Tuesday, September 13, 2016

પત્રકાર થવા માટે અમદાવાદ આવવુ હતું, પણ બસ ભાડુ પણ ન્હોતુ

કેટલીક વખત અમદાવાદની વિવિધ પત્રકારત્વની કોલેજના સંચાલકો મને લેકચર લેવા માટે બોલાવવાની હિમંત કરે છે. થોડા દિવસ પહેલા મારા મીત્ર અને સિનિયર  પદ્મકાંત ત્રિવેદ્દીએ પણ શરૂ કરેલી પત્રકારત્વની કોલેજમાં એક લેકચર લેવા માટે બોલાવ્યો, હું મારા તમામ લેકચરની શરૂઆતમાં બધાને જ એક પ્રશ્ન પુછુ છુ, કે તમારે પત્રકાર કેમ થવુ છે, આ પ્રશ્નનો જવાબ તમારે કોઈને આપવાનો નથી, માત્ર પોતાની જાતને પુછી લેવાનો છે. જો તમને લાગે કે એક વખત પત્રકાર થયા પછી મઝા જ મઝા આવશે તેવુ નથી., તેવુ જરા પણ નથી., તમારે કોઈ ચોકકસ સમય મર્યાદાની  નોકરી કરવી છે, વિકીલ ઓફ તો જોઈશે જ, સમયસર નોકરીએ જઈશુ અને છુટી જઈશુ તો તેવુ જરા પણ નહીં થાય.

પત્રકારત્વની નોકરીનું પહેલુ પર્યાય અસલામતી છે, છતાં તમામ પ્રકારની અસલામતી વચ્ચે તમારે તમારો શ્રેષ્ઠ દેખાવ કરવાનો છે, પત્રકાર થયા પછી સૌથી પહેલા તમારી અંદર જાત સાથેની લડાઈ શરૂ થયા છે, એટલે જે પહેલા તો પોતાની સાથે લડી શકે, તેણે જ આ લડાઈમાં ઝકાવવુ જોઈએ,મનમાં સતત સારા અને નરસાની વચ્ચેનો  દ્વંધ ચાલવો જોઈએ, આપણે બીજાને તો કઈ પણ સમજાવી શકીએ પણ આપણે જે કરીએ છીએ તે યોગ્ય છે તે સમજાવવુ બહુ અઘરુ હોય છે. એટલે હું વિધ્યાર્થીઓેને કહુ છુ કે ગ્રેજયુએશન થયા પછી કોઈ કામ ન્હોતુ અથવા ટીવીમાં રીપોર્ટરોને જોઈ મને પણ પત્રકાર થવાનો વિચાર આવ્યો જો તેવુ જ હોય પાછા જતા રહેજો, કારણ જો પત્રકાર કેમ થવુ છે તેની સ્પષ્ટતા નહીં હોય તો પત્રકારત્વ એક નોકરી થઈ થઈ જશે અને પછી તેનો કંટાળો આવશે અને કંટાળા સાથે કરેલુ કોઈ કામ કયારે શ્રેષ્ઠ હોઈ શકે નહીં.

1988માં જયારે હુ પત્રકારત્વ ભણવા માટે ગયો ત્યારે પત્રકાર કાંતી રામી અમને ભણાવતા હતા, તેમણે પહેલા જ લેકચરમાં એવુ કહ્યુ હતું કે બહારથી રંગીન દેખાતી દુનિયા બહુ બીહામણી છે, ગ્લેમર દેખાય છે પણ તેવુ નથી, આગળ વધતા પહેલા એક વખત  વિચાર કરી લેજો, પછી પાછા જવુ મુશ્કેલ છે. અમારી બેચમાં પચાસ વિધ્યાર્થી હતા, હાથમાં પત્રકારત્વની ડીગ્રી તો આવી ગઈ , પણ પછીની જદ્દોજહદ થકવી નાખનારી હતી, પચાસની બેચમાંથી ડીગ્રી લઈ બહાર નિકળેલા મારા સાથીઓ એક પછી એક ઓછા થતાં ગયા, આજે હું અને મારો એક મીત્ર બીરેન કોઠારી જે હવે કોમર્સ રીપોર્ટીંગ કરે છે તેને બાદ કરતા અડતાલીસ મીત્રો કયા જતા રહ્યા તેની મને ખબર નથી. થાક લાગશે રોજ લાગશે. પણ બીજા દિવસે ફરી પોતાને જ હિમંત આપવી પડશે, કારણ તમને હિમંત આપનાર પણ કોઈ નહીં હોય.

આજે પત્રકારત્વમાં ખુબ કામ છે, પણ વર્ષો પહેલા કામ પણ ન્હોતુ અને પત્રકારત્વને માન પણ મળતુ ન્હોતુ, તેના કારણે દામ પણ મળતા ન્હોતા. તે અરસામાં મારા કેટલાંક મીત્રો પત્રકાર થવાની ધુન સાથે અમદાવાદ આવ્યા હતા. રહેવા માટે ઘર ન્હોતુ અને સાંજે શુ જમીશુ તેની ખબર ન્હોતી, છતાં સીસ્ટમ સામેનો ગુસ્સો લઈ પોતાના વતનથી અમદાવાદ આવ્યા હતા. પદ્મકાંત ત્રીવેદ્દી મારા સિનિયર હોવા છતાં મીત્રતાને કારણે મને તુકારો વાત કરવાનો અધિકાર મળ્યો છે., તેથી તેની જ વાત કરૂ. જયારે પદ્મકાંતે પોતાન વતનમાં પિતાને કહ્યુ કે મારે પત્રકાર થવુ છે તેવુ પોતાના વતન કપડવંજમાં કહ્યુ ત્યારે તેઓ નારાજ થઈ ગયા હતા, પત્રકાર તો થવા તેમ કહી તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દમાં અમદાવાદ જવાની ના પાડી દીધી.

 પણ પત્રકાર તો થવુ જ છે તેવી ધુન પદ્મકાંડને પીછો છોડતી ન્હોતી. એક દિવસ અમદાવાદ આવવાનો નિર્ણય કર્યો, તે જ દિવસે પદ્મકાંતના પિતાએ પોતાનો પુત્ર અમદાવાદ જઈ પત્રકાર થાય નહીં તે માટે ઘરના ખુણે ખુણે રહેલા પૈસા શોધી તે લઈ જતા રહ્યા, સવારના પોણા બાર થઈ રહ્યા સાડા બારની એક બસ અમદાવાદની નિકળતી હતી, કઈ રીતે કપડવંજથી અમદાવાદ જઈશ તેની પદ્મકાંતને ચીંતા હતી, તે જમવા બેઠો હતો, મા પીરસી રહી હતી, ત્યાં ભંગારનો સામાન ખરીદનારની બુમ સંભળાઈ, એક ચમકારો થયો, રસોડોમાં તેલનો ખાલી ડબ્બો પડયો હતો, પદ્મકાંત અને તેની મમ્મીની નજર એક સાથે તેલના ખાલી ડબ્બા ઉપર પડી, માંએ આંખન ઈશારે ડબ્બો આપવાની મંજુરી આપી.

તેલના ખાલી ડબ્બાના ભંગારવાળાએ ત્રણ રૂપિયા પંચ્ચાયાસી પૈસા આપ્યા. અમદાવાદનું ભાડુ ત્રણ રૂપિયા પાસઠ પૈસા હતું, તેનો અર્થ એક વખત અમદાવાદ આવ્યા પછી પાછા કપડવંજ જવાનો પ્રશ્ન ન્હોતો, અને બસની ટીકીટ લીધા પછી માત્ર વીસ પૈસા બચતા હતા, પદ્મકાંત તેલનો ડબ્બો વેંચી પત્રકાર થવા અમદાવાદ આવ્યો, સંઘર્ષ કર્યો અને રોકાઈ ગયો, તેવી જ રીતે મારો સિનિયર દિલીપ પટેલ પણ પત્રકાર થવા પોતાના વતન જામનગરથી પોતાના બનેવી પાસેથી વીસ રૂપિયા ઉધાર લઈ પિતાની જાણ બહાર અમદાવાદ આવ્યો, દિવસો સુધી લારી ઉપર જમ્યો, છાપા પાથરી સુઈ ગયો, આજે તેઓ જયાં ઉભા છે તે સ્થળે ઉભા રહેવા માટે તેમણે ખુબ કિમંતો ચુકવી છે, કારણ તેઓ કિમંત ચુકવવા તૈયાર હતા.

પત્રકારત્વ કિમંત માગે છે, જો તે ચુકવવાની તૈયારી હોય તો જ આવવુ નહીંતર કોઈ બેન્કના કલાર્ક થઈ જવુ સારૂ છે.જે નોકરી ઘડીયાળના ટકોરે દસથી છ જ ચાલે છે.

Monday, September 12, 2016

પત્રકારત્વના મંદિરમાં માણસ ઈશ્વર થાય તો જ અર્થ સરે...

પત્રકાર તરીકેની મારી ત્રીસ વર્ષના અનુભવમાં જીંદગીની અનેક ઉથલપાથલ જોઈ, ભ્રષ્ટાચાર, કૌંભાંડો અને રાજકિય પ્રવાહને નજીકથી બદલતા જોયા, નેતાઓ અને પોલીસ અધિકારીઓ સાથેના વ્યકિતગત સંબંધોનો સ્પર્શ પણ કરી જોયો, બનાવટી એન્કાઉન્ટરનો સમય પણ આવ્યો, નેતાઓ અને પોલીસ અધિકારીઓ જેલમાં પણ ગયા જયારે  ત્યારે મીત્રોએ મારા વખાણ કર્યા અને કેટલાંકે પીઠ થાબડી, એક  તબબ્બકે બધુ જ ખુબ સારૂ લાગ્યુ, પણ સમય તેની ગતીએ આગળ વધતો ગયો, અને મનમાં એક કચવાટ શરૂ થયો, મેં જે કઈ પત્રકારત્વ કર્યુ તેનો શુ અર્થ સરર્યો.. હું 2003થી 2007 સુધી દિવ્ય ભાસ્કરમાં હતો, મારી ક્રાઈમ સ્ટોરી, પોલીટીકલ સ્ટોરી અને જીવતી વારતા નામની એક કોલમ પણ આવતી હતી, પણ રાત્રે ઘરે જઈ પથારીમાં પડુ અને આંખ મીચાઈ જતા પહેલા મને કોઈક સ્ટોરી મનના એક ખુણાને ટાઢક પહોંચાડે તો તે જીવતી વારતા હતી, કારણ તે કોઈકને જીવડાતી હતી, જીવતી વારતાએ મને અનેક વખત રડાવ્યો હતો પણ મને જીવાડયો પણ હતો.

બે મહિના પહેલા મેં મારો બ્લોગ અેન્કાઉન્ટરની શરૂઆત કરી, મારા માટે આ પહેલો અનુભવ હતો, આજે એકસો હપ્તા પુરા થયા, ત્યારે મને લાગ્યુ કે મારે પોતે જ તેના લેખાજોખા કરવા જોઈએ, સો હપ્તામાં ઘણુ બધુ થઈ ગયુ, આનંદી બહેન પટેલ સરકારનાપતનથી લઈ દલિત આંદોલન પણ મારી પોસ્ટનો ભાગ બની, અનેક પોસ્ટે મને ખુદને હચમચાવી નાખ્યો, કેટલીક પોસ્ટ એક જ દિવસમાં વીસ હજાર કરતા વધુ મીત્રઓ વાંચી શરૂઆતમાં  બ્લોગ મીટરના આંકડા જોઈ સારૂ લાગતુ હતું, તેને હું મારા બ્લોગની સફળતા પણ સમજતો હતો, કેટલાંક મીત્રએ વ્યકિતગત મેસેજ દ્વારા તેમના જીવનમાં થયેલા ફેરફાર પણ કહ્યા, તે વાત ખરેખર ગમી અને કદાચ તે આંખી જીંદગી યાદ રહેશે, અમીત  શાહ અંગે પણ લખ્યુ ત્યારે ખુબ વંચાયુ પણ હતું.

પણ આખરે ફરી ત્યાં જ આવી ઉભો રહેતો હતો અને મારૂ મન કહેતુ કે કોઈની જીવનમાં મારૂ પત્રકારત્વ કોઈ બદલાવ અથવા  એક નાનકડુ સ્મીત લાવી શકે નહી તો તેનો કોઈ અર્થ નથી. કેટલીંક વારતાઓ ખુબ સારી મળી, જેને મને પણ રડાવ્યો ખાસ કરી વૃધ્ધાશ્રમમાં કામ કરતા કરતા છેલ્લો શ્વાસ છોડનાર ફરસુભાઈ કક્કડ આપણી વચ્ચે નહીં હોવા છતાં તેમના અંગે લખ્યુ ત્યારે એવુ લાગે છે કે તે મારી વારતાનું એક અમર પાત્ર થઈ ગયા.કેટલાંક પ્રશ્ન એવા હતો જયારે મારે નિર્ણય કરવાનો હતો કે હું કોના માટે લખુ છુ મને જે સાચુ લાગે છે તેની માટે કે પછી કોઈને સારૂ લગાડવા માટે. ત્યારે મને મને ત્યારે જે સાચુ લાગ્યુ તે લખ્યુ તેના કારણે મારા કેટલાંક મીત્રો નારાજ પણ થયા, જયારે તેની સામે મને અનેક જીવન પર્યતના નવા મીત્રો પણ મળ્યા, કદાચ તેઓ પોતાની કોમન્ટ મારી પોસ્ટ ઉપર લખતા નથી અથવા ફેસબુક ઉપર લાઈક પણ કરતા નથી, પણ ફોન દ્વારા તેમના શબ્દોએ મને વધુ લખવાનું બળ આપ્યુ છે.

મારી ભાષામાં વૈવીધ્ય નથી, એક સરળ માણસને સમજાય તેવી સરળ ભાષા છે, મને વાંચી મારી કેટલાય મીત્રો જેમા પોલીસથી લઈ નેતાઓ સુધી મને કહ્યુ અમે પણ તમારી જેમ લખી શકીએ તેવુ અમને લાગે છે, અને તેમને લખવાનું શરૂ કર્યુ. તેનો મને આનંદ છે. મને વાંચનાર મારા થઈ ગયા અને હું તેમને થઈ ગયો, બ્લોગ લખવામાં મોડુ થાય ત્યારે તે મેસેજ કરી પુછી લેતા આર યુ ઓલરાઈટ.. કદાચ તેમના મેસેજે મને ઓલરાઈટ રાખ્યો છે. જયારે વાત વાડીયાની સોનલની આવી ત્યારે મને વાંચનારને સોનલની સમસ્યા પોતાની લાગવા માંડી, કદાચ મારા બ્લોગ મીટર કરતા તે વધુ મહત્વની વાત હતી, સોનલ પોતાની સમસ્યામાંથી બહાર આવવી જોઈએ તેવા તમામ સ્તરે પ્રયત્ન શરૂ થયા, તે પ્રયત્નમાં મારા સામાન્ય માણસથી લઈ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત મુખ્યપ્રધાન વિજય રૂપાણી અને ગૃહ રાજય મંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજા પણ સામેલ થયા. અનેક પોલીસ અધિકારીઓ, પ્રોફેસર , વિધ્યાર્થીઓ, પ્રોફેશનલ અને ગૃહેણીઓ પણ જોડાઈ, જેણે સોનલને બળ પુરૂ પાડયુ.

કદાચ કોઈ રાષ્ટ્રીય અખબાર અથવા ચેનલ જે કામ કરી શકે નહીં તે કોઈ પણ અખબારની મદદ વગર એક બ્લોગ દ્વારા થયુ, સોનલ વતી મેં નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખ્યો અને તેમને હકારાત્મક જવાબ આપ્યો, જેના માટે હું તેમનો સદૈવ આભારી રહીશ, આજે સોનલના ફરતે સરકારી અને સામાજીક સુરક્ષા કવચ છે, તેના માટે પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ મદદ કરનારનો હું આભારી છુ. મને મારી એકસો પોસ્ટમાંથી સૌથી વધુ સ્પર્શી ગયેલી પોસ્ટ હોય તો તે સોનલની છે, બ્લોગ મીટર પ્રમાણે તેના વાચકોની સંખ્યા બીજી પોસ્ટની સરખામણીમાં ઓછી હતી છતાં તેણે સોનલને એક સ્ત્રી તરીકે જીવવાડા  માટે તે મહત્વની સાબીત થઈ, મને લાગ્યુ કે મારા પત્રકારત્વના મંદિરમાં માણસ ઈશ્વર તરીકે સ્થાપિત થાય તો જ મારા પત્રકારત્વનો અર્થ સરે. અને તેવુ થયુ.

મને લાગે છે કે અનેક અખબારોમાં નોકરી કરવા છતાં હું વર્ષો સુધી જે કરી શકયો નહીં તે બ્લોગ દ્વારા બે મહિનામાં થઈ શકયુ છે, મને સોશીયીલ મીડીયાના તાકાત સમજાઈ છે., તે ઘણુ કરી શકે છે, પણ અહિયા હું માલિક તંત્રી અને પત્રકાર છુ, મને રાજય  અને દેશના સીમાડા નડતા નથી, પણ સાથે જ મને અહિયા રોકનાર પણ કોઈ નથી તેથી મારી જવાબદારી પણ વધી જાય છે, મારો એક એક શબ્દ મહત્વનો હોય છે. તે લખતા પહેલા મારે વિચારવુ પડશે અને મારે જ તેને તપાસવો પડશે.

Sunday, September 11, 2016

પ્રશાંત દયાળ મુસ્લીમોને બદનામ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે

થોડા દિવસ પહેલા મેં પ્રમુખ સ્વામીના નિધન બાદ ગુજરાત વિધાનસભામાં કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય ગ્યાસઉદ્દીન શેખએ પ્રમુખ સ્વામીને આપેલી શ્રધ્ધાંજલી અંગે એક પોસ્ટ લખી, જે હજી મારા બ્લોગ ઉપર  છે કોઈને વાંચવી હોય તો વાંચી શકે, પણ આ પોસ્ટને કારણે નારાજ થયેલા કલીમ સિદ્દીકી નામના મીત્રએ લખ્યુ કે પ્રશાંત દયાળે મુસ્લીમોને બદનામ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, ત્યાર બાદ તેમણે ઘણુ લખ્યુ છે સામાન્ય રીતે આવી કોઈ વાતે જવાબ નહીં આપવાનો મારો નિર્ણય યથાવત રાખ્યો કારણ વિવાદનો ઉકેલ નથી, પણ કલીમની ટીકા સાંભળી થોડુ વાર પછી સારૂ લાગ્યુ, કારણ મારી ઉપર હમણાં સુધી આરોપ હતો કે હું દલિત અને મુસ્લીમોની  તરફેણ કરૂ છુ અને ભાજપનો વિરોધી છું, પણ હવે કોઈ મુસ્લીમ પણ માને કે હું મુસ્લીમોને પણ બદનામ કરૂ છુ તો તેના મેરીટની ચર્ચા કરતો નથી પણ મને લાગ્યુ કલીમની ટીકાએ હું જે રસ્તે જઈ રહ્યો છુ તે બરાબર છે તેનું સમર્થન આપ્યુ છે. કારણ હિન્દુઓ મને મુસ્લીમ તરફી માને છે અને મુસ્લીમો મને તેમનો વિરોધી માને છે.

મને લાગે છે કે કલીમ સીદ્દીકીએ મારી પોસ્ટ કોઈ થોડુ ઘણુ સારૂ ગુજરાતી સમજી શકતા મુસ્લીમ પાસે વંચાવી લેવાની જરૂર હતી કારણ તેમની પક્કડ ઉર્દુ અને અંગ્રેજીમાં સારી છે, પણ ગુજરાતી કેટલુ સમજે છે તેની મને ખબર નથી, જો કે સિદ્દીકી મારી ચીંતાનો વિષય કયારેય હોઈ શકે નહીં કારણ અમદાવાદ અને ગુજરાતના એક હજાર કરતા વધુ  મુસ્લમાનો મને હું કોણ છુ, તે સારી રીતે જાણે છે, જો કે પછીથી મારા ધ્યાનમાં આવ્યુ કે સિદ્દીકીનો વાંધો મારી સામે નહીં પણ ગ્યાસુદ્દીન શેખ સાથે છે અને તેમના રાજકિય એજન્ડાની વચ્ચે હું આવી ગયો હતો.

પણ આખી વાતમાં મઝા સોશીયાલ મીડીયાની છે, જયારે માત્ર અખબારો જ  હતા ત્યારે પત્રકાર લખીને છુટી જતો, વાચક અથવા જેના અંગે લખાયુ છે, તેમને પોતાનો વાંધો રજુ કરવાનો અવકાશ ન્હોતો, પણ હવે સોશીયલ મીડીયા આવ્યુ તેના કારણે સિદ્દીકી જેવા મીત્રને મારી સામે નારાજગી વ્યકત કરવાની તક મળી, તેમણે મારા મત કરતા વિરોધી મત ફેસબુક અને વોટસઅપ ઉપર મુકી પોતાની નારાજગી વ્યકત કરી, આ સારી નિશાની છે, આપણા કરતા બીજાનો વિચાર અને મત જુદો હોઈ શકે, અને તેને પણ તેની વાત મુકવાનો એટલે જ અધિકાર છે, અને મારી પોસ્ટ પછી કેટલાય મીત્રો મારી ટીકા કરે છે, તેમા મારે નારાજ થવાની જરૂર નથી, કારણ ટીકા કરવાનો તેમને અધિકાર છે.

પણ એક વખત પત્રકારત્વનો ચોલો પહેરી લઈએ પછી તેવુ લાગવા માંડે છે, આપણે કહીએ તે જ પુર્વ દિશા છે, પણ તેવુ દરેક વખતે સાચુ હોતુ નથી, અખબારોની એક હથ્થુ સત્તા હતી તે બદલાઈ રહી છે, માધ્યમોની સત્તાઓ વહેચાઈ રહી છે, કુકડો બોલે તો જ સવાર થાય તે ભુમીકામાંથી અખબારો બહાર જઈ રહ્યા છે. હવે દરેકના ફોનમાં કુકડો આવી ગયો છે હવે કઈ લાંબો સમય સુધી છાનું રહેતુ નથી,છતાં જયારે કોઈ લેખ , પોસ્ટ અથવા અખબારો સામે કોઈ નિવેદન કરે ત્યારે પત્રકારોને માઠુ લાગી જાય છે. કારણ વર્ષોથી પત્રકારોને જ બોલવાની અર્થાત લખવાની ટેવ હતી, હવે બીજા પણ લખવા લાગ્યા છે, તેઓ પોતાની વાત પણ લોકો સુધી પહોંચાડવા લાગ્યા છે.

છેલ્લાં થોડા દિવસથી કોગ્રેસના નેતા ઉમાકાંત માંકડ જે મારા સિનિયર મીત્ર છે, તેમની એક પોસ્ટ ફરી રહી છે, જેમાં તેમણે મન ભરી મીડીયા  સામે નારાજગી વ્યકત કરી છે, કેટલાંક મારા પત્રકાર મીત્ર આ મુદ્દે સંવેદનશીલ થઈ ગયા છે., માંકડ એક કોંગ્રેસી થઈ કઈ રીત આ ભાષામાં માધ્યમો અંગે લખી શકે, પણ મારો આ વ્યકિતગત મત છે હું માંકડની તરફદારી કરતો નથી છતાં ઉમાકાંત માંકડને પણ પોતાની નારાજગી વ્યકત કરવાનો પુરો અધિકાર છે, તેવુ માનું છુ, માધ્યમો દલાલ અથવા ચોર છે, તેવો તેમને મત નિર્માણ થયો તેની પાછળ તેમનો ચાલીસ વર્ષ કરતા વધુ જાહેરજીવનનો અનુભવ છે. તેમણે અનેક મુખ્યમંત્રીઓ અને સરકારોને જોઈ છે. તે સાચા જ છે તેવુ પણ કહેતો નથી છતાં તે સંપુર્ણ ખોટા છે તેવુ પણ માનતો નથી.

માંકડની પોસ્ટને કારણે દુખ પત્રકારોને થયુ છે, પણ તેમની પોસ્ટ મેં ધ્યાનથી  વાંચી તો મને સમજાય છે તેમની નારાજગી પત્રકારો કરતા માધ્યમોના માલિક સામે છે, પણ આવુ તો થાય જ પત્રકારની ભુમીકા ઘરની વહુ જેવી છે વર અને સાસૂ બન્નેના નિશાના ઉપર કાયમ રહે છે, પત્રકાર લોકોની વચ્ચે ફરે છે તેના કારણે માલિક ધંધો કરી જાય તો પણ ચીઠ્ઠી તો પત્રકારના નામે જ ફાટે છે, જેની ઉમાકાંતને ખબર જ હશે. પણ વાત અહિયા કોણ સાચુ અને કોણ ખોટુ તેની કરતા મહત્વનું છે, હવે આપણા લેખ અને સ્ટોરીઓ અંગે લોકો નિવેદન કરશે ગાળો આપશે અને દલાલ જેવા શબ્દોનો પ્રયોગ કરશે, પણ તે એક વાચક અને નાગરિક તરીકે તે તેમનો  અધિકાર સમજી આપણે ઉદારતા દાખવી પડશે

વર્ષો પહેલા મુંબઈમાં ઈન્ડીયન એકસપ્રેસ જુથનું ગુજરાતી અખબાર સમકાલીન બહાર પડતુ હતું તેના તંત્રી હસમુખ ગાંધી વાચકોના પત્ર છાપતા હતા, ત્યારે વાચકો ચ અને ભ શબ્દનો પ્રયોગ કરી પત્ર પાઠવતા હતા, અને ગાંધીસાહેબ પોતાની સામે જ લખાયેલા પત્ર પણ પોતાના અખબારામાં છાપતા હતા, હવે હસમુખ ગાંધી જેવા તંત્રી આપણને મળવાના નથી ત્યારે સોશીયલ મીડીયાના માધ્યમોથી કોઈ આપણને ભાંડે તો મન ઉપર લેવાને બદલે આપણે તેને તેમનો અધિકાર સમજીએ , કયાંક આપણે ખોટા તો નથી તે તપાસી લેવાની જરૂર છે.

સુરતમાં ભાજપના કાર્યક્રમ બાદ મેં મારી પોસ્ટમાં રાવણ શબ્દનો પ્રયોગ કરી એક લેખ લખ્યો હતો, તે સંદર્ભમાં મારા મીત્ર અને ભાજપા પ્રવકતા ભરત પંડયાએ મને વ્યકિતગત વોટસઅપ મેસેજ મોકલી કેટલીક બાબતો તરફ ધ્યાન દોરી નારાજગી વ્યકત કરી હતી. આ મેસેજ ભાજપના પ્રવકતા તરીકેનો નહીં પણ એક નાગરિક તરીકેનો હતો, હું ભરતનો મેસેજ ત્રણ વખત વાંચી ગયો. અને મેં જવાબમાં લખ્યુ ભરત આભાર હું મારી જાતને ફરી તપાસી જઈશ.  બસ આપણે આપણી સામેનો મત વ્યકત કરનાર સાથે પણ આ પ્રકારનો જ વ્યવહાર કરવો પડશે કારણ કોઈ મત આખરી હોતો નથી, આજે આપણને જે સાચુ લાગી રહ્યુ છે તેની સાથે કદાચ આવતીકાલે આપણે જ સંમત્ત ના થઈએ.

Saturday, September 10, 2016

કેટલીક વારતાઓ કાયમ અધુરી જ રહેતી હોય છે.

હું જયારે ટીવી જોવા બેસતી ત્યારે ઓફિસેથી ઘરે આવેલા પપ્પા સામે  મારી જોતા ,
હું તેમની જોઈ હસતી, અને ફરી પાછી ટીવી જોવા બેસી જતી, તે હાથ-પગ ધોતા,
મમ્મી ચ્હા આપતી અને પપ્પા ધીરે રહી મારી પાસે આવી મારા હાથમાંથી રીમોટ
લઈ ટીવી બંધ કરતા, મને ખુબ ગુસ્સો આવતો અને કહેતી પપ્પા બસ એન્ડ બાકી છે,
તે મને વ્હાલથી નજીક લઈ કહેતા મારી ઢીંગલી..વારતાનો કયારે એન્ડ આવતો નથી,
વારતાઓ તો સતત ચાલ્યા જ કરે, તુ મારી વારતા છે, અને હું તેમને વળગી પડતી,
પપ્પા સરકારી નોકર પણ નાની હતી ત્યારે રોજ તેમને વળગી સુતા પહેલા વારતા
સાંભળતી, વારતાનો એન્ડ આવે તે પહેલા મારી આંખો મીચાઈ જતી, એટલે તે મને
ઉંચકી મારા રૂમમાં સુવાડી દેતા.

હું સવારે ઉઠુ ત્યારે પપ્પા ઓફિસે જવા નિકળી રહ્યા હોય અને મારી વારતાનો
એન્ડ બાકી છે તે યાદ અપાવુ , તે મને તેડીને કહે પાગલ રોજ વારતાના એન્ડ પહેલા
તુ સુઈ જાય છે.આજે રાતે ફરી નવી વારતા કહીશ, પણ પપ્પાએ કહેલી મારી તમામ
વારતાઓ કાયમ અધુરી જ રહી. પપ્પા હવે રીટાયર થઈ ગયા, ઓફિસે જતા નથી  અને હવે
હું વારતા સાંભળતી નથી , હું મારા લેપટોપ ઉપર કામ કરી હતી ત્યારે અચાનક
ધ્યાનમાં આવ્યુ કે પપ્પા ટીવી જોઈ રહ્યા હતા, મેં ટીવી સ્ર્કીન સામે જોયુ
તો તે ગદર ફિલ્મ ચાલી રહી હતી, તે સીડી લગાવી ફિલ્મ જોતા હતા, મને યાદ આવ્યુ કે પપ્પા ગઈકાલે પણ આ જ ફિલ્મ જોતા
હતા, કદાચ પરમદિવસે પણ.. પપ્પાને ટીવી જોવાનો શોખ ન્હોતો, પણ પપ્પા શા
માટે આ ફિલ્મ જોતા હશે..

મેં બુમ પાડી પપ્પા-પપ્પા તેમણે કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં, હું ઉભી થઈ અને
તેમના ખભે હાથ મુકતા કહ્યુ પપ્પા કેમ એકની એક ફિલ્મ ત્રણ દિવસથી જોઈ
રહ્યા છો, તેમના ચહેરા ઉપર આછુ સ્મીત આવ્યુ, તેમણે હાથમાં રીમોટ લીધુ અને
ટીવી ઓફ કરતા કહ્યુ બસ અમસ્તુ .. બીજુ શુ કરૂ.. તે જ વખતે મમ્મી હાથમાં
આરતીની થાળી લઈ આવી, તેણે ધીમા અવાજે મારા અને પપ્પાના સંવાદોમાં પોતાનો
સુર પુરાવતા કહ્યુ શુ કરે છે જોવા દે ટીવી હવે ટાઈમ કેવી રીતે પાસ કરશે..
મેં મારી દલીલ કરતા કહ્યુ મમ્મી પણ તે ત્રણ દિવસથી એક જ ફિલ્મ જોઈ રહ્યા
છે. મમ્મી કઈ બોલી નહીં, તેણે મારી સામે આરતીની થાળી ધરી મેં આરતી લીધી,
તેણે પાછા ફરતા કહ્યુ તને નહીં સમજાય બેટા..

મને લાગ્યુ કે મને નહીં સમજાય તેવી કઈ વાત હતી, મમ્મી પણ હવે પહેલા જેવુ
મને વઢતી ન્હોતી, હું મોડી ઉંઠુ, મીત્રો સાથે બહાર જઉ,પુસ્તક મેળામાંથી
પુસ્તકો લાવી વાંચતી રહુ.. બધી જ વાતો મમ્મી સાક્ષી ભાવે જોયા કરતી હતી,
તે મારા માટે બહુ પઝેશીવ હતી, છોકરી માટે આ સારૂ અને છોકરીએ તો આવુ કરવુ
જોઈએ જ નહીં તેવુ તે માનતી ઘણી વખત તો હું બાજુ ઉપર રહી જતી, કારણ મારો
પક્ષ લેતા પપ્પા અને મમ્મી વચ્ચે યુધ્ધ જાહેર થઈ જતું. પણ હવે મમ્મી શાંત
હતી, મને કશુ જ કહેતી નહીં, હા હું આવુ નહીં ત્યાં સુધી મમ્મી-પપ્પા મારી
રાહ જોતા બેસી રહેતા, પપ્પા રીટાયર થયા પછી તબીયત પણ સારી રહેતી ન્હોતી,
એટલે તેમને ઉંઘની ગોળી લેવાની ડૉકટરે કહી હતી, તે રોજ લેતા પણ હું બહાર
જઉ ત્યારે પપ્પા હું આવુ નહીં ત્યાં સુધી ઉંઘની ગોળી લેતા નહીં, તેમને ડર
રહેતો કે ઉંઘ આવી જાય અને હું ઘરે ના પહોંચુ તો.

હું ત્યારે પણ કહેતી પપ્પા શુ કામ મારી રાહ જુવો છો .. હું કઈ નાની કીકલી
નથી..તે ઉઠતા અને ઉંઘની ગોળી ગળતી વખતે કહેતા બેટા તને નહીં સમજાય. મને
ત્યારે પણ થયુ કે શુ મને નહીં સમજાય તેવી કઈ વાત હતી. આજે ફરી મમ્મી પણ
તને નહીં સમજાય તેવુ બોલી હતી. મારે સમજવુ હતું.. મને શુ સમજાતુ નથી. આખો
દિવસ હું ઓફિસના કામમાં હતી, પણ મારૂ મન સતત મમ્મી-પપ્પાના વિચાર કરી
રહ્યુ હતું, સાંજે ઓફિસેથી ઘરે જતી વખતે મારી નજર એક સ્ટોરમાં પડી, શો
કેશમાં ગરમ કપડા જોઈ મારી શરીરને ડીસેમ્બરની ઠંડી સ્પર્શી ગઈ, મેં મારી
કાર સાઈડમાં પાર્ક કરી હું સ્ટોરમાં ગઈ, મે પસંદ હતા તે સ્વેટર અને શાલ
લઈ ઘરે પહોંચી, ઘરમાં દાખલ  થતાં જ  મે મમ્મી શાલ ઓઢાડતા કહ્યુ કેવી છે.
તેણે શાલને સ્પર્શ કર્યો અને કહ્યુ શુ કામ ખર્ચ કરે છ, મારે હવે કયાં
પહેલા જેવુ બહાર જવુ પડે છે, ઘુટણમાં ચાલતા નથી.

પપ્પા ટીવી જોઈ રહ્યા હતા, મેં સ્ક્રીન સામે જોયુ ગદર ફિલ્મ જ હતી, મારી
નજર સ્ર્કીન તરફ જતા, તેમણે તરત  ટીવી ઓફ કરતા મમ્મી સામે જોતા કહ્યુ અરે
પહેરી લે  કેવી સારી લાગે છે,  મારી નોકરીમાં તો આવી મોંધી શાલ લાવી શકયો
નહીં, હવે દિકરી કમાય છે તો લાવે તેમાં શુ .. તરત મે મારી પાસે લાવેલુ
સ્વેટર બહાર કાઢી પપ્પાના હાથ મુકયુ, તેમણે સ્વેટર ઉપર હાથ ફેરવી કહ્યુ
બહુ જ સરસ છે, તારા જેવુ હુફાળુ.. હું તેમને વળગી પડી. મારા મમ્મી પપ્પા
સાથે વાત કરવી હતી, અને ત્રણે સાથે જમ્યા, કઈ રીતે વાત કરવી તે મને
સમજાતુ ન્હોતુ, તે બન્ને પોતાના રૂમાં ગયા, મારે થોડુ કામ લેપટોપ ઉપર
બાકી હતું, તે પુરૂ કરી હું તેમના રૂમમાં પહોંચી , પપ્પા નવલકથા વાંચી
રહ્યા હતા અને મમ્મી કોઈ જુના અખબારની પુર્તી વાંચી રહી હતી, મને જોતા જ
પપ્પા બોલ્યા શુ થયુ બેટા, તે ઉભા થવા ગયા હું તેમની બાજુમાં બેસી ગઈ
પપ્પા કઈ નહીં આરામ કરો..

 મેં પપ્પાનો હાથ પકડતા પુછયુ શુ થયુ છે, શુ થયુ છે,. તેમણે પુસ્તક બાજુ ઉપર
મુકતા મમ્મી સામે જોયુ અને કહ્યુ શુ થયુ છે મને શુ થવાનું છે.. મમ્મીએ
ચશ્મા ઉતારી બાજુ ઉપર મુકયા, અખબારની ઘડી વાળી મુકી દીધી, મેં બન્ને સામે
જોતા કહ્યુ મમ્મી-પપ્પા તમને શુ થયુ છે.. મને ખબર નથી, પણ તમે મને દરેક
વાતે કહો છો મને સમજાતુ નથી.. તો મને સમજાવો. અમારા ત્રણે વચ્ચે શાંતિ
છવાઈ ગઈ, મને થઈ રહ્યુ હતું કે કોઈ કશુ બોલે તો સારૂ છે, મારા હ્રદયના
ધબકારા વધી રહ્યા હતા, પપ્પા કઈ જ બોલ્યા નહીં, પણ મે જોયુ તો મમ્મીની
આંખમાંથી દડદડ આંસુ પડવા લાગ્યા હતા, મેં મમ્મીનો હાથ પકડયો, તેના આંસુ
લુછયા તેને રડતી જોઈ મારી આંખો ભરાઈ આવી, પણ મમ્મીએ તરત આંસુ લુછતા કહ્યુ
અરે પાગલ રડે છે કેમ તેવુ કઈ ખાસ નથી, પણ  હવે એકલા કંટાળો આવે છે, કોની
સાથે વાત કરીએ કોઈ જ રહ્યુ નહીં, તુ નાની હતી તો કેટલી વાતો કરતી, મારે
તને કહેવુ પડતુ હતું હવે ચુપ બેસ. પણ તુ મોટી થઈ ગઈ છે.

પહેલા તો મારી પાસે ઘણા કામ હતા, તને વઢવુ અને ચીંતા કરવી તે પણ મારૂ જ
કામ હતું, પણ હવે તુ મોટી થઈ ગઈ છે, તને વઢી પણ શકાય નહીં, તુ તો  હમણાં લગ્ન
કરી જતી રહીશ પછી કોને વઢીશ, પપ્પા ઓફિસે જતા નથી, મારી સાથે વાત પણ
કેટલી કરે, છેલ્લાં ત્રીસ વર્ષથી અમે વાતો કરી છે હવે અમારી વાતો પણ ખુટી
પડી છે, મારી નજર ફરે અને તે મને સમજી જાય છે, કઈ પણ કીધા વગર મને સમજી
જતા તેમને આવડી ગયુ છે. પપ્પા પણ મારી જેમ કામ વગરના થઈ ગયા છે, કોઈ જ કામ
નથી, તને આ બધુ કેવી રીતે સમજાવુ..

મારા આંસુ વહી રહ્યા હતા. મમ્મીએ હવે મારો હાથ પકડયો અને કહ્યુ પપ્પા
ટીવી જોયા કરે અને હું ઠાકોરજીની પુજા કરૂ તે બન્ને કામ સરખા છે, પપ્પાને
ટીવી નીરસ લાગે છે અને મને ઈશ્વર, છતાં તેની વગર ચાલતુ નથી કારણ તે તો
અમારી સાથે વાત કરે છે. હું ખુબ રડી મને ખબર જ ના રહી કે મને મોટી કરવામાં
મમ્મી પપ્પા એકલા પડી ગયા, પછી તો મમ્મી-પપ્પા પણ રડયા, તે રાતે હું
પપ્પાની છાતી ઉપર માથુ મુકી સુતી, અને કહ્યુ મને  વારતા કહો.. મમ્મી પણ
અને હું પપ્પાની વારતા સાંભળતા હતા.. પપ્પા વારતા કહેતા કહેતા વારતાના
એન્ડ તે પહેલા સુઈ ગયા હતા, મેં મમ્મી સામે જોયુ તો તે પણ સુઈ ગઈ હતી,
હું ધીરે રહી ઉઠી, તેમના શરીર ઉપર ચાદર ઓઢાડી, તેઓ ઘસઘસાટ સુઈ રહ્યા હતા,
મારી નજર પપ્પાની ઉંઘની ગોળીઓની બોટલ તરફ ગઈ તેમણે ગોળી લેવા બહાર કાઢી
હતી, પણ લીધી ન્હોતી, મેં તેમની વારતા સાંભળી એટલે તેમને ઉંઘની ગોળી વગર જ
ઉંઘ આવી ગઈ હતી

( આ વારતાનું કથાબીજ અમેરીકા રહેતા મીત્ર શીવાની દેસાઈનું છે, આભાર)

પોલીસને પણ પ્રમાણિક રહેવુ છે પણ..

થોડા સમય પહેલા મેં એક પોસ્ટમાં લખ્યુ હતું કે આપણે જેવા છીએ, તેવા આપણા નેતા છે, સરકારી અધિકારીઓ છે, ડોકટરો છે અને પોલીસ પણ આપણા જેવી જ છે, કારણ તે આપણી  વચ્ચેથી આવે છે.તેના કારણે સ્વભાવીક રીતે જ જેવા આપણે છીએ, તેવા જ તેઓ પણ હશે, સામાન્ય રીતે આપણે મોટા ભાગના લોકો મધ્યમવર્ગમાંથી આવી છીએ, એટલે આપણને જાણે અજાણે શ્રીમંતો સામે નારાજગી અને ગુસ્સો હોય છે, છતાં આપણા મનના એક ખુણામાં તો શ્રીમંત થવાની ઈચ્છા પણ રહેલી જ હોય છે. પણ મુળ વાત ઉપર આવી. પોલીસની વાત નિકળે એટલે બહુ મોટો વર્ગ નાકનું ટેરવુ ચઢાવી પોલીસની વાત જ ના કરશો તેમ કહી ઉભરો ઠાલવી નાખે છે. પછી ભલે પોતાની જીંદગીમાં એક પણ વખત પોલીસ સાથે પનારો પડયો હોય નહીં છતાં ગાળ આપવા માટે સરકારી તંત્રમાં પોલીસ એક હાથ વગુ હથિયાર છે.

પણ પોલીસ પણ પ્રમાણિક હોઈ શકે અને પોલીસમાં પણ  નાના મોટા પ્રમાણિક અધિકારીઓ છે, તે હું ભાર ઉપર પુર્વક અને ક્રાઈમ રીપોર્ટીંગના મારા પચ્ચીસ વર્ષના અનુભવ પછી પણ કહી શકુ છુ.પણ બીજી સરકારી વિભાગો કરતા પોલીસમાં કોઈ કર્મચારી અથવા અધિકારીને પ્રમાણિક રહેવુ છે, તો અન્ય કરતા વધુ અડચણો આવે છે, તેનું કારણ વ્યવસાઈક મુશ્કેલીઓ વધુ આવે છે. એક ઉદાહરણ રૂપે અમદાવાદના નવરંગપુરા પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારમાં ઘણા બધા મલ્ટીપ્લેકક્ષ આવેલા છે, મહિનામાં દસ વખત નવરંગપુરા પોલીસ સ્ટેશન ઉપર કોઈ સિનિયર અધિકારીની ઓફિસમાંથી ફોન આવે કે સાહેબ તેમના ફેમેલી સાથે ફિલ્મ જોવા માટે આવી રહ્યા છે. એક લીટીની સુચના બાદ નવરંપુરા પોલીસ ઈન્સપેકટરે સાહેબના પરિવારની ટીકીટ ખરીદવાથી લઈ ઈન્ટરવેલ સુધીની તમામ વ્યવસ્થા કરવાની છે. હવે જો નવરંગપુરા પોલીસ ઈન્સપેકટર પગારમાંથી પૈસા કાઢી મલ્ટીપેલ્કક્ષની ટીકીટ ખરીદે તો પગાર તો પુરો થઈ જાય, ઉપરથી લોન લેવાનો વખત આવે.

આમ નાનો પોલીસ અધિકારી પ્રમાણિક રહે તે માટે ઉપરી અમલદારથી પ્રમાણિકતાની શરૂઆત થવી જોઈએ, જો તેવુ થાય તો કદાચ નાના પોલીસ અધિકારીઓમાં માટે પ્રમાણિક રહેવુ કદાચ શકય બની શકે. આ દિશામાં સુરેન્દ્રનગરના ડીએસપી દિપક મેઘાણીએ એક નાનકડુ પગલુ ઉપાડી પોતાના તાબાના પોલીસ ઈન્સપેકટર થોડાક પ્રમાણિક રહી શકે તેવો પ્રયાસ કર્યો છે, પોલીસ મેન્યુઅલ પ્રમાણે તમામ પોલીસ સ્ટેશનોનું ઉપરી અમલદાર દ્વારા ઈન્સપેકશન થતુ હોય, અને તે પ્રમાણે ડીએસપી મેઘાણી પણ સુરેન્દ્રનગરના પોલીસ સ્ટેશનમાં ઈન્સપેકશનમાં જતા હતા, ત્યારે તેમના ધ્યાનમાં કેટલીક બાબત આવી હતી, મેઘાણી જયારે પોલીસમાં જતા ત્યારે ત્યારે તેમનું શાહી સ્વાગત થતુ હતું, આ વાત તેમને કઠી, મેઘાણીને ખબર હતી તેઓ જે કામે પોલીસ સ્ટેશનમાં આવે છે તે તેમનું સરકારી કામ છે, ત્યારે તેમના સ્વાગત પાછળ થતો ખર્ચ અટકાવી શકાય તેમ છે તેથી તેમણે એક લેખિત સુચના મોકલી આપી હતી.
દિપક મેઘાણીએ પોતાના તાબાના ઈન્સપેકટરોને સુચના આપી કે ઉપરી અમલદાર આવે ત્યારે ડ્રાય ફ્રુટ અને ફળો લાવવા નહીં, કારણ તે યોગ્ય લાગતુ નથી, તેના બદલે માત્ર ચ્હા અથવા પાણી આપશો તો પણ ચાલશે. જો કે દિપક મેઘાણીને જે નાની બાબત પણ કઠી તે બધા જ સિનિયર અધિકારીઓને કઠે તે જરૂરી નથી, ત્યારે તેમના તાબાના અધિકારીઓ પાસે પ્રમાણિકતાથી અપેક્ષા રાખવી જરા વધુ પડતી છે.

 જયારે આપણે પોલીસ પ્રમાણિક  રહે તેવી અપેક્ષા રાખીએ ત્યારે ,હવે પોલીસની વ્યવસાઈક સમસ્યા પણ સમજવી પડશે . આપણા પોલીસ માટેના કાયદા છે તે પોલીસ મેન્યુલ પ્રમાણે ચાલે છે, જેમાં અંગ્રેજો બાદ ભાગ્ય જ સુધારો થયો છે. ઉદાહરણ રૂપે અમદાવાદના કોઈ કેસનો ભાગેડુ આરોપી મુંબઈમાં હોવાની માહિતી મળે તો એક સબઈન્સપેકટરને નિયમ પ્રમાણે રેલવેના સેકન્ડ કલાસની ટીકીટ મળે, એટલે પહેલા તો તેણે ટીકીટ કઢાવી મુંબઈ જવાનું, પછી  મુંબઈ જઈ બેસ્ટની બસ પકડી આરોપી શોધવા જવાનું અને મુંબઈ જેવા શહેરમાં રૂપિયા ત્રણસોમાં રહેવા જમવાનું વ્યવસ્થા હોય તેવી હોટલમાં રહેવાનું કારણ સબઈન્સપેકટરની તપાસમાં બહાર જાય ત્યારે રોજના ત્રણસો  રૂપિયા જ મળે છે. હવે મુંબઈમાં કોઈ ત્રણસો રૂપિયાવાળી હોટલ શોધવી કયાં..જો પોલીસ પોતાને મળતા પગાર અને ભથ્થાઓ પ્રમાણે તપાસ કરે તો કોઈ આરોપી વીસ વર્ષ સુધી પણ પકડાય નહીં.

જયારે આજના યુગમાં ગુનેગાર હાઈટેક થઈ રહ્યો છે, તે સારા કોમ્યુનીકેશનના સાધનો અને એસયુવી કારનો ઉપયોગ કરે છે ત્યારે પોલીસ મેન્યુઅલ પ્રમાણે સબઈન્સપેકટર મહિને 33 રૂપિયા સાયકલ એલાઉન્સ આપવામાં આવે છે.પોલીસ જે યુનિફોર્મ પહેરે છે, તેના વોશીંગ એલાઉન્સ પેટે મહિને ચાલીસ રૂપિયા મળે છે.પોલીસ ચોવીસ કલાક કામ કરે છે, વિકલી ઓફ અને જાહેર રજાઓના દિવસે પણ પોલીસ ફરજ ઉપર હોય છે તેના બદલે તેમને મહિને 240 રૂપિયા સબઈન્સપેકટરને આપવામાં આવે છે, મેં પોલીસને નજીકને કામ કરતી જોઈ છે, ખાસ કરી હત્યા, બળાત્કાર, અપહરણ અને ત્રાસવાદના મુદ્દે તપાસ હોય ત્યારે સરકાર અમને કઈ આપતી નથી તેવા રોદણા રોવાને બદલે પોલીસ પોતાની રીતે વાહન અને જરૂર પડે બાય એર પણ તપાસમાં જતી રહે છે. સ્વભાવીક છે કે સરકાર નિયમ બહાર કઈ પૈસો આપી શકતી નથી, ત્યારે પોલીસ તપાસમાં જે ખર્ચ કરે છે તે પૈસા કયાંથી આવ્યા તેવુ કોઈ પુછતુ નથી, છતાં આ તમામ વ્યવસાઈક મુશ્કેલીઓ વચ્ચે પોલીસે પ્રમાણિક રહેવુ જોઈએ તેવી આપણે અપેક્ષા તો હોય છે.

 સો ટકા પ્રમાણિકતા કયારેય આવવાની નથી, કારણ સમાજ સો ટકા પ્રમાણિક નથી, ત્યારે જો આટલી  ખબર પડે તો પોલીસ પ્રમાણિક રહે તેવી અપેક્ષા સાથે કદાચ પોલીસ સામેનો ગુસ્સો ઓછો થઈ શકે છે.

Thursday, September 8, 2016

રાવણનું પતન રામની તાકાતને કારણને નહીં રાવણના અંહકારને કારણે થયુ હતું

માણસ કોઈને પ્રેમ કરતો હોય અને તેને જ તેનો ડર લાગવા માંડે તેવી સ્થિતિ હમણાં ભાજપની થઈ છે, છેલ્લાં પંદર વર્ષથી ભાજપને ખોબે ખોબે મત આપતા પટેલ મતદારોનો ડર લાગી રહ્યો છે. ગુજરાતમાં ભાજપના શાસનમાં પહેલી વખત આવી ઘટના બની છે. સુરતમાં ભાજપી પટેલ નેતાઓ અને હોદ્દેદારોના સન્માન સમારંભમાં મોટી સંખ્યામાં પાટીદારોને એકત્ર કરી ભાજપ શકિત પ્રદર્શન કરવા માગતુ હતું પણ, પણ આગળની હરોળ સંપુર્ણપણે ખાલી રાખી અને નેતાઓ અને લોકોની વચ્ચે લોંખડની જાળીઓ લગાવી દેવામાં આવી હતી, કારણ તેમને ડર હતો કે લોકો જુતા મારશે.

આ એક સુચક બાબત છે, જયારે પોતાના લોકોનો જ ડર લાગવા માંડે ત્યારે ભાજપે સમજી જવાની જરૂર છે સ્થિતિ બગડી રહી છે અને હાથ બહાર જઈ રહી છે.ભાજપના પ્રમુખ  જીતુ વાઘાણી   ભલે આક્ષેપ કરી રહ્યા હોય કે સુરતના તોફાન પાછળ કોંગ્રેસ-આપ અને હાર્દિક છે, પણ જેઓ જનરલ ડાયર હાય હાયના નારા લગાવતા હતા તે લોકો તો તમારા જ હતા, આવી સ્થિતિ કેમ નિમાર્ણ થઈ તે અંગે હવે ચીંતન છોડી કોઈ નિર્ણય ઉપર આવવાની જરૂર છે. કોંગ્રેસના લાંબા અને કંટાળાજનક શાસનથી થાકેલી પ્રજાએ જયારે કોંગ્રેસને હરાવવા માટે ભાજપને જીતાડી તો ભાજપી નેતાઓ તેને પોતાની કરામત સમજવા લાગ્યા. દેશ અને રાજયમાં ત્યાર બાદ સતત તેવી સ્થિતિ નિમાર્ણ થઈ તેના કારણે એક પછી એક ચુંટણીઓમાં ભાજપના થઈ રહેલી જીતને ભાજપી નેતાઓની અહંમ બની ગઈ.

રામની દુહાઈ આપતુ  ભાજપ રાવણને ભુલી ગયુ  રાવણના પતન પાછળ રામની  તાકાત નહીં પણ રાવણ ખુદ પોતે એટલે તેનો અંહકારને કારણે થયુ હતું, રામ રામ કરતા ભાજપના નેતાઓમાં રાવણનો અંહકાર આવી ગયો, રાજકારણમાં કોઈ સેવા કરવા આવે છે તે વાતમાં હવે માલ નથી, માલ કમાવવો નથી તો પણ માન મળે  તેવી અપેક્ષા તો હોય છે, ભાજપના નેતાઓ પોતાનું માણસને માન આપવાને બદલે હડધુત કરવા લાગ્યા, સચિવાલય બેસતા ભાજપના નેતાઓ જ પ્રમાણિક બાકી બધા ચોર તેવો ઘાટ કરી નાખ્યો, કોઈ ધારાસભ્ય અથવા હોદ્દેદાર પોતાના વિસ્તાર અથવા પરિચીતનું કામ લઈ આવે તે પૈસા લીધા જ હશે તેવુ માની  તેમને કલાકો સુધી ચેમ્બર બહાર બેસાડી રાખવામાં આવે અને પછી જોઈ લઈશુ તેમ કહી રવાના કરી આપવામાં આવે.

જે સ્થાનિક નેતાઓ હતા, તેમનું તલાટીથી લઈ કલેકટર સુધી કોઈ સાંભળતુ નહીં કારણ અમલદારોને ખબર પડી ગઈ હતી, સચિવાલયમાં આમનું કઈ ઉપજતુ નથી, જેના કારણે સ્થાનિક નેતાઓ પણ લોકસંપર્ક ગુમાવી રહ્યા હતા.અને અમલદારોને મજા પડી ગઈ અને તેઓ બેફામ થઈ ગયા, હવે સ્થિતિ એવી નિર્માણ થઈ કે હમણાં સુધી ગુજરાતમાં નરેન્દ્ર મોદીના નામે સીક્કા પડતા હતા, પણ હવે જે સીક્કા છે તેને કોઈ ભંગારના ભાવે પણ લેવા તૈયાર નથી, કારણ તેઓ લોકનેતા નથી અને જયારે મોદી ગુજરાતમાં હતા ત્યારે તેઓ પણ મોદી અવતારમાં આવી તોછડાઈપુર્વક વ્યવહાર કરતા હતા

હવે અચાનક ભાજપી નેતાઓ પ્રેમ કરવા નિકળ્યા ત્યારે પહેલા પોતાના માણસને બોર્ડ નિગમમાં મુકવા લાગ્યા , વોર્ડના સામાન્ય કાર્યકરને મારે લાયક કઈ કામ હોય તો કહેજો તેવુ કહેવા લાગ્યા, પણ હવે આ પ્રેમ જોઈ પ્રજા અને કાર્યકર બન્નેને ડર લાગી રહ્યો છે.અમીત શાહ ફાયર ફાઈટર તરીકે હવે આવી રહ્યા છે, પણ અહંકારી નેતાઓની હરોળ તેમનાથી જ શરૂ થાય છે, 2010 જયારે સીબીઆઈ એન્કાઉન્ટર કેસની તપાસ કરવા માટે ગુજરાત આવી ત્યારે એક ભાજપી નેતાઓ મને બોલાવી પુછયુ શુ લાગે છે, ત્યારે મેં કહ્યુ જાજી કીડીઓ સાપને તાણે, જેમને તમે સત્તાના મદમાં તુચ્છ ગણ્યા તેઓ કીડી સમાન માણસોની સંખ્યા વધી રહી છે, અને અંહકારી સાપને નાની કીડીઓ ખેંચી જશે અને તમને ખબર પણ નહીં પડે..

Wednesday, September 7, 2016

પતિનું નામ હતું, પણ પતિ લાવવો કયાંથી ..

દસ વર્ષ પહેલા વાડીયાની જે સ્થિતિ જોઈ, તે લાગ્યુ કે આ ગામની સ્ત્રીઓ અને ગામને કોઈ સલાહ આપવા કરતા, પહેલા ગામના માણસને સમાજ અને સરકાર માણસ સમજે તે વધારે જરૂર હતું, હું બનાસકાંઠા કલેકટર ઓફિસ પહોંચી હતી, જો કે તમામ સરકારી અધિકારીઓ વાડીયા ગામથી તો પરિચીત હતા, પણ કઈક જુદી રહેતો, મેં જયારે વાડીયાની સમસ્યાની વાત કરી ત્યારે તેઓ મારી સામે જે રીતે જોઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના ચહેરા ઉપર એવો ભાવ હતો, કે વાડીયામાં કઈ સારૂ થાય નહીં. પણ હું કહી રહી હતી, ભલે કઈ સારૂ થાય નહીં, પણ આપણે સારૂ કરવાનું છોડી દેવુ જોઈએ નહી. મેં નિયમિત અમદાવાદથી વાડીયા જવાની શરૂઆત કરી, સરકારી કચેરીઓમાં જઈ પહેલા તો આ ગામ માટેની સરકારી યોજનાઓની માહિતી મેળવી.

મારા લગ્ન થઈ ગયા હતા, મારા પતિ મૌલીકને પણ પહેલા તો એવુ લાગતુ હતું કે વાડીયા જેવા ગામમાં મારે શુ કામ કરવુ જોઈએ, પણ તેમણે મને કર્યા તે તેની ના પાડી નહીં. મેં સરકારી અધિકારીઓને વિનંતી કરી કે તેઓ આવે , તેમને સમજે અને પછી જે કઈ નાની શરૂઆત પણ થઈ શકે તેનાથી કામ શરૂ કરે, તેઓ ગામમાં તો  આવતા પણ ગામની સ્ત્રીઓને એવા વિચિત્ર સવાલ પુછતાં કે મને દુખ પણ થતુ અને ગુસ્સો પણ આવતો હતો, કારણ સરકારી અમલદાર પણ આખરે એક સામાન્ય પુરૂષની જેમ જ આ સ્ત્રીઓ માટે વિચારતો હતો, જેમાં સંવેદનનો અભાવ હતો, આખી વાત કાયદા અને માણસની વચ્ચેની સંવેદનાની હતી, કાયદો તો માણસ માટે જ ઘડાયો હતો, પણ તંત્રની જડતાને કારણે તે કહેવુ મુશ્કેલ હતું કે કાયદો માણસ માટે છે કે માણસ કાયદા માટે છે.

વાડીયા ગામની સ્ત્રીઓની સાથે લગ્ન કોણ કરે , છતાં લગ્ન વગર બાળકો પણ થતાં અને તેે બાળકની પાછળ પિતાનું નામ પણ લખાતુ હતું, મને પણ તે બાબતનું આશ્ચર્ય થયુ .વાડીયામાં જન્મ લેનાર અનેક બાળકો અને તેમને જન્મ આપનાર સ્ત્રીને ખબર હોતી કે મારા પિતા અથવા મારા સંતાનનો પિતા કોણ છે. છતાં જન્મ નોંધણીમાં તે જે નામ લખાવતી હતી તે પુરૂષ કોણ છે. મેં તપાસ કરી તો જાણવા મળ્યુ કે સંતાનના જન્મ બાદ સ્ત્રીઓ પોતાના પસંદ હોય તેવા કોઈ ગમતા ગ્રાહકનું નામ પોતાના સંતાનને આપતી હતી, હવે સરકારી કાયદા પ્રમાણે સમસ્યા એવી હતી કે રજુઆતો બાદ વાડીયામાં પાકા ઘર આપવાની યોજના મંજુર થઈ.

સરકારી યોજના પ્રમાણે ઘર બંધાઈ જાય એટલે સરકાર પતિ-પત્ની બન્નેના નામે ઘરની ફાળવણી કરે, હવે અધિકારીઓ કહેતા કે તમારો અને તમારા પતિનો સાથે હોય તેવો ફોટો ઘર ફાળવણીના દસ્તાવેજ ઉપર લગાડો, હવે આ સ્ત્રીઓ પાસે પતિનું નામ હતું પણ ખરેખર તેમનો કોઈ પતિ જ ન્હોતો, તો કઈ રીતે પતિ-પત્નીનો ફોટો સાથે હોય. હું અધિકારીઓને વાસ્તવીક સ્થિતિ સમજાવતી રહીં, પણ તેઓ કાયદો શુ કહે છે તે મને સમજાવતા રહ્યા. મીત્તલ કહે છે, નિરાશાઓ વચ્ચે પણ સારા આઈએએસ અધિકારીઓ મળતા ગયા, હું ગાંધીનગર જઈ તેમને કહેતી અને તેઓ તેનો રસ્તો શોધી કાઢતા હતા, કારણ આખરે કાયદો પણ માણસને જીવતો રાખવા માટે ઘડાયો હતો. અને ત્યાં પાકા ઘર બન્યા.

ગામને રસ્તો મળ્યો, સ્કુલ ચાલુ થઈ, પાણીના બોર થયો, ખેતી માટે જમીન મળી, પણ આ કામ કરતા કરતા દસ વર્ષ થઈ ગયા, કઈ જ સારૂ થયુ નથી તેવુ લાગણી નથી, ઘણુ બધુ થયુ, પણ મીત્તલ કહે છે વાડીયાથી નિકળેલી સોનલની વાતે મને ફરી હચમચાવી નાખી, હું અંદરથી ધ્રુજી ગઈ, એક તબ્બકે ભાંગી પડી, મને લાગ્યુ કે મારી જીંદગીના દસ વર્ષ વેડફાઈ ગયા અને વાડીયાની સ્ત્રીઓના જીવનમાં કોઈ ફેર પડયો નથી, ફર્ક એટલો હતો કે પહેલા વાડીયાની સ્ત્રીઓ વાડીયામાં જ ધંધો કરતી હતી, હવે મોટા દલાલો મારફતે તે ડીસા અને ધાનેરા અને પાલનપુર સુધી આવી હતી, પણ ખરેખર તો મારે તેમને ત્યાંથી બહાર કાઢવી હતી પણ હવે તો વાડીયા પોતાની સીમાઓ ઓંળગી બહાર નિકળી રહ્યુ હતું.

નિરાશાઓ ઘેરી વળે છે, ખાસ ત્યારે જયારે કોઈ મહિલા પોલીસ અધિકારી આખી ઘટનાને માત્ર ધંધાદારી સ્ત્રીઓની વાત તરીકે જુવે છે.બીજી તરફ સોનલ અને વાડીયાની વાત સાંભળી પુરૂષ અધિકારીઓની આંખ સજળ થઈ જાય છે, ત્યારે લાગે છે ખાખી કપડા પાછળ કાયદો  જીવે છે. એક તબ્બકે લાગ્યુ કે કઈ જ સારૂ થયુ નહીં, પણ પછી લાગ્યુ કે ના કામ તો , થયુ દસ વર્ષની મહેનત બાદ એક સોનલના મનમાં ગંદા ધંધામાંથી મુકત થવાની વાત આવી તો હવે જ ખરા કામની શરૂઆત થઈ છે. હું વાડીયા જઈશ જતી રહીશ . મને ધમકી મળે, નિરાશાઓ મારો પીછો કરે , તંત્ર મારૂ નહીં સાંભળે તો પણ હું મને સાંભળતી રહીશ

મારી સોનલ  વાડીયા મુકિત આંદોલનની બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર છે. મને તેનું અભિમાન છે.

( અહિયા સમાપ્ત નહી લખુ કારણ આ નિરંતર ચાલનારી પ્રકિયા છે, આજે એક મીત્તલ પટેલ છે, આવતીકાલે બીજી મીત્તલ આવશે  આપણને અનેક  મીત્તલની જરૂર છે, છતાં મીત્તલ તુ સલામની તો હકદાર છે... મેરા દેશ બદલ રહા હે)