ
અરે પાગલ રડે છે કેમ તેવુ કઈ ખાસ નથી, પણ  હવે એકલા કંટાળો આવે છે, કોની
સાથે વાત કરીએ કોઈ જ રહ્યુ નહીં, તુ નાની હતી તો કેટલી વાતો કરતી, મારે
તને કહેવુ પડતુ હતું હવે ચુપ બેસ. પણ તુ મોટી થઈ ગઈ છે.

પહેલા તો મારી પાસે ઘણા કામ હતા, તને વઢવુ અને ચીંતા કરવી તે પણ મારૂ જ
કામ હતું, પણ હવે તુ મોટી થઈ ગઈ છે, તને વઢી પણ શકાય નહીં, તુ તો  હમણાં લગ્ન
કરી જતી રહીશ પછી કોને વઢીશ, પપ્પા ઓફિસે જતા નથી, મારી સાથે વાત પણ
કેટલી કરે, છેલ્લાં ત્રીસ વર્ષથી અમે વાતો કરી છે હવે અમારી વાતો પણ ખુટી
પડી છે, મારી નજર ફરે અને તે મને સમજી જાય છે, કઈ પણ કીધા વગર મને સમજી
જતા તેમને આવડી ગયુ છે. પપ્પા પણ મારી જેમ કામ વગરના થઈ ગયા છે, કોઈ જ કામ
નથી, તને આ બધુ કેવી રીતે સમજાવુ..

મારા આંસુ વહી રહ્યા હતા. મમ્મીએ હવે મારો હાથ પકડયો અને કહ્યુ પપ્પા
ટીવી જોયા કરે અને હું ઠાકોરજીની પુજા કરૂ તે બન્ને કામ સરખા છે, પપ્પાને
ટીવી નીરસ લાગે છે અને મને ઈશ્વર, છતાં તેની વગર ચાલતુ નથી કારણ તે તો
અમારી સાથે વાત કરે છે. હું ખુબ રડી મને ખબર જ ના રહી કે મને મોટી કરવામાં
મમ્મી પપ્પા એકલા પડી ગયા, પછી તો મમ્મી-પપ્પા પણ રડયા, તે રાતે હું
પપ્પાની છાતી ઉપર માથુ મુકી સુતી, અને કહ્યુ મને  વારતા કહો.. મમ્મી પણ
અને હું પપ્પાની વારતા સાંભળતા હતા.. પપ્પા વારતા કહેતા કહેતા વારતાના
એન્ડ તે પહેલા સુઈ ગયા હતા, મેં મમ્મી સામે જોયુ તો તે પણ સુઈ ગઈ હતી,
હું ધીરે રહી ઉઠી, તેમના શરીર ઉપર ચાદર ઓઢાડી, તેઓ ઘસઘસાટ સુઈ રહ્યા હતા,
મારી નજર પપ્પાની ઉંઘની ગોળીઓની બોટલ તરફ ગઈ તેમણે ગોળી લેવા બહાર કાઢી
હતી, પણ લીધી ન્હોતી, મેં તેમની વારતા સાંભળી એટલે તેમને ઉંઘની ગોળી વગર જ
ઉંઘ આવી ગઈ હતી

( આ વારતાનું કથાબીજ અમેરીકા રહેતા મીત્ર શીવાની દેસાઈનું છે, આભાર)