Sunday, October 30, 2016

નહીં ફુટેલા ફટાકડાઓનો અવાજ ખુબ મોટો આવતો હતો.

ત્યારે મારી ઉમંર દસ-બાર વર્ષની હશે, મા ઘરના દરવાજામાં મા  રંગોળી કાઢતી હતી, ઘડીયાળના કાટા રાતના બાર તરફ આગળ વધી રહ્યા હતા, ત્યારે એક બુમ સંભળાતી અરે પ્રશાંત જા પેલાને બોલાવી લાવ હવે રસ્તા ઉપર તેના અને કુતરાઓ સિવાય કોઈ હશે નહીં. હું તેને શોધવા માટે ઘરની બહાર નિકળતો ત્યારે સ્ટ્રીટ લાઈનો પ્રકાશ પણ હમણાં જેવો સારો ન્હોતો, લાઈટનું હોવુ ના હોવુ બધુ સરખુ જ હતું, હું પહેલા ઘરની આસપાસ જોતો અને પછી દુર સુધી નજર લંબાવતો પણ તેને મારી નજરમાં આવતો ન્હોતો, મારા પપ્પાએ કહ્યુ પેલાને બોલાવી લાવ એટલે તે મારો નાનો ભાઈ , જે મારાથી બરાબર અઢી વર્ષ નાનો હતો. જયાં સુધી અમે બંન્ને થોડા સમજદાર ના  થયા ત્યાં સુધી દિવાળીમાં તે  તેને નિત્યક્રમ રહ્યો હતો.

હું તેને શોધવા માટે રાતના બાર વાગે નિકળતો હતો, હું તેનો મોટાભાઈ હોવા છતાં ઉમંરમાં તો નાનો જ હતો, મને પણ અંધારાની તો બીક લાગતી હતી, પણ ભાઈ કરતા મોટો હોવાને કારણે બીક લાગતી હોવા છતાં બીકની કયારેય કબુલાત નહીં કરવાની તેવુ કોઈના શીખવાડયા વગર સમજી ગયો હતો. જો કે પાંચ-સાત મિનીટમાં તે મને મળી જતો હતો, બરાબર મારા પપ્પાએ કહ્યુ તેવુ જ હોય, રસ્તા ઉપર મારા નાના ભાઈ અને કુતરાઓ સિવાય કોઈની જ હાજરી ના હોય, તે રસ્તા ઉપર ઉભડક પગે બેસી કઈ શોધતો હોય, મને ખબર હતી કે તે શુ શોધતો હતો. તેની આસપાસ ખુબ કાગળો પડયા હોય, તે કાગળો પણ ફેંદતો હતો, હું તેની પાસે જઉ એટલે તે તરત મને જોઈ ઉભો થઈ જાય તેના ચહેરા ઉપર એક ખુશી દોડી આવે, તેને પોતાના શર્ટના ઉપરના ખીસ્સામાં હાથ નાખી, જાણે તેણે અમેરીકાની શોધ કરી હોય તેમ તેણે શોધી કાઢેલા ફટાકડાઓ મારી સામે ધરે.

હું તેને કહુ પપ્પા બોલવે છે, તે પાછા પોતાના ખીસ્સામાં ફટકાડાઓ મુકી મારી પાછળ પાછળ ચાલવા લાગે, અંધારૂ હોવાને કારણે હું ચારે તરફ નજર ફેરવતો ફેરવતો ઘર તરફ જઉ, પણ મારી પાછળ આવી રહેલા ભાઈની નજર તો ચારે તરફ જમીન ઉપર  ફરતી હોય, અને તે અચાનક કહે, અરે ઉભો રહે, હું રોકાઈ જઈને પાછળ જોઉ તો તેને ફુટેલા ફટાકડાઓના ઢગમાં એકાદ નહીં ફુટેલુ લવીંગયુ મળી જાય, પાછો તેને પણ ખીસ્સામાં મુકી તે ચાલવા લાગે.દિવાળીમાં પપ્પા અમને  સાયકલ ઉપર બેસાડી ફટકાડાઓ તો લાવી આપતા હતા, પણ પપ્પાના ખીસ્સા અને ફટકાડાઓની પણ મર્યાદાઓ હતી, પપ્પાએ જે લઈ આપે તેમાં માગણી અને પસંદગીને કોઈ અવકાશ રહેતો ન્હોતો. ખરીદેલા ફટાકડાઓ ફોડવામાં કંજુસાઈ કરો તો પણ એકાદ-બે દિવસમાં પુરા થઈ જાય, ત્યાર પછી મને કોઈ પુછે કે કેમ ફટાકડા ફોડતો નથી, તે બીન્દાસ કહી દેવાનું કે મને તો શોખ જ નથી, જો કે ત્યારે પણ તેવુ બોલતા દુખ થતુ હતું, પણ મારી હેસીયત નથી તેવુ કહેવા કરતા ખોટુ બોલવામાં વાંધો ન્હોતો.

હું બાર જ વર્ષનો હતો પણ મોટો હતો, જયારે ભાઈ તો નાનો હતો, તે કોઈ ગુનેગાર ગુનાના સ્થળની રેકી કરે તેમ ફટાકડાઓ કયાં અને કોણ ફોડવાનું છે તેની માહિતી રાખતો, જયારે ફટાકડાઓ  ફુટતા હોય ત્યારે બનાવના સ્થળે હાજર રહી નહીં ફુટેલા ફટાકડાઓ કઈ તરફ ઉડીને પડયા છે તેની માનસીક નોંધ રાખતો હતો, અને જયારે જેઓ માત્ર ફટાકડાઓથી દિવાળી ઉજવે છે તેવા લોકો પોતાના ઘરમાં પ્રવેશ કરે એટલે તેનો નાઈટ રાઉન્ડ શરૂ થતો હતો. હું ભાઈને લઈ ઘરે પહોંચુ એટલે તેને ખબર હતી કે ઠપકો તો મળવાનો છે, તે જેવો ઘરમાં દાખલ થાય તેની સાથે માનો ઠપકો કાને પડે, શરમ નથી આવતી ભીખારીની જેમ ફટાકડા શોધવા નિકળે છે, અમે તેને ફટાકડા નથી, લાવી આપતા, તે કઈ પણ બોલ્યા વગર ઘરની બાલ્કનીમાં પોતાનો મુદ્દામાલ સંતાડી આવે, હાથ-પગ ધોઈ સુઈ જાય.

પણ આજે મને કલ્પના આવે છે, કદાચ પપ્પાએ લાવી આપેલા ફટાકડાઓ કરતા તેણે શોધેલા ફટાકડાઓ તેને વધુ આનંદ આપતા હતા, બીજા દિવસે પપ્પા ઓફિસ જાય પછી શોધેલા ફટાકડાઓનો દારૂ એક કાગળ ઉપર કાઢવાનો કારણ અર્ધ ફુટેલા ફટાકડાની દિવેટ તો સળગી જ ગઈ હોય તેના કારણે તેને ફોડવા માટે આ જ સારો રસ્તો હતો, કાગળમાં બધા મળેલા  ફટાકડાઓનો દારૂ કાઢયા બાદ તે કાગળ સળગાવવાનો, અને ચારે તરફ એકદમ પ્રકાશ થઈ જાય, માથા ઉપર સુર્ય હોવા છતાં ભાઈના ફટાકડાનો પ્રકાશ સુર્ય કરતા વધુ પ્રકાશ આપતો હતો.. આજે મને ફટાકડાનો અવાજ કર્કશ લાગી રહ્યો છે, જયારે મારી પાસે ફટાકડા ન્હોતા, ત્યારે નહીં ફુટેલા ફટાકડા વધુ મોટો અવાજ કરતા હતા.જયારે મારી પાસે કઈ ન્હોતુ ત્યારે એક નાનકડુ સુખ હતું. આજે બધુ જ છે ત્યારે સુખને શોધવા નિકળ્યો છુ.

દિવાળીની ખુબ ખુબ શુભકામનાઓ સાથે ખુશ રહો એટલુ જ કહીશ.

Friday, October 28, 2016

વિજયભાઈ સરકારના અસ્તીત્વ અને અહેસાસમાં અંતર છે.


1995માં પહેલી વખત ભારતીય જનતા પક્ષની પહેલી વખત સરકાર બની, ત્યાર બાદ પહેલી વખત મળેલી સત્તાનું સુકાન સંભાળવા માટે ભાજપે થયેલી ભાંજગડ લાંબી ચાલી સુરેશ મહેતા શંકરસિંહ વાઘેલા અને દિલીપ પરીખ જેવા ત્રણ ત્રણ મુખ્યમંત્રીઓ બદલાયા અને 1998માં ફરી વખત પ્રજાએ ભાજપને સત્તાનું સુકાન સોંપ્યુ, કેશુભાઈ ફરી વખત મુખ્યમંત્રી થયા, બધુ જ બરાબર ચાલી રહ્યુ હતું, કેશુભાઈના મંત્રીમંડળમાં કાબેલ મંત્રીઓ પણ હતા. સરકારની ખોડ કાઢી શકાય તેવુ કોઈ કારણ ન્હોતુ, છતાં પ્રજાને સરકારની હાજરીનો અહેસાસ થતો ન્હોતો. કેશુભાઈના શાસન સામે કોઈ આરોપ અથવા ફરિયાદ પણ ન્હોતી, તેમ છતાં સાબરમતી વિધાનસભાની પેટા ચુટણી આવી તેમાં ભાજપના ગઢ ગણાતા સાબરમતી વિસ્તારમાં પેટા ચુટણીમાં કોંગ્રેસના નરહરિ અમીન ચુટાઈ આવ્યા.

આમ પહેલી નજરે તમે જુવો તો એક બેઠક હારી જવી બહુ સામાન્ય ઘટના લાગે , પણ સમયના પારખુ નરેન્દ્ર મોદીને વર્તમાન સ્થિતિ અને આવનાર તોફાનની ભનક લાગી ગઈ, તેમણે ભાજપ હાઈકમાન્ડને સરકાર હોવા છતાં સરકારની હાજરીના અહેસાસના અભાવ તરફ ધ્યાન દોર્યુ, કેશુભાઈ કાબેલ શાસનકર્તા હતા. જમાના ખાધેલા હતા, તેઓ સારૂ કામ કરતા હતા, પણ તેમનો મત હતો કે એક શાસક તરીકે તમારે સારૂ જ કામ કરવાનું છે, તે કાઈ ગાઈ વગાડી કહેવાની જરૂર નથી, જો કે કદાચ સમયની સાથે કેશુભાઈ પટેલનો મત બદલાવવાની જરૂર હતી,. સારા કામને પણ માર્કેટીંગની જરૂર હોય છે, તે વાત કેશુભાઈ છેલ્લે સુધી સમજી શકયા નહી. 2001માં આવેલા ભુકંપમાં કચ્છને ફરી પાછુ બેઠુ કરવા માટે તેમની સરકારે રાત દિવસ કામ કર્યુ હતું, છતાં કેશુભાઈ અને તેમના મંત્રીઓ માનતા હતા કે પ્રજાના સેવક તરીકે રાત દિવસ કામ કરવુ તે તેમનું જ કામ છે. છતાં આટલુ બધુ કર્યા પછી પણ સરકારની હાજરીને અહેસાસ થઈ રહ્યો ન્હોતો.

ત્યારે કેશુભાઈ પટેલની હટાવવા માટે  નરેન્દ્ર મોદીએ હાઈકમાન્ડ સામે મુકેલુ અંક ગણિત હાઈકમાન્ડને પહેલા ઝાટકે ગળે ઉતરી ગયુ અને નરેન્દ્ર મોદી મુખ્યમંત્રી થયા, અને પ્રજાને પોતાની ચારે તરફ સરકાર  અને માત્ર સરકાર હોવાનો અહેસાસ થવા લાગ્યો, નરેન્દ્ર મોદી પાસે કોઈ જાદુઈ લાકડી ન્હોતી. તેમ છતાં તેમણે કેશુભાઈ પટેલની સરકારના કામોને નવા કાગળ અને નવા નામ સાથે રંગીન પેકીંગમાં પેક કરી પ્રજા સામે મુકી અને પ્રજાને લાગ્યુ કે ખરેખર નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર ખુબ સારૂ કામ કરી રહી છે.તેમનો જાદુ લાંબો ચાલ્યો અને આજે પણ ચાલી રહ્યો છે. જમાનો માર્કેટીંગનો છે, અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને માર્કેટીંગ વિષય સારી રીતે સમજાઈ ગયો છે. કદાચ દેશના કોઈ નેતા કરતા વધુ ફોટોગ્રાફ નરેન્દ્ર મોદીના પડયા હશે, તેમની ફોટો સેન્સ પણ બીજા નેતાઓ કરતા સારી છે, તેમને ન્યુઝ કયારે અને કેવી રીતે બનાવવા તેનું પત્રકારત્વ પણ સમજાય છે. કોંગ્રેસના નેતાઓ તેમને ફેંકુ ભલે કહેતા હોય પણ તેમણે ફેકેલા બોલને પ્રજા આજે જો ઝીલી જ લે છે.એટલે નરેન્દ્ર મોદીને ગાળ આપવા કરતા  મોદીની જેમ કયારે બોલવુ જોઈએ નહીં એટલુ પણ કોંગ્રેસના ખબર પડે તો કદાચ તેઓ પોતાના હાથે પોતાને થતુ નુકશાન જરૂર અટકાવી શકે તેમ છે.

ગુજરાતમાં  કોઈ પણ મુખ્યમંત્રી(ખાસ કરી ભાજપના) હટાવવાના હોય ત્યારે ભાજપની અંદરથી મુખ્યમંત્રીના ભ્રષ્ટાચારનો  ગણગણાટ શરૂ થયા છે. આનંદીબહેન પટેલ કદાચ નરેન્દ્ર મોદી કરતા પણ વધારે કામ કરતા હતા, છતાં તેમની સ્વભાવગત મર્યાદા પ્રમાણે તે કોઈને પણ થાય તે કરી લેજો તેવુ બોલ્યા વગર કહી શકતા હતા, તેના કારણે તેઓ પણ વ્યકિતગત અને સરકારના માર્કેટીંગના ઉણા ઉતર્યા, અને ભાજપના નેતાઓ તેમની જુની સ્ટાઈલ પ્રમાણે અનાર અને સંજય બેફામ થઈ ગયા છે, તેવી વાતોને પવન ફુકવાની શરૂઆત કરી, સંજય અને અનાર ઉપરના આરોપ કેટલાં સાચા છે, તેનો જવાબ તો તેઓ પોતે જ આપી શકે, છતાં એક ચોક્કસ સમયમાં તેમના નામનો સહારો લઈ અાનંદીબહેન પટેલેની ખુરશીના પાયા હચમચાવવામાં કેટલાંક સફળ થયા અને તે હલી ગયેલી ખુરશીમાં ઉપર વિજય રૂપાણી બેઠા છે. પરિવર્તન સમયનો સ્વભાવ છે.વિજયભાઈના મળતી સફળતા અથવા નિષ્ફળતા તેમની પોતાની હોવી જોઈએ.

પણ વિજય રૂપાણીએ સુકાન સંભાળ્યુ ત્યારે વિજયભાઈ સારૂ કરે તો તેનું શ્રેય અમીત શાહને મળે છે , અને ખોટુ થાય તો વિજય જવાબદાર ઠરે છે. આ સ્થિતિ ભાજપ અને વિજય રૂપાણી બંન્ને માટે સારી નથી.  વિજય રૂપાણી પણ કેશુભાઈ પટેલના શાસનમાં હતી તેવી સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે, વિજય રૂપાણીના મહેનત અને પ્રયત્ન છતાં કોઈ પણ કારણસર સરકાર હોવાનો અહેસાસ પ્રજાને થઈ રહ્યો નથી. જો આવી જ સ્થિતિ ચાલુ રહી તો પ્રજા આવી સરકારને શાસન કરવાનો અધિકાર લાંબા સમય સુધી આપતી નથી,  જો કે પ્રજાને નિર્ણય લેતા સમય લાગે છે. પણ તે પહેલા વિજયભાઈનો બીજા જ હિસાબ પુરો કરી નાખે નહીં તેની તકેદારી તેમણે પોતે જ લેવી પડશે. નહીંતર 2017માં ભાજપને ફરી એક વખત સત્તા મળે તો પણ વિજય રૂપાણીના નામની આગળ ભુતપુર્વ મુખ્યમંત્રી લખાતા વાર લાગશે નહીં.

Tuesday, October 25, 2016

પાંપણ બંધ કરતી નથી, કારણ મારી આંખોને તમારો ઈંતઝાર છે.

ત્યારે વિભુતીની ઉમંર ચાર વર્ષની હતી, તે નર્સરીમાં પોતાની મમ્મીની આંગળી પકડી આવતી હતી, તેની આંખોમાં અનેક આશ્ચર્ય સાથેના આનંદનો ભાવ હતો, તે પહેલી વખત આટલો લાંબો સમય ઘરની બહાર નિકળી હતી, તેની ઉમંરના બાળકો, રમકડા અને ટીચરની વાતોની તેને મઝા આવતી હતી, વિભુતીને ખુશ જોઈ સારંગીને સારૂ લાગતુ હતું, વિભુતી જયારે નર્સરીના કેમ્પસમાં આવે અને બહાર નિકળે ત્યારે તેની નજર ચારે તરફ ફરતી હતી, સારંગી તેની આ નજરની નોંધ લઈ રહી હતી, પણ વિભુતી શુ શોધી રહી છે તે હજી નક્કી થયુ ન્હોતુ, એકાદ મહિનો થયો હશે ત્યારે વિભુતીએ પોતાની કાલી ભાષામાં પુછયુ મમ્મી મારા પપ્પા કયાં છે. સારંગીએ ઉંડો શ્વાસ લીધો, તેને ખબર તો હતી કે આજે નહીં તો કાલે વિભુતીના આ પ્રશ્નનો તેણે જવાબ આપવાનો આવશે, વિભુતી જોઈ રહી હતી કે તેના મીત્રોના મમ્મી-પપ્પા રોજ આવે છે , જયારે તેને લેવા અને મુકવા તો મમ્મી એકલી જ આવે છે, કદાચ પહેલી વખત તેને નર્સરીમાં આવ્યા પછી ખબર પણ પડી હશે તે જીવનમાં પપ્પા જેવુ પણ કોઈ પાત્ર હોય છે.

સારંગી એક સમજદાર માતા હતી, તેને ખબર હતી કે વિભુતીનો પ્રશ્ન ટાળવા જેવો નથી, કારણ જો તે પોતાની દિકરીને જવાબ આપશે નહીં તો ઘણા બીજા પ્રશ્ન ઉભા થશે અને તે તેનો પણ જવાબ આપી શકશે નહીં. એટલે જયારે ચાર વર્ષની ઉમંરે પહેલી વખત વિભુતીએ પપ્પા કયાં છે તેવો પ્રશ્ન પુછયો તેની સાથે સારંગીએ પોતાની જાતને સંભાળી લેતા વિભુતીને તેડી લેતા કહ્યુ ઓ મારી પપ્પાની લાડકી દિકરી.. પપ્પા મને રોજ પુછે કે મારી વિભુ કેમ છે.. કેટલી મોટી થઈ, મેં કહ્યુ તમે હવે જલદી ભારત આવી જાવ વિભુતી ખુબ મોટી થઈ ગઈ છે અને તમને રોજ યાદ કરે છે. વિભુતી પોતાની મમ્મીની વાતો પોતાન નિદોર્ષ નજરે મમ્મીની આંખો દ્વારા સાંભળી રહી હતી. ત્યારે તો વિભુતીએ મમ્મીએની વાત માની લીધી કે પપ્પા ભારતની બહાર નોકરી કરે છે. પછી તો વિભુતીના મીત્રો પુછે ત્યારે પણ તે કહેતી મારા પપ્પા આવશે ત્યારે ખુબ બધા રમકડા લઈ આવશે. વિભુતી મોટી થવા લાગી,

વિભુતીના મનમાં તેના પપ્પાનું એક ચિત્ર આકાર લઈ રહ્યુ હતું, ઘરમાં તેના પપ્પાનો ફોટો તો હતો, તેમ છતાં તેના પપ્પા કેવી રીતે વાત કરે છે, કેવી રીતે હસે છે, તેમને જમવામાં શુ ભાવે છે વગેરે વાતો તે સારંગીને પુછયા કરતી હતી, સારંગી તેની દરેક વાતોનો જવાબ આપતી હતી, પણ ત્યાર બાદ સારંગીનું મન બેચેન થઈ જતુ હતું, કારણ તેને લાગી રહ્યુ હતું તે તેની નાનકડી દિકરી વિભુતીને છેતરી રહી છે, જે દિકરી પોતાના પપ્પાની રાહ જોઈ હતી તેને ખબર જ ન્હોતી કે તેના પપ્પા કયારેય આવવા ના જ નથી. જેમ જેમ વિભુતી મોટી થતી ગઈ, તેમ તેમ સારંગીના મન ઉપર ભાર વધી રહ્યો હતો, વિભુતી બાર વર્ષની હતી તેની વર્ષ ગાંઠ હતી, સારંગી તેના માટે કેક લઈ આવી હતી, પણ સારંગીએ જોયુ કે વિભુતી મુડમાં ન્હોતી, તેને અંદાજ આવી ગયો કે તે તેના પપ્પાની રાહ જોઈ રહી છે, એટલે સારંગીને જાણે કઈ ખબર જ પડતી નથી તે રીતે તે વિભુતી સાથે પ્રેમથી વાતો કરી તેને પટાવી તેના મનને બીજી તરફ વાળવા પ્રયત્ન કરી રહી હતી.

સારંગી કેક ગોઠવી મીણબત્તી સળગાવી અને કહ્યુ ચાલો મોટો બેટો હવે કેક કાપશે, પણ વિભુતીએ કેક સામે પણ જોયુ અને જગ્યા ઉપરથી ઉભી જ થઈ નહીં, સારંગી તેને લેવા માટે તેની નજીક ગઈ તેનો હાથ પકડયો અને ધીમા અવાજે કહ્યુ ચાલ બેટા, વિભુતીએ મમ્મી સામે જોયુ મમ્મીનો હાથ છોડવતા કહ્યુ મમ્મી પપ્પા આવશે પછી જ કેક કાપીશ. સારંગીને શ્વાસ બેસી ગયો, હવે તે ભાંગી પડી હતી તેનાથી દિકરીના પ્રશ્નનો ભાર સહન થઈ શકતો ન્હોતો, વિભુતી ખુરશી ઉપર બેઠી હતી, તેની પાસે સારંગી જમીનમાં બેસી પડી, તેણે પોતાની દિકરીના ખોળામાં માથુ મુકયુ અને તે રડી પડી, તેણે રડતા રડતા વિભુતીનો હાથ પકડી કહ્યુ બેટા મને માફ કર. તારા પપ્પા કયારેય આવશે નહીં કારણ તે આપણી વચ્ચે જ નથી, તુ મારા પેટમાં હતી ત્યારે જ આપણને મુકી જતા રહ્યા હતા. આટલુ બોલતા સારંગી નાના બાળકની જેમ ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી પડી હતી, જાણે તેણે વર્ષોથી રડવાનું રોકી રાખ્યુ હોય તેવુ લાગ્યુ હતું, તે રડતી રહી હતી. વિભુતી પણ રડવા લાગી કારણ તેણે મમ્મીને રડતા પહેલી વખત જોઈ હતી, અને બીજી તરફ તેના પપ્પા આ દુનિયામાં જ નથી તેને મોટો આધાત લાગ્યો હતો.

તે દિવસે વિભુતીએ કેક કાપી નથી, તે દુખી હતી, પણ તેની કરતા વધારે દુખ તેને મમ્મીને દુખી જોઈ લાગ્યુ હતું, તે રાતે તે મમ્મીને વળગી સુઈ ગઈ હતી, કારણ હવે તેના માટે તેનું વિશ્વ તેની મમ્મી જ હતી, કદાચ પપ્પા નથી તેનો ડર પણ લાગ્યો હતો. તે નાની હતી તેની વાત માટે તેની પાસે શબ્દો ન્હોતો, છતાં તે પોતાને એકલી સમજવા લાગી હતી, ત્યારે મમ્મી પણ નહી હોય તો મારૂ શુ થશે તે વાતે તેની ડરાવી મુકી હતી. જયા સુધી વિભુતીને પોતાના પપ્પા દુનિયામાં જ નથી તેની ખબર ન્હોતી, ત્યાં સુધી સારંગીએ કયારે દિપકના ફોટો ઉપર હાર ચઢાવ્યો ન્હોતો, પણ બીજા દિવસે સવારેથી સારંગી રોજ દિપકના ફોટોને હાર ચઢાવતી અને અગરબત્તી કરવા લાગી હતી. દિવસો સુધી વિભુતી શાંત રહી, પછી તેણે મમ્મીને પપ્પા અંગે કઈ જ પુછયુ નહીં, કયારેક સારંગી દિપકની વાત કરતી હતી, ત્યારે વિભુતી અહોભાવથી પોતાના પપ્પાની વાત સાંભળ્યા કરતી હતી , વિભુતી બારમાં ધોરણમાં હતી, ખબર નહીં કેમ તેનું મન તેને કહેતુ કે તેના પપ્પા એક દિવસ આવશે, મૃત્યુ પામેલી વ્યકિત કયારે પાછી આવતી નથી તેની પાક્કી ખબર હોવા છતાં કોણ જાણે તેનું મન તેને સતત પપ્પા આવશે તે તરફ દોરી જતુ હતું.

વિભુતી મમ્મીને કયારેય પપ્પા અંગે પુછતી નહીં, પણ તેના મનમાંથી તેના પપ્પા કયારેય ગેરહાજર રહ્યા ન્હોતા, વિભુતીને પણ પોતાની મમ્મી સારંગીની જેમ વાંચનો શોખ હતો, તેના ઘરે ઘણા ન્યુઝ પેપર અને મેગેજીન આવતા હતા, એક દિવસ વિભુતીના ઘરે પોસ્ટમેન મેગેજીન નાખી ગયો, વિભુતીએ દરવાજામાં પડેલુ મેગેજીન ઉપાડયુ, આ મેગેજીન તેનું પ્રિય હતુ, તે દર અઠવાડીયે તેની રાહ જોતી હતી, વિભુતીએ  મેગેજીનના પાના ફેરવ્યા ત્યાં જાણે કઈક યાદ આવ્યુ હોય તેમ તેનું કવર પેજ ખોલ્યુ તેની ઉપર પોસ્ટ એડ્રેસ અને નામ હતું સારંગી દિપક.. વિભુતીએ મમ્મી-પપ્પાના નામ ઉપર હાથ ફેરવ્યો , જાણે તેણે પપ્પાને સ્પર્શ કર્યો હોય તેવુ લાગ્યુ, તે કઈક વિચારતી ઉભી રહી, પછી તે મેગેજીન મુકી કામે લાગી , બે દિવસ પછી સારંગી અને વિભુતી રોજ પ્રમાણે સાંજના જમ્યા પછી વાત કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેણે પેલુ મેગેજીન હાથમાં લેતા સારંગીને પુછયુ મમ્મી આ મેગેજીનનું લવાજમ કેટલુ છે, સારંગીએ મેગેજીન સામે જોયુ અને કહ્યુ બેટા મને યાદ નથી, વર્ષમાં એક વખત ભરવા જઉ છુ.

વિભુતીએ મેગેજીન બાજુ ઉપર મુકયુ અને મમ્મી તરફ ફરતા કહ્યુ મમ્મી તને ખબર જ નથી કે લવાજમ કેટલુ છે કારણ તુ તે ભરતી જ નથી. સારંગી વિભુતીની વાત સાંભળી સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. વિભુતીને મમ્મીના પગ ઉપર હાથ મુકતા કહ્યુ મમ્મી હું આ મેગેજીનની ઓફિસમાં ગઈ હતી, મેં તેમને પુછયુ કે લવાજમ કોણ ભરી રહ્યુ છે તો તેમણે મને પપ્પાનું નામ આપ્યુ, જો કે પપ્પાનું સરનામુ તેમની પાસે નથી. આ સાંભળતા સારંગી સોફામાંથી ઉભી થઈ ગઈ, અને તેનો ગુસ્સો ફાટી પડયો તેણે મોટા અવાજે કહ્યુ વિભુતી પાગલ થઈ ગઈ છે, કયાં સુધી પપ્પાની વાત કર્યા કરીશ તારા પપ્પા મરી ગયા છે, મેં તને કેટલી વખત કહ્યુ છે, સારંગીએ પોતાના હાથ બતાડતા કહ્યુ વિભુતી મારા આ હાથે મેં તારા પપ્પાને અગ્નીદાહ આપ્યો હતો, તે માણસ કેવી રીતે પાછો આવે. તે દિવસ પણ સારંગી આટલુ બોલતા રડી પડી હતી. વિભુતીએ મમ્મીને આશ્વાસન આપતા સોરી કહેતા ખાતરી આપી હતી કે તે હવે કયારે પપ્પાની વાત કરશે નહીં.

વિભુતીનું શિક્ષણ પુરૂ થયુ તેના લગ્ન માટે છોકરાઓ જોવામાં આવી રહ્યા હતા, ત્યારે એક જયોતિષ છોકરાઓ વાળા તરફથી સારંગીના ઘરે આવ્યો હતો, તેણે  વિભુતીની કુંડળી માંગી, ત્યારે વિભુતી પણ ત્યાં બેઠી હતી, જયોતિષીએ કઈક આંકોનો સરવાળો-બાદબાકી કર્યા અને વિભુતી સામે જોતા કહ્યુ અરે બહુ સારી કુંડળી છે, પણ ઘરમાં અન્ય કોઈ છે કે નહીં તેવી નજર ફેરવતા સારંગી સામે જોતા કહ્યુ માતા-પિતાનું સુખ પણ સારૂ છે, કયાં છે દિકરીના પપ્પા. વિભુતીએ તરત પોતાની મમ્મીની સામે જોયુ, સારંગીને ખબર પડી કે વિભુતી તેની સામે જોઈ રહી છે, તેમ છતાં તેણે વિભુતી સામે જોતા કહ્યુ ના મહારાજ તેઓ વર્ષો પહેલા ગુજરી ગયા છે. જયોતિષે આશ્ચર્ય સાથે ફરી કુંડળી સામે જોયુ અને પછી વિભુતી સામે જોતા કહ્યુ બને જ નહીં પિતાની ખુબ લાંબી ઉમંર હોવાનું તેના ગ્રહો કહે છે. સારંગીએ ધીમા પણ મક્કમ અવાજમાં નારાજગી સાથે કહ્યુ મહારાજ મને વિધાવા કહેવડાવવાનો કોઈ શોખ નથી. જયોતિષે માની લીધુ કે તેનું ગણિત ખોટુ પણ હોઈ શકે.

વિભુતી લગ્ન કરી સાસરે જઈ રહી હતી ત્યારે પોતાના પપ્પાના ફોટોને પગે લાગવા ગઈ, તેની આંખમાં આંસુ હતા, તેણે મનોમન કહ્યુ પપ્પા હું તમારી રાહ જોઈ રહી છુ. અને તે સાસરી ચાલી નિકળી, સારંગી એકલી પડી ગઈ હતી, વિભુતીની ગેરહાજરીમાં એકલા રહેવુ મુશ્કેલ હતું, વિભુતીના લગ્નના બરાબર છ મહિના પછી સારંગીને હાર્ટ એટેક આવ્યો અને વિભુતીને મુકી વિભુતીન પપ્પાના રહસ્યો સાથે ચાલી નિકળી હતી. આજે વિભુતી ચાલી વટાવી ચુકી છે. તેણે મમ્મીની ગેરહાજરીમાં તેના પપ્પા કયાં છે તેની બહુ તપાસ કરી પણ કોઈ પત્તો લાગ્યો નથી. જો પપ્પા જીવે છે તો મમ્મી અને પપ્પા વચ્ચે શુ થયુ હતું કેમ બંન્ને અલગ થયા અને મમ્મી શા માટે પપ્પાથી તેને દુર રાખતી હતી તેની પણ તેને ખબર નથી. પપ્પા ગુજરી ગયા છે તેવી મમ્મીની વાત ઉપર આજે પણ તેને ભરોસો નથી, મનના કોઈ એક ખુણામાં પપ્પા તેને મળવા માટે આવશે તેવી અજાણી આશા છે. તે કયારેક પપ્પા સાથે વાત કરતી હોય તેમ એકલી એકલી બબડે પપ્પા તમને પણ મારી યાદ આવતી નથી...હવે તો આવો મમ્મી નથી હું એકલી પડી ગઈ છુ. .. અને તેની આંખો ભરાઈ આવે છે.

Monday, October 24, 2016

સરકાર સર્વિસ પ્રોવાઈડર છે અને પ્રજા કસ્ટમર છે

થોડા વર્ષો પહેલા આપણે નેશનલ હાઈવે ઉપર પસાર થતાં હતા ત્યારે આપણે કોઈ ટોલટેકસ ભરતા ન્હોતા, હવે દરેક પચાસ કિલોમીટર ટોલટેકસ ભરવો પડે છે. આપણે તેવુ કહી શકીએ કે ભલે ટોલ ભરવો પડે પણ રસ્તા તો સારા થઈ ગયા છે. હું જે સ્કુલમાં ભણ્યો તેની પાંચ રૂપિયાથી શરૂ થઈ હતી અને ભણવાનું પુરૂ કર્યુ ત્યારે પંદર રૂપિયા થઈ હતી, મારી દિકરીની આજે માસીક ત્રણ હજાર ફિ અને ચાર હજાર ટયુશનના થાય છે, હું તેવુ કહી શકુ કે હું ગ્રાન્ટેડ સ્કુલમાં ભણ્યો હતો, મારી દિકરી સેલ્ફ ફાઈનાન્સ સ્કુલમાં તેનો સંતોષ લઈ શકુ, પહેલા ઘરે કચરો લેવા કોર્પોરેશનનો કર્મચારી આવતો હતો, હવે મિની ટ્રક લઈ કોન્ટ્રાકટરનો સફાઈ કામદાર આવે છે. આપણે કહી શકીએ કે પહેલા  આવતો કોર્પરેશનનો સફાઈ કામદાર બહુ દાદાગીરી કરતો હતો, પણ કોન્ટ્રાકટરનો કર્મચારી આપણો ગુસ્સો પણ સહન કરી લે છે.

આ તો મેં થોડાક જ ઉદાહરણ આપ્યા, પણ આવી અનેક સેવાઓ છે, જે પહેલા રાજય અને  કેન્દ્ર સરકાર સંભાળતી હતી, પણ ધીરે ધીરે તે બધી બાબતોનું સારી સેવાના નામે ખાનગીકરણ થઈ ગયું, ને ખાનગીકરણ કારણે આમ માણસને કેટલુ મોટુ નુકશાન થયુ તેનો તો કોઈ અંદાજ જ નથી, પણ જે સરકારી નોકરીઓ કરતા હતા, અને જેમને સરકારી નોકરી કરવાની ઈચ્છા હતી, તેવા લોકોને પણ મોટુ નુકશાન થઈ ગયુ તેની કલ્પના પણ આવતી નથી. પહેલા આપણે હાઈવેનું કામ સંભાળતા જાહેર બાંધકામ વિભાગના અધિકારીઓ થોડુક પ્રમાણિકતા રાખી, હાઈવેની સારી સંભાળ લીધી હોત, તો હાઈવે ઉપર ટોલટેકસ આવતો નથી, એક વખત આપણે નવુ વાહન ખરીદીએ છીએ ત્યારે તો સરકાર આપણી પાસે રોડ ટેકસના નામે લાઈફ ટાઈમ ટેકસ લઈ જ છે, તેમ છતાં આપણે રોડ ટેકસ ચુકવ્યા પછી પણ ઠેર ઠેર ટોલટેકસ ભરીએ છીએ.

પ્રજાને જે નુકશાન થવાનું હતું તે તો થઈ રહ્યુ છે, પણ જાહેર બાંધકામ વિભાગમાં ફરજ બજાવતા કર્મચારીઓ નિવૃત્ત થયા પછી હવે રસ્તાઓ ખાનગી કંપનીઓ બનાવતી હોવાને કારણે સરકારે તેમાં ભરતી કરવાનું જ બંધ કર્યુ કારણ સરકાર પાસે કામ જ નથી, તેના કારણે સરકારી નોકરીઓ ઘટી ગઈ, તેવી જ રીતે ગ્રાન્ડેટ સ્કુલમાં ભણાવતા શિક્ષકોએ મન લગાવી બાળકોને ભણ્યા હોત તો હું મારી દિકરીને સેલ્ફ ફાઈનાન્સ સ્કુલમાં મુકતો જ નહીં, કારણ તેનું શિક્ષણ મને આર્થિક કારણસર ભાર રૂપ લાગતુ હોવા છતાં સારી ગ્રાન્ટેડ સ્કુલના અભાવે મારે ખાનગી સ્કુલમાં ભણાવી પડે છે. આવી હાલત મોટા ભાગના વાલીઓની છે. બીજી તરફ કામ ચોરી અને ટયુશનમાં જ રસ ધરાવતા શિક્ષકોને અંદાજ આવ્યો જ નહીં કે મોટો સરકારી પગાર લેવા છતાં તેમણે સારૂ ભણાવ્યુ નહીં માટે ગ્રાન્ટેડ સ્કુલો બંધ થઈ ગઈ, શિક્ષકો ફાજલ પડયા અને તેમની નોકરી પણ જતી રહી, હવે તે શિક્ષકો ખાનગી સ્કુલોમાં પાંચથી દસ હજારની નોકરી કરતા થઈ ગયા.

જે સફાઈ કામદારને કોપોરેશન પંદર-સત્તર હજાર પગાર આપતી હતી, તેણે યુનિયનના નામે કામની દગડાઈ કરી, તે પોતાના કામમાં પ્રમાણિક રહ્યો નહીં, તેના કારણે હાઉસ કિપીંગના રૂપાળા નામે ખાનગી કોન્ટ્રાકટર સરકારી ઈમારતો અને જાહેર રસ્તાની સફાઈનો કોન્ટ્રાકટર લેવા લાગ્યા, સરકારે સફાઈ કામદાર દેવાના બંધ કરી અને નોકરી માટે  સફાઈ કામદારોને ખાનગી કોન્ટ્રાકટર પાસે જવુ પડે અને તે ચાર-પાંચ હજારનો પગાર આપે છે. આખરે સરવાણો માંડો તો પ્રજાને નુકશાન થયુ તેના કરતા વધુ નુકશાન સરકારી કર્મચારીઓને થયુ છતાં હજી આપણી આંખ ખુલતી નથી.

આજે પણ સરકારી નોકરી કરતા કર્મચારીઓ અને અમલદારો તેમની ઓફિસમાં આવતી પ્રજા સાથે ગુલામ જેવો જ વ્યવહાર કરે છે. અને કામ પણ કરે તો જાણે આમ જનતા ઉપર ઉપકાર કરતા હોય તેવુ લાગે છે. એક દિવસ પહેલા જ મેં અમદાવાદ જિલ્લાના વિકાસ અધિકારી ભાર્ગવી દવે સાથે વાત કરી તેમને મળેલા  અબ્દુલ કલામ ઈનોવેશન એવોર્ડમાં કરેલી કામગીરીની ચર્ચા કરી હતી, ત્યારે તેમણે મને કહ્યુ કે અમદાવાદ જિલ્લામાં જે કઈ સારા કામ થયા તેમાં નાના-નાના કર્મચારીઓનો મોટો ફાળો છે, કારણ ટીમ વગર કયારેય કોઈ સારૂ કામ શકય નથી. ત્યારે મને પ્રશ્ન થયો હતો કે કે પોતાનું સરકારી કામ પણ પ્રમાણિકપણે કરવામાં જે કર્મચારીઓને કંટાળો આવે છે. તે કર્મચારીઓ પાસે કઈક નવુ અને વધારાનું કામ કેવી રીતે લઈ શકાય.

તેવા જવાબમાં મને ભાર્ગવી દવેએ બહુ સરસ વાત કરી, તેમણે કહ્યુ મેં મારા કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓને સમજાવ્યુ કે જુઓ તમે પ્રજાને સરકારી લાભ લેનાર જ માનો છે, તે વાત મનમાંથી કાઢી નાખો, તમે હવે સર્વિસ પ્રોવાઈડર છો, અને પ્રજા તમારી કસ્ટમર છે, કારણ પ્રજા સારી સેવા માટે ટેકસ ભરે છે.જો તમે તમારૂ કામ પ્રમાણિકપણે નહીં કરો, એક દિવસ પ્રજા રસ્તામાં ઉભા રાખી પોતાના કામનો હિસાબ માંગશે, સાથે સરકાર પણ તમારી કામચોરીને કારણે સેવાઓનું ખાનગીકરણ કરી નાખશે તો તમારી નોકરીઓ પણ જતી રહેશે. તમારે પ્રજા માટે પણ નહીં પણ તમારે તમારી નોકરી ટકે રહે તે માટે પણ સારૂ કામ કરવુ પડશે , અને મારા કર્મચારીઓને તો આ વાત સમજાઈ ગઈ છે તેનું આ પરિણામ છે.

Sunday, October 23, 2016

એક બાળક ભુખ્યુ છે, અને તમે શીવલીંગ ઉપર દુધ ચઢાવો છો

બે દિવસ પહેલા એક સરકારી નોકરીની જાહેરખબર જોઈ, આ નોકરી માટે તમામ લાયકાત ધરાવતા મારા એક મીત્રને કહ્યુ તારા માટે આ નોકરી ઉત્તમ છે, જો તારી ઈચ્છા સરકારી નોકરી કરવાની હોય તો અરજી કરવી જોઈએ, તે મારી સામે કઈક વિચિત્ર નજરે જોઈ રહ્યો, મેં પુછયુ શુ થયુ, તેણે મને કહ્યુ સરકારી નોકરીમાં હું ફીટ થઈશ કે નહીં તેનો વિચાર કરી રહ્યો છું અને બીજી વાત રોજ એકનું એક કામ કરવાની મઝા પણ શુ આવે. હુ હસ્યો. મેં કહ્યુ આજથી લગભગ ત્રીસ વર્ષ પહેલા જયારે મારા પિતા મને સરકારી નોકરી કરવી જોઈએ તેવો મત વ્યકત કર્યો, ત્યારે પણ આ જ વાત કરી હતી. સારી વાતે છે. નાની ઉમંરે જે યુવાનને પોતાની શકિત અને આવડત ઉપર ભરોસો હોય તેમને આવો વિચાર આવવો જ જોઈએ. હુ પણ પત્રકાર થયા પછી વર્ષો સુધી એવુ માનતો રહ્યો કે સરકારી અધિકારીઓ કઈ રીતે બીજા કરતા જુદુ વિચારી શકે, તેમને મન નોકરી એટલે ઘડીયાળના કાંટે ચાલતી દસથી છની નોકરી, કદાચ પ્રજા સરકારી બાબુઓની આ જ માનસીકતાને કારણે હેરાન થઈ રહી છે.

પણ પત્રકારત્વના થતાં ખરાબ અનુભવોની સાથે સારા અનુભવો પણ ખુબ થયા, પણ સામાન્ય રીતે આપણે આપણે ખરાબ અનુભવોની ચર્ચા ખુબ કરતા હોઈએ છીએ, પણ કયાંક કોઈ અધિકારી સારૂ કરતો નજરે પડે ત્યારે આપણને લાગે છે કે તે બાબતો તેની નોકરીનો જ ભાગ છે, તેમાં નવુ શુ કર્યુ, થોડા દિવસો પહેલા અમદાવાદ જિલ્લા પંચાયતના જિલ્લા વિકાસ અધિકારી ભાર્ગવી દવેને અબ્દુલ કલામનો ઈનોવેશન એવોર્ડ મળ્યો, ભારતમાં કુલ ચૌદ આઈએએસ અધિકારીઓને આ એવોર્ડ મળ્યા, જેમાં ભાર્ગવી દવે પણ એક છે, જો કે મેં આ ઘટનાને કયા સમાચારના સ્વરૂપમાં જોઈ નહીં. 2007ની બેંચના આઈએએસ અધિકારી ભાર્ગવી દવેને મળવાનું થયુ, મારા મનમાં તેમના એવોર્ડને લઈ અનેક સવાલો હતો, એક સરકારી અમલદાર પોતાન નોકરીમાં શુ નવુ કરી શકે અને તેનો સીધો ફાયદો કેવી રીતે લોકોને થાય તે જાણવામાં મને રસ હતો.

કારણ ભારતીય સેવાનો એક અધિકારી ભારતીય સેવામાં સ્થાન મેળવવા માટે વર્ષો સુધી આકરો અભ્યાસ કરે છે, પછી જયારે તે તેમા સ્થાન મેળવી ભારતીય સેવાનો ભાગ બને છે ત્યારે તેમને  કમનસીબે ઓછુ ભણેલા, અણઆવડતવાળા , બીનસંવેદનશીલ અને બરડ માનસીકતાવાળા નેતાઓ સાથે પનારો પડે છે.જો કે બધા જ નેતાઓ આવા હોતા નથી, છતાં આવા નેતાઓની આપણે ત્યાં બહુમતી છે. આ સ્થિતિમાં કઈક સારૂ કરવાની વાત આવે તો તે વાત વર્ષો સુધી ફાઈલોમાં જ અટવાયા કરે છે. આ સ્થિતિમાં ભાર્ગવી દવે જેવા આઈએએસ અધિકારીએ કલામના નામનો ઈનોવેશન એવોર્ડ મળે તે જ મોટી સિધ્ધી હતી. મેં તમને પુછયુ તમારા ઈનોવેશન શુ છુ. મારો પ્રશ્ન સાંભળી તેમના ચહેરા ઉપર એક હાસ્ય આવ્યુ, તેમણે કહ્યુ મેં ખાસ કરી કર્યુ નથી, છતાં રોજ બરોજ આપણી આંખ સામે જે આવે છે તેમાંથી કઈ રીતે ઉકેલ મળે તે દિશામાં કામ કર્યુ.

શ્રાવણ મહિનો આવતો હતો, મેં મારા જિલ્લાના તમામ તલાટીઓ અને સરપંચને બોલાવી મારી વાત કરી તેઓ સમંત્ત થયા , પહેલા તો મારી વાત તેમને પસંદ પડી હતી, મારા જિલ્લાના તમામ ગામના શીવ મંદિરો ઉપર સ્ટીકર લાગી ગયા, મેં જોયુ છે કે એક તરફ બાળકો કુપોષણનો શીકાર થઈ રહ્યા છે. જયારે આપણે શીવ ભકતિના નામે હજારો લીટર દુધ શીવમંદિરમાં ચઢાવીએ છીએ, લોકો મંદિરમાં ફળો પણ પુષ્કળ પ્રમાણમાં મુકે છે, જે પુજારી ખાઈ પણ શકતો નથી, સાંજ પડે તે ફળો કચરા પેટીમાં જાય છે, તમામ મંદિરોની બહાર મોટા પીપ મુકાઈ ગયા, લોકોની વિનંતી કરી, શીવલીંગ ઉપર પ્રતિકાત્મક પાંચ ચમચી દુધ ચઢાવો, બાકીનું અમને આપી, દો તેવી રીતે ફળ પણ આપો, કારણ આપણા બાળકો ભુખ્યા, લોકોને મારી વાત સ્પર્શી ગઈ, એક માત્ર અમદાવાદ જિલ્લામાં શ્રાવણ મહિના દરમિયાન આઠ હજાર લીટર દુધ અને હજારો કિલ ફળ મળ્યા, જે અમે રોજે રોજ આંગણવાડીમાં આવતા બાળકોને સુધી પહોંચાડતા હતા.

ભાર્ગવીએ કહ્યુ અનેક સરકારી કામો એવા છે કે માત્ર સંવેદનશીલતા સાથે તે પ્રશ્નને જોવાની નજર બદલવી પડે, અને તમારી સાથે કામ કરતા કર્મચારીઓને તેવા વિચારમાં સામેલ કરવા પડે, મારી પાસે દસ હજાર કર્મચારીઓ છે, મેં તેમને મળવાનું શરૂ કર્યુ. આપણે ત્યાં હજી પણ પ્રસુતી વખતે માતા-બાળકનું મૃત્યુનું પ્રમાણ વિશેષ જોવા મળે છે, મેં એક નવો વિચાર આપ્યો, રાજય સરકારની મહિલા માટેની મમતા યોજના છે, મેં આશાબહેનો, અને ડૉકટરોની એક મિટીંગ બોલાવી, અને કહ્યુ તમારા વિસ્તારમાં ગર્ભવતી મહિલાઓ કેટલી છે તેનુી ટેગીંગ કરો, અને જેટલી મહિલાઓ ગર્ભવતી હતી તે તમામની જવાબદારી એક એક અધિકારી અને ડૉકટરોને સોંપી દીધી. જેમાં વ્યકિતગત સંભાળની વાત હતી. ગત વર્ષે 17 હજાર મહિલાઓ ગર્ભવતી હતી, જેમાં આઠસો મહિલા એવી હતી કે જેમનું પ્રસુતી દરમિયાન તેમનું અને બાળકની મૃત્યુ થવાની સંભાવના હતી. મેં ડૉકટરોને બોલાવી કડક સુચના આપી( પછી હસતા હસતા કહ્યુ કયારેક કડક પણ થવુ પડે) કે આ આઠસો મહિલાઓમાંથી એક પણ મહિલા અથવા બાળકનું મૃત્યુ થયુ તો તમારી નોકરીને ખેર નથી.

આ મહિલાઓ ખુબ ગરીબ પણ હોય છે, જેના કારણે પણ કેટલીક સમસ્યાઓ હોય છે. અમે આ મહિલાઓને દર મહિને પાંચ કિલ ખજુર ઘીની બરણીમાં મુકી આપવાની શરૂઆત કરી જેથી માતા અને તેના બાળકને પોષણ મળે, અને આ આશ્ચર્ય વચ્ચે આઠસોમાંથી એક પણ મહિલા અથવા બાળકનું મૃત્યુ ના થયુ, જેનો બીજો લાભ એવો થયો કે સરકારી હોસ્પિટલોમાં સારી સારવાર મળતી નથી, તેવી જે લાગણ હતી, તેમાં બદલવા આવ્યો અને અમારા દવાખાનામાં બાવન ટકા દર્દી નવા આવ્યા જે ખાનગી દવાખાનાઓમાં  મોંઘી સારવાર લેતા હતા, આવી જ રીતે શિક્ષણમાં કામ કર્યુ, મારી પાસે અઢી લાખ બાળકો અને સાતસો સ્કુલો છે, મારી ચીંતા હતી, શિક્ષણનું સ્તર કેવી રીતે ઉપર આવે.. મે અમદાવાદની પચાસ મોટી સ્કુલો સાથે ઈન્ટર એકસચેન્જ પ્રોગ્રામ માટે એમઓયુ કર્યા, શહેરના બાળકો અને શિક્ષકો ગામડાઓની સ્કુલમાં આવવા લાગ્યા, અને ગામડાના બાળકો અને શિક્ષકો શહેરમાં આવવા લાગ્યા, શહેરના બાળકો પાસે સમૃધ્ધી હતી, જયારે અમારા બાળકો પાસે પ્રકૃત્તી હતી,  બાળકો વારતામાંથી ઘણુ શીખે છે, જે આપણે પંચતંત્રની વારતામાં જોયુ છે, એટલે સાતસો સ્કુલોમાં દર શનિવારે સરપંચથી તલાટી, શિક્ષક, સાહિત્યકાર વગેરે આવે જેને અમે સ્ટોરી ડે કહીએ છીએ. કારણ ગુજરાતી માધ્યમના બાળકોને પોતાની માતૃભાષા ગુજરાતીમાં આવડતી નથી તેવુ અમારા ધ્યાનમાં આવ્યુ છે. ખાનગી શાળામાં તો પેરેન્ટ ડે હોય છે. પણ સરકારી શાળાઓમાં વાલી અને બાળક બંન્ને ગરીબ હોવાને કારણે આવુ કઈ થતુ નથી, પણ હવે અમે તમામ સરકારી શાળાઓમાં વાલીઓને બોલાવવાની શરૂઆત કરી

એક મઝાની વાત, જેને સરકાર સાથે કોઈ લેવા દેવા નથી ગામમાં સાસુ-વહુ સંમેલનની શરૂઆત કરી, કારણ આજે પણ ઘરનો મુખ્ય કમાન્ટન્ડ ટોમ સાસુ જ હોય છે, એટલે નવા સમય સાથે વહુ બદલાવવ તૈયાર હોય તો પણ સાસુ ના પાડે તો તેમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી, અમે સરકારી યોજનાઓની જવાબદારી સાસૂઓને સોંપી, તે અમારી બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર છે. અને અમે શ્રેષ્ઠ સાસુ કોણ હોઈ શકે તેવી શરૂઆત કરી અને તેમને એવોર્ડ આપવા લાગ્યા અને તે માધ્યમાંથી અનેક સરકારી યોજનાઓ લોકો સુધી લઈ ગયા, જેમને ગામની નટખટ ટોળકી, જે  સ્કુલના જ વિધ્યાર્થીઓ છે,. અમદાવાદ જિલ્લામાં  80 હજાર શૌચાલયની જરૂર છે, જેની સામે 60 હજાર બની ગયા છે, છતાં તેમના ઘરે શૌચાલય હોવા છતાં તેઓ જાહેરમાં જ જાય છે કારણ તેમને બંધ બારણે મઝા આવતી નથી. મારી નટખટ ટોળકી ગામની સીમમાં જઈ સવારે ઉભી રહે, જો કોઈ જાહેરમાં શૌચાલય કરવા બેસે તેની સાથે તેમને આપવામાં આવેલી વ્હીસલ વગાડવા લાગે છે. કલ્પના કરી જુવો કોઈ ડબલુ લઈ બેસવા જાય અને વ્હીસલ વાગે તો કેટલો સંકોચ થાય

Thursday, October 20, 2016

પ્રજા પોલીસને મારે છે શુ કામ ?

થોડા દિવસ પહેલા અમદાવાદના ઈસનપુર વિસ્તારમાં ઝડપે કાર ચલાવી રહેલા યુવકને પોલીસે ઠપકો આપતો, યુવકે પોલીસ ઉપર હુમલો કરી નાખ્યો, તેવી જ રીતે સોલા પાસે ટ્રાફિક પોલીસે સીગ્નલ તોડનાર યુવકને અટકાવતા તેણે ટ્રાફિક પોલીસની ધોલાઈ કરી નાખી, જયારે નો પાર્કિગ ઝોનમાં બાઈક પાર્ક કરનાર યુવકનું બાઈક ટો થતાં તેણે પણ પોલીસને માર માર્યો હતો. આપણે બધા જ નાના હતા ત્યારે આપણા વડિલો સામાન્ય રીતે કહેતા ચાલ સુઈ જા બાવો આવશે, અથવા તોફાન બંધ કર નહીંતર પોલીસ આવી જશે. આવુ મોટા ભાગના ઘરોમાં આજે પણ થાય છે તેના કારણે ભગવા વસ્ત્ર પહેરનાર સન્યાસી અને પોલીસ માટે માન થવાને બદલે બાળ માનસથી પોલીસ અને સન્યાસી આપણા માટે રાક્ષસ સમાન રહ્યા છે.

સન્યાસી પાસે તમે ના જાવ તો ચાલે પણ કોઈ પણ સમાજને પોલીસ વગર ચાલી શકતુ નથી, જો કે કુલ વસ્તીના દસ ટકા લોકોને જીવનમાં એક પણ વખત પોલીસ સ્ટેશન સામાન્ય કામ માટે પણ જવુ પડયુ નથી છતાં પોલીસનું નામ પડે તો પોલીસની હાજરીમાં ભલે તેમને માન મળે પણ જેવી પોલીસની પીઠ ફરે તેની સાથે દુનિયાના શ્રેષ્ઠ શબ્દો દ્વારા તેમને બહુમાન આપવામાં આવે છે. જો કે પોલીસને માન નહીં મળવા માટેના તેમના વ્યકિતગત કારણો પણ છે, પોલીસ પુરૂષોત્તમના સ્વરૂપમાં છે છતાં તેમને ગાળ અને માર પડે તેવી હકિકત પણ નથી, છતાં પોલીસને ખાસ કરી ગુજરાતમાં માર પાડવાના કારણો અલગ છે.કાશ્મીરમાં પણ પણ પોલીસ ઉપર હુમલાઓ થાય છે પણ તેના કારણે ત્યાંની સ્થિતિ પ્રમાણેના અલગ છે, છતાં અમદાવાદમાં ખાસ ટ્રાફિક પોલીસ અને પીસીઆર વાન ઉપર હુમલા થવાના કારણો પણ અલગ છે.

જયાં સુધી ભ્રષ્ટાચારનો સવાલ છે ત્યાં સુધી ગુજરાતમાં પોલીસનો નંબર કદાચ દસમાં નંબરે છે, છતાં સૌથી વધુ બદનામ પોલીસ છે. સરકારીના પ્રતિનિધિ તરીકે યુનિફોર્મ પહેરી રસ્તા ઉપર ઉભો રહેનાર પોલીસ છે. પ્રજાને તેને રોજ સવાર સાંજ રસ્તા ઉપર ટ્રાફિક કંટ્રોલ કરતા જુવો છે, પણ તે પોલીસને ટ્રાફિક કંટ્રોલ કરવા કરતા ઓવરલોડ ટેમ્પો, વધુ પેસેન્જર લઈ જતી રીક્ષા અને હેલ્મેટ પહેરી વગર નિકળતા વાહન ચાલકોને રોકવામાં વધુ રસ હોય છે. આ કામ પણ ટ્રાફિક પોલીસનું જ છે, પણ તે વાહનો રોકયા પછી પાવતી બનાવવા કરતા રોકડીમાં તેને વધુ રસ હોય છે, જો કે વાહન ચાલકને પણ પાવતી કરતા ઓછી રકમમાં કામ પતાવી દેવાની ઉતાવળ હોય છે. તાળીઓ તો બંન્ને હાથે પડે છે. પણ હજારોની સંખ્યામાં પસાર થતાં વાહન ચાલકોની હાજરીમાં આ આ વ્યવહાર થાય છે.

પોતાની ચેમ્બરમાં કરોડોનો વ્યવહાર કરતા આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારી વધુ ધૃણાપાત્ર હોવા જોઈએ છતાં પાંચ પચ્ચીસ રૂપિયા લેતો ટ્રાફિક કોન્સટેબલ વધુ ધીક્કારપાત્ર બને છે. આવા સંજોગોમાં જયારે કોઈ પોલીસ પ્રમાણિકપણે પોતાનું કામ કરવા જાય ત્યારે તેના ઈરાદાઓ પણ શંકાને દ્રષ્ટીએ જોવામાં આવે છે. અને પછી પ્રજા અને પોલીસ વચ્ચે ઘર્ષણ થાય. એક સામાન્ય સ્કુટર ચાલક જુવે છે કે ટ્રાફિક પોલીસ ઓડી કારમાં ફોન ઉપર વાત કરી રહેલા ડ્રાઈવરને કયારે રોકવાની હિમંત કરતી નથી, સ્કુલવાનમાં જતો વિધ્યાર્થી જુવે છે, કે જયારે ટ્રાફિક પોલીસ તેની વાનને અટકાવે ત્યારે સ્કુલવાનના ડ્રાઈવર અંકલ એકસોની નોટ પકડાવી કામ પતાવી દે છે.

રસ્તા ઉપર લારી લઈ ધંધો કરતો એક લારીવાળાને ધ્યાનમાં આવે છે, પોલીસ રોજ તેની પાસેથી મફતનું ખાય છે અને હપ્તા પણ લઈ જાય છે, પણ મોટી મીઠાઈ દુકાનોના માલિક ફુટપાથ ઉપર મંડપ બાંધી ધંધો કરે છે પણ પોલીસ ત્યાં જવાની હિમંત કરતી નથી. આવી નાની નાની બાબતો સામાન્ય માણસના મનમાં ઘર કરી જતી હોય છે. પણ બાળપણથી પોલીસથી ડરવુ જોઈએ તેવુ શીખવવામાં આવ્યુ હોવાને કારણે તે પોલીસની સામે પડવાની હિમંત કરતો નથી, પણ એક દિવસ તેનો ગુસ્સો ફાટી પડે ત્યારે તે પોલીસને મારવાથી પણ ચુકતો નથી.

પોલીસ ઉપર હુમલો થાય તે હરગીજ ચલાવી શકાય નહીં કારણ તે માત્ર ખાખી કપડા ઉપરનો હુમલો નથી  પણ તે  સીસ્ટમ ઉપર થતો હુમલો છે. અને જો એક વખત પોલીસને મારવાની ટેવ પડી જશે તે સામાન્ય માણસ માટે  આવો સમાજ વધુ જોખમી બની જશે, છતાં પોલીસને પણ પોતાને ખાખીમાં ઝાંકીને જોવાની જરૂર છે , પોલીસનો ડર ગુંડાઓને લાગવો જોઈએ, પ્રજાને નહીં, પણ પરિસ્થિતિ તેના કરતા વિપરીત છે,પ્રજા પોલીસને માન આપે તેવી સ્થિતિ માટે પોલીસે વિચારવુ પડશે અને વર્તવુ પડશે. અને વાત રહી પોલીસ ઉપર હુમલો કરનારની ત્યારે હુમલાખોર કોઈ પણ નેતાનો સગો અથવા શ્રીમંતનો નબીરો હોય પણ તેના માટે આપણે કોઈએ ભલામણ કરવાને બદલે એટલુ જ કહેવુ પડશે તેની તેની જ ભાષામાં સમજાવો.

Tuesday, October 18, 2016

આંખો જયારે વાત કરતી હોય છે ત્યારે હોઠ બંધ હોય છે

વરસતા વરસાદમાં ચિત્રાંગે સુરભીને પુછયુ હતું તુ મારી સાથે લગ્ન કરીશ, પણ હજી સુરભીના મનમાંથી આદેશની છબી ભુસાઈ જ ન્હોતી.જો કે ત્યારે તો સુરભીએ તેને કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં પણ મહિનાઓ આગળ વધતા ગયા અને આદેશના ચિત્રના સ્થાને ચિત્રાંગે સ્થાન લઈ લીધુ હતું. અને પછી સુરભી ચિત્રાંગની થઈ ગઈ, ચિત્રાંગ ઓછુ બોલનારો માણસ હતો પણ બહુ પ્રેમાળ  હતો સુરભી અને ચિત્રાંગ નાનપણના દોસ્ત હોવાને કારણે બંન્ને એક બીજાનાગમા અણગમા સારી રીતે સમજતા હતા, ચિત્રાંગનો  એન્જીનિયરીંગનો અભ્યાસ પુરો થતાં તેને પણ નોકરી મળી અને સુરભીને એક બેન્કમાં નોકરી મળી, લગ્નના બે વર્ષ બાદ વંસુધરાનો પણ જન્મ થયો હતો.

ચિત્રાંગ અને સુરભી ઓફિસે જવા સાથે જ નિકળતા હતા, , વંસુ સ્કુલે જવા લાગી હતી, તેને સાચવવા માટે એક આયા બહેન પણ મળી ગયા હતા, તે દિવસે તો હજી બે કલાક પહેલા સુરભી અને ચિત્રાંગ છુટા પડયા હતા, હોસ્પિટલના બીછાને સંપુર્ણપણે દાઝી ગયેલા ચિત્રાંગની આંખો સિવાય કોઈ ભાગ બાકી રહ્યો હતો, ત્યારે રડી રહેલી સુરભીમાં જાણે કયાંથી હિમંત આવી તેને પણ ખબર નથી, તેણે તરત પોતાની આંખો લુછી નાખી અને ચિત્રાંગને કહ્યુ ચિત્રાંગ હું તારી સાથે છુ, તને કઈ થશે નહીં હિમંત રાખ, ચિત્રાંગે પોતાના ચહેરા ઉપર સ્મીત લાવવનો પ્રયત્ન કર્યો પણ તે હસી શકયો નહીં.

સુરભીએ તરત નર્સને પુછયુ ડૉકટર કયા છે. નર્સે ઈશારો કરી ચેમ્બર બતાડતા, તે ડૉકટરની ચેમ્બરમાં પહોંચી, તેને પોતાનો પરિચય આપતા કહ્યુ ડૉકટર હું મીસીસ ચિત્રાંગ છુ, જે કઈ સ્થિતિ હોય તે મને સાચી કહેજો, કારણ મને ખોટુ કહેવાથી સ્થિતિમાં કોઈ ફેર પડવાનો નથી, પણ મારે શુ કરવુ તેની મને ખબર પડે. ડૉકટરે આટલી હિમંતવાળી સ્ત્રી પહેલી વખત જોઈ હતી, ડૉકટરે કહ્યુ મીસીર ચિત્રાંગ અમે અમારા તમામ પ્રયત્ન કરી રહી રહ્યા છીએ, પણ ચિત્રાંગ એંસી ટકા જ દાઝી ગયા છે. સ્થિતિ નાજુક છે એટલે તો જરૂર કહીશ, સુરભી ચેમ્બરમાંથી બહાર આવી તેણે વંસુધરાની સ્કુલે ફોન કરી બનાવની જાણ કરી, ચિત્રાંગની સાથે કામ કરતા એક કર્મચારીને વસુને લેવા માટે સ્કુલે મોકલ્યો હતો.

વસુ ખુબ નાની હતી, પાંચ વર્ષની તેને તો ખબર જ ના પડી કે અંકલ તેને કેમ લેવા આવ્યા છે. જયારે વસુ હોસ્પિટલ પહોંચી ત્યારે સુરભીને તેને લઈ ચિત્રાંગ પાસે બર્ન્સ વોર્ડમાં પહોંચી, તેણે ચિત્રાંગને કહ્યુ જો ચિત્રાંગ વસુ આવી છે, તને મળવા માટે તે પણ કહે છે તને કઈ નહીં થાય, આટલુ બોલતા સુરભી પોતાના આંસુ રોકી શકી નહીં.ચિત્રાંગે વસુ સામે જોયુ તેની આંખમાંથી પણ દડદડ આંસુ પડવા લાગ્યા, મમ્મી-પપ્પાને રડતા જોઈ વસુની આંખો પણ ભરાઈ આવી, એટલે સુરભી તેને લઈ વોર્ડની બહાર નિકળી ગઈ, ડૉકટરના પ્રયત્ન અને સુરભીની પ્રાર્થના નિરઉત્તર રહી, બે દિવસ બાદ ચિત્રાંગ બધાને મુકી ચાલી નિકળ્યો, હવે સુરભી માટે વસુ અને વસુ માટે તેની મમ્મી સુરભી જ સર્વસ્વ હતી.

વસુને પોતાની મમ્મીએ કેવી રીતે પોતાની મોટી કરી તેનો અહેસાસ હતો, તેણે અનેક વખત પોતાની મમ્મીને પપ્પાની યાદમાં અનેક વખત એકલામાં સાંજે રડતા પણ જોઈ હતી, જયારે તે મમ્મીની આંખમાં આંસુ જોતી ત્યારે મમ્મી તરત આંખો લુછીને કહેતી આંખમાં કઈક પડયુ છે, પણ વંસુધરાને સમજ પડતી હતી, તેને પોતાની મમ્મીની એકલતા પણ સમજાતી હતી.જો કે વસુ પણ પોતાના મમ્મીનો ખુબ ખ્યાલ રાખતી હતી, તેને ખ્યાલમાં આવી રહ્યુ હતું કે થોડા સમયથી મમ્મી ખુબ જ ખુશ રહે છે. પણ તેને કારણમાં પડવાને બદલે મમ્મી ખુશ છે તેને સારી બાબત ગણી હતી.

વસુ  કોલેજમાં ગઈ ત્યારે તેના મીત્રોએ તેને કોફી બારમાં જવાનું કહ્યુ એટલે લેકચર છોડી, તેઓ કોફી બારમાં જવા નિકળ્યા, વસુએ જેવો કોફી બારનો દરવાજો ખોલ્યો તેની સાથે ખુણાના એક ટેબલ ઉપર તેની નજર પડી, ત્યાં તેની મમ્મી બેઠી હતી, તે ખુબ જ હસી હસીને તેને સાથેની વ્યકિત સાથે વાત કરી રહી હતી, જો કે સુરભીની નજર હજી વસુ ઉપર પડી ન્હોતી. અચાનક દરવાજામાં અટકી ગયેલી વસુને જોઈ તેના મીત્રએ કહ્યુ અરે રસ્તા વચ્ચે કેમ ઉભી રહી ગઈ આગળ ચાલ, તરત વસુએ પાછા વળતા કહ્યુ નહી યાર આપણે બીજા બારમાં જઈએ, જો કે વસુ ત્યાંથી બીજા બારમાં ગઈ પણ મમ્મી સાથે કોણ હતું તે વાત તેની અંદર આખો દિવસ ચાલતી રહી.

મમ્મી તેની સાથે તૈયાર થઈ હતી, આજે તો બેન્કમાં રજા પણ હતી, મમ્મીએ તેને કહ્યુ પણ હતું તે બહાર જઈ રહી છે, પણ કોની સાથે જઈ રહી છે તે કહ્યુ હતું તેમની બંન્ને વચ્ચેને સંબંધ મા-દિકરી કરતા સહેલીઓ જેવો વધુ હતું, મમ્મીએ તેનાથી કોઈ વાત આજ સુધી છુપાવી ન્હોતી. તો કોણ હશે પેલી વ્યકિત તે પ્રશ્ન ધુમરાયા કરતો હતો. વસુ કોલેજથી પાછી ફરી ત્યારે મમ્મી ઘરે જ હતી, તે જુદી જ નજરે હવે મમ્મીને જોઈ રહી હતી, ખરેખર મમ્મીના ચહેરા ઉપર એક પ્રકારની પ્રસન્નતા હતી, તે વાત સારી હતી, પણ મમ્મીને ખુશ કરે તેવી વ્યકિત કોણ હોઈ શકે તેનો ઉત્તર બાકી હતો. રોજ રાતે જમ્યા પછી સુરભી ટીવી જોવા બેસે ત્યારે વસુ તેના ખોળામાં માથુ મુકી નોવેલ વાંચે, તે દિવસે પણ વસુ મમ્મીના ખોળામાં આડી પડી હતી.

તેણે અચાનક નોવેલ બંધ કરતા બેઠી થઈ અને મમ્મીનો હાથ પકડતા કહ્યુ મમ્મી સાચુ કહીશ મને.. મમ્મીનું ધ્યાન ટીવીમાં જ હતું, તેણે વસુ સામે જોયા વગર કહ્યુ હં બોલ. મમ્મી આજે તારી સાથે કોફી બારમાં કોણ હતું., આ વાકય સાંભળતા જ સુરભીની ડોક વસુ સામે ફરી, તેણે કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં, બંન્ને વચ્ચે એકદમ શાંતિ છવાઈ ગઈ, સુરભી વિચાર કરવા લાગી, તેણે થોડીવાર પછી રીમોટ લઈ ટીવી ઓફ કર્યુ તેણે પોતાના બંન્ને પંજા સામે જોતા કહ્યા, બેટા હું તને કહેવા માગતી હતી, પણ કઈ રીતે તને વાત કરૂ મને સમજાતુ ન્હોતુ, કદાચ મારી હિમંત પણ થતી ન્હોતી, મને ડર લાગ્યા કરતો હતો કયાંક તુ મારાથી દુર જતી રહીશ.

વસુએ પોતાની મમ્મીના પીઠ ઉપર હાથ ફેરવી જાણે અહેસાસ આપ્યો હોય મમ્મી તેવુ કઈ નહી થાય, તુ મને બધુ જ કહી શકે છે. સુરભીએ વસુ સામે જોતા કહ્યુ તેનું નામ આદેશ છે, તે વર્ષો પહેલા અમેરીકા જતો રહ્યો, હું અને તારા પપ્પા તેના મીત્રો હતા, પછી સુરભીએ તેને અતથી ઈતિ સુધી બધુ જ કહી દીધુ, વસુ મમ્મીને ધ્યાનથી સાંભળતી રહી. થોડા મહિના પહેલા એક ગ્રાહક તેની બેન્કમાં આવ્યો, તેનો જોતા જ સુરભીને લાગ્યુ કે આ તો આદેશ છે, તેણે સુરભી સામે જોયુ પણ તે સુરભીને ઓળખી શકયો નહીં, સુરભીએ ખાતરી કરવા માટે તેની પાસબુક ઉપર નામ વાંચ્યુ તો તે આદેશ જ હતો. અમેરીકામાં આદેશ રહ્યો ખુબ પૈસા કમાયો, પણ તેનું મન તેને સતત ભારત પાછા જવાનું કહેતુ હતું, ખબર નહીં આટલા વર્ષો પછી સુરભી અને આદેશનું મળી જવુ ગયા જન્મનું કોઈ લેણુ હશે.

વસુએ મમ્મીને પંજો પોતાના હાથમાં લેતા પુછયુ મમ્મી તને આદેશ અંકલ આજે પણ ગમે છે.. સુરભીએ કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં, તેણે વસુએ ફરી પુછયુ મમ્મી તને આદેશ અંકલ ગમે છે. સુરભીને નજર ચિત્રાંગની તસવીર સામે ગઈ, વસુએ કહ્યુ મમ્મી પપ્પા તને કાયમ ખુશ જોવા માગતા હતા, અને આજે પણ જો તે તારી સામે જ જોઈ રહ્યા છે.સુરભી શાંત હતી, વસુએ પુછયુ મમ્મી આદેશ અંકલના ફેમેલીમાં કોણ કોણ છે. સુરભીએ ધીમા અવાજે કહ્યુ તેણે લગ્ન કર્યા નથી. વસુ જાણે સુરભીની મા હોય તેમ આખી વાત કરી રહી હતી. મમ્મી આદેશ અંકલ તને પસંદ કરે છે. સુરભીએ કહ્યુ ખબર નહીં.વસુએ કહ્યુ મમ્મી તુ આદેશ અંકલ સાથે લગ્ન કરે તો મને કોઈ વાંધો નથી થોડા વર્ષો પછી હું પણ મારે રસ્તે જતી રહીશ પછી તુ એકલી પડી જઈશ અને પછી સુરભી અને વસુ વળગીને રોઈ પડયા.

બીજા દિવસે સવારે વસુ કોલેજ જવાનું કહી નિકળી પણ કોલેજ જવાને બદલે સીધી આદેશની ઓફિસે પહોચી હતી, તે આદેશની ચેમ્બરમાં દાખલ થઈ, અને તેને આદેશને જોતી જ રહી, આદેશને બહુ આશ્ચર્ય થયુ કોઈ યુવતી તેની ચેમ્બરમાં આવીને આવી રીતે રીતે કેમ જોઈ રહી છે. જો કે ખુદ વસુને ખ્યાલ આવતા તેણે તરત પોતાનો પરિચય આપતા કહ્યુ આદેશ અંકલ હું વંસુધરા.. ચિત્રાંગ અને સુરભીની દિકરી. આદેશ ખુરશીમાંથી ઉભો થઈ ગયો, તેના માટે વંસુધરાનું અહિયા સુધી પહોંચવુ અનઅપેક્ષીત હતું, સુરભી તેને વંસુ અંગે વાત કરી હતી, પણ તેઓ મળ્યા ન્હોતા, આદેશે તેને બેસાડી, પહેલા તો વસુએ અમેરીકા કેવુ લાગ્ય ભારત કેમ આવ્યા વગેરે વગેરે વાત કરી અને પુછી એકદમ પુછયુ અંકલ તમે મારી મમ્મી સાથે લગ્ન કરશો.

આદેશ સ્તબ્ધ થઈ ગયો, એક નાનકડી છોકરી પોતાના મમ્મી સાથે લગ્ન કરવાનો પ્રસ્તાવ લઈ આવી હતી, કદાચ આવુ તો અમેરીકામાં પણ થતુ નથી. આદેશ તરત વસુ સામેથી નજર ફેરવી લીધી, પહેલા તો તેને સમજાયુ કે જ નહીં કે શુ જવાબ આપવો. વસુએ કહ્યુ જુઓ અંકલ તમારા લગ્ન થાય તેની સામે મને કોઈ વાંધો નથી, મારે માટે મારી મમ્મી ખુશ રહે તે જ મહત્વનું છે, મને તમારી ખબર નથી, પણ મમ્મી તમને પ્રેમ કરે છે. જો તમને મમ્મી પસંદ હોય તો લગ્ન કરી લો. કયાં સુધી બંન્ને એકલા એકલા કોફી બારમાં જશો. આટલુ બોલતા વંસુધરા હસી પડી અને આદેશ પણ.

થોડા દિવસ પછી મેરેજ રજીસ્ટ્રાર સામે આદેશ અને સુરભીએ લગ્ન કર્યા, ત્યારે વંસુધરા પણ ત્યાં હાજર હતી, સુરભીના લગ્નના સાક્ષી તરીકે વસુએ જ સહી કરી હતી.