Tuesday, September 20, 2016

જયા વિધ્યાર્થીઓ પોતાના શિક્ષકની પસંદગી કરે છે.

થોડા દિવસો પહેલાની વાત છે, મારી દસમાં ધોરણમાં અભ્યાસ કરતી દિકરીએ મને કહ્યુ કે મારી સ્કુલનાં ફલાણા વિષયના શિક્ષક મને ભણાવે છે તો મને કઈ જ ખબર પડતી નથી, તે જ વખતે ત્યાં હાજર મારી પત્નીએ દિકરીની વાતનો અંત લાવતા કહ્યુ, તને ખબર ના પડે તેમા તારા શિક્ષક શુ કરે. વાત અહિયા અટકી નહીં, આ ઘટનાના થોડા દિવસ પછી કોઈક કામે મારે મારી દિકરી સાથે તેની સ્કુલમાં જવાનું થયુ , ત્યારે મારી દિકરીના કલાસમાં ભણતી અન્ય છોકરીઓએ પણ તે શિક્ષકની અભ્યાસ પધ્ધતિ અંગે મારી દિકરી જેવી જ ફરિયાદ કરી, ત્યારે મને મારી દિકરીએ કરેલી ફરિયાદ વાજબી લાગી, પણ તેનો ઉકેલ મારી પાસે ન્હોતો, કારણ આ અંગે ફરિયાદ કરવાથી સ્કુલ  કોઈ શિક્ષકની બદલી કરે નહીં . મેં દિકરીને કહ્યુ કઈ નહીં આપણે થોડી વધારે મહેનત કરી સર જે ભણાવે તે સમજવાનો પ્રયત્ન કરવાનો.

મને ગાંધીનગરની કડી સર્વવિધ્યાલયની અશ્વીનભાઈ પટેલ કોમર્સ કોલેજમાં લેકચર લેવા માટે પ્રોફેસર સુજલ પાઠક તરફથી આમંત્રણ મળ્યુ હતું, પાઠક સર મને  લેકચર પહેલા પ્રીન્સીપાલ  ડૉ વિજ્ઞા ઓઝાને મળવા લઈ ગયા.સામાન્ય રીતે હમણાં સુધી હું કોઈ પણ શાળા કોલેજના પ્રીન્સીપાલને મળ્યો તેઓ તેવા જરા પણ ન્હોતા, તેમના વ્યવહારમાં એક શિક્ષક માટે હોવી જોઈએ તેવી સૌમ્યતા હતી, તેઓ પ્રીન્સીપાલ હોવા છતાં જાણે આજીવન વિધ્યાર્થી જ હોય તેવો ભાવ હતો. ડૉ ઓઝા અને પાઠક સર સાથે મેં ઘણી બધી વાત કરી ત્યાંથી નિકળતી વખતે હું કોલેજની બહાર ઉભો રહ્યો અને કોલેજ બીલ્ડીંગને જોઈ લાગ્યુ કે કદાચ આવી કોલેજમાં મને અભ્યાસ કરવાની તક મળી હોત તો મઝા પડી હોત અને મને શિક્ષણ કયારે ભાર રૂપ લાગ્યુ ના હોત.

સુજલ પાઠકે પત્રકારત્વનો અભ્યાસ પુરો કર્યો, તેઓ ગાંધીનગરના એક અખબારમાં પણ જોડાયા, પણ તેમને  આ જીંદગી રાસ ના આવી એટલે, તેમણે તેને બાય બાય કરી એકેડમીક ફીલ્ડ તરફ વળ્યા, મને  કડી સર્વવિધ્યાલયની જે વાત સ્પર્શી ગઈ, તેમાં કોલેજમાં ભણતા  વિધ્યાર્થીઓ નક્કી કરે છે કે તેમને કોણ ભણાવશે. પાઠક સરે કહ્યુ કોલેજમાં અંગ્રેજી ફેકલ્ટીની જાહેરખબર જોઈ હું ઈન્ટરવ્યુ માટે આવ્યો, કોલેજના સંચાલકોએ મારી શૈક્ષણિક લાયકાત તપાસી મને ત્રણ અલગ અલગ કલાસમાં લેકચર લેવાનું કહ્યુ.. મને ખબર ન્હોતી, નોકરી મળતા પહેલા મારે શુ કામ લેકચર લેવાના , પણ ત્રણ લેકચર પુરા થયા બાદ મને ખબર પડી કે ત્રણે કલાસના વિધ્યાર્થીઓએ  કોલેજને આપેલા ફીડબેકમાં વિધ્યાર્થીની કસોટીમાં હું ખરો ઉતર્યો.

આ કોલેજની આ પરંપરા છે, કોલેજ સંચાલક માત્ર ડીગ્રી તપાસે છે, જયારે વિધ્યાર્થીઓ જ્ઞાન અને શિક્ષકની લગન તપાસે છે. સંચાલકની નજરમાં ખરા ઉતરેલા શિક્ષકને વિધ્યાર્થી નાપાસ જાહેર કરે તો તેવા શિક્ષકને સ્થાન મળતુ નથી. પ્રીન્સીપાલ વિજ્ઞા ઓઝા કહે છે. એક વખત કોઈ પ્રોફેસરને નોકરી મળી જાય એટલે વાતનો ત્યાં અંત આવતો નથી. દરેક છ મહિને તમામ વિધ્યાર્થીઓ પોતાને ભણાવતા પ્રોફેસરનો ફીડબેક આપે છે, બીજા શબ્દોમાં કહીએ પ્રોફેસરનું દર છ મહિને વિધ્યાર્થીઓ એપ્રેઝલ નક્કી કરી ગુણ આપે છે. જો વિધ્યાર્થી દ્વારા કોઈ પ્રોફેસરને ઓછા ગુણ મુળ તો તેને કોલેજ તરફથી મળતો ઠપકો કોઈ શિક્ષા કરતા વધુ ખરાબ માનવામાં આવે છે. કારણ શિક્ષક વિધ્યાર્થીની નજરમાં પાસ ના થાય તો તેમની ડીગ્રીનો કોઈ અર્થ સરતો નથી.

ડૉ વિજ્ઞા કહે છે. પહેલી વખત ઈન્ટરવ્યુમાં કોલેજ ધ્યાન આપે છે કે આવનાર શિક્ષક પુસ્તકની બહારનું પણ શુ વિચારી શકે છે. કારણ પુસ્તક અને રેફન્સબુકમાંથી તો બધા જ શિક્ષક ભણાવી શકે છે, પણ પુસ્તક બહારની દુનિયા પણ છે. તેની સાથે આવનાર શિક્ષક કેટલો સંપર્કમાં છે તેની પણ તપાસ થાય છે.એટલે નોકરી લેતા પહેલા અને નોકરી મળ્યા પછી શિક્ષકે રોજ પોતાની જાતને તપાસી વિધ્યાર્થી વચ્ચે જીવતા રહેવાની જદ્દો જહેદ કરવી પડે છે.

મને લાગે છે પુસ્તકમાં રહેલા શિક્ષણને જીવતુ કરવાનો આ શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે, જયા શિક્ષક પણ રોજ ભણવા આવે અને વિધ્યાર્થીઓ તેમને શ્રેષ્ઠ શિક્ષકની પદવી આપે.

Sunday, September 18, 2016

નરેન્દ્રભાઈ યુધ્ધ કયારેય કલ્યાણકારી હોઈ શકે નહીં, પણ જવાબ તો આપવો જ પડશે

 કાશ્મીરમાં લશ્કરી થાણા ઉપર થયેલા હુમાલામાં 17 જવાનો શહિદ થયાના સમાચાર મળતા જ નરેન્દ્ર મોદી જયારે વિપક્ષમાં હતા, ત્યારે રજતશર્માની ચેનલ આપકી અદાલતમાં આપેલો 56ની છાતીનો ઈન્ટરવ્યુ  તેમના જ સમર્થકો વાયરલ કરે છે. કારણ તેઓ દુખી છે, તેમને લાગે છે મનમોહનસિંહને પડકારાનો તેમનો નેતા કેમ હવે કઈ બોલતો નથી, વરસાદી ઝાપટુ પડી જાય તેમ ત્રાસવાદી આપણી સરહદમાં આવી આપણા કાન નીચે ખેંચીને મારે તો પણ આપણે કેમ ચુપ બેઠા છીએ.

જયારે પણ વિરોધપક્ષમાં બેઠેલા નેતાઓ સરકારને ગાળો આપે ત્યારે હું કહેતો, સરકારને ગાળો આપવી સહેલી છે, પણ જયારે આપણે વિરોધપક્ષમાં હોઈએ ત્યારે માનસીક રૂપે સરકારની ખુરશીમાં બેસી આપણે જે મુદ્દે ગાળો આપી છીએ તેનો ઉકેલ સરકારમાં આવ્યા પછી આપણી પાસે છે કે નહીં ..? જો જવાબ ના હોય તો ગાળો આપવી નહીં કારણ આજે નહીં તો કાલે પ્રજા જયારે સુકાન સોંપશે ત્યારે કેટલા વિશે સો થાય તેની ખબર પડશે. બરાબર અત્યારે નરેન્દ્ર મોદીની હાલત તેવી જ થઈ છે, યુપીએ સરકાર નકામી છે પાકિસ્તાનને જવાબ આપતી નથી, 56ની છાતી જોઈએ તેવા ભાષણો કરી નરેન્દ્રભાઈ વડાપ્રધાન તો થઈ ગયા પણ એક વખત તે ખુરશીમાં બેઠા પછી ખબર પડે છે કે દેશ અખાડો નથી, અહિયા ફ્રી સ્ટાઈલ કુસ્તી શકય નથી. દેશને પોતાના અને આંતરાષ્ટ્રીય નિયમોમાં ચાલવુ પડે છે.

વાત માત્ર નરેન્દ્ર મોદી પુરતી સિમીત નથી, ત્રાસવાદ અને યુધ્ધ જેવો મુદ્દાનો ઉકેલ વોટસઅપ થવા ફેસબુકથી આવી શકે તેમ નથી, તે આપણે પણ સમજી લેવાની જરૂર છે. એટલે આપણે નરેન્દ્ર મોદીનો જુનો વિડીયો વાયરલ કરીએ અથવા શહિદોના ફોટા મુકી લાઈક કરો તેવુ લખીએ તે આપણી બાલીશતા છે, કદાચ ટાઈમ પાસ કરવા માટે અથવા નરેન્દ્ર મોદી આપણને ગમતા નથી તેના કારણે આપણે તેમને  ગાળો આપી આપણી દેશ ભકિત સાબીત કરીએ તે જુદી વાત છે. વાત જયારે ભારતના કોઈ પણ લશ્કરી થાણા  ઉપર હુમલાની છે ત્યારે નરેન્દ્ર મોદી સાથે તમામ પ્રકારના અણગમા ભુલી અમે તમારી સાથે છીએ તેવુ પ્રજા અને તમામ વિરોધપક્ષે કહેવુ પડશે.

યુધ્ધની વાત કરનાર નરેન્દ્ર મોદીને પણ હવે સમજાયુ હશે કે યુધ્ધ કયારેય કલ્યાણકારી હોઈ શકે નહીં, કારણ યુધ્ધ માત્ર  ભારતની 13 લાખ સેના અને પાકિસ્તાનની છ લાખ સેના વચ્ચે થતુ નથી, પરોક્ષ રીતે બન્ને દેશોની પ્રજા પણ યુધ્ધનો ભાગ બની જાય છે.પાકિસ્તાનને ગાળો આપતા પહેલા આપણે તેનો ઈતિહાસ તપાસી જવાની જરૂર છે. ભારત પાકિસ્તાનનું વિભાજન થયુ ત્યારે પાકિસ્તાનના પાયામાં ભારત તરફની નફરત હતી, પછી પાકિસ્તાનીઓની પણ કમનસીબી રહી કે તેમને કોઈ શાસક પ્રેમ અને દોસ્તી પણ થઈ શકે તેવુ કહેવાની હિંંમત કરી શકયો નહીં. પાયામાં જ ભારત તરફની નફરત હોવાને કારણે જે નેતા ભારતને ગાળો આપે પ્રજાને તેને જ સત્તા સોંપે તે પરંપરા ચાલતી રહી. અને નફરત કેટલુ નુકશાન કરી શકે તેની પાકિસ્તાન ખુદને ખબર છે.

નફરતના બીજમાં પાકિસ્તાનના ગર્ભમાં ત્રાસવાદનો જન્મ થયો, અને જે હવે તેમના નિયંત્રણ બહાર જઈ રહ્યો છે, કોઈને તેવુ લાગતુ હશે તે ત્રાસવાદને ધર્મ સાથે જ નિસ્બત છે, પણ તે વાત સો ટકા સાચી નથી, હોઈ શકે મુંબઈ હુમલાનો આરોપી અઝમલ કસાબ ધર્મના જડતાની ઝપેટમાં આવી હાથમાં બંદુક સાથે ભારત આવી ગયો, પણ હવે પાકિસ્તાન સહિત વિશ્વના અનેક દેશો માટે ત્રાસવાદે એક ઉદ્યોગનું સ્થાન લઈ લીધુ છે. તેમાં ખુબ પૈસા છે. ત્રાસવાદી સંગઠનોના નેતા ખુબ પૈસા કમાય છે. વિશ્વના દેશો તેમને હથિયાર વેંચી ધંધો કરે છે, અને મુર્ખ તો નિદોર્ષ યુવાનોને જેહાદના નામે બનાવવામાં આવે છે. આપણો વિરોધ ત્રાસવાદ સામે જોઈ શકે નહીં કે પાકિસ્તાની સામે.

ગોધરામાં કેટલાંક લોકોએ ટ્રેન સળવાગી તો આપણે અમદાવાદના નરોડા પાટીયા અને મહેસાણાના સરદારપુરામાં લોકો સળગાવી દીધા કારણ તેઓ ટ્રેનનો ડબ્બો સળગાવનારની તેમની  કોમના હતા. જીવતા સળગી દેવાની પીડા કદાચ જેમણે ડબ્બો સળગાવ્યો તેમને આપી હોત તો વાત જુદી હતી પણ તેવુ થતુ નથી.  કિમંત તો દરેક વખતે ગરીબો જ ચુકવતા હોય છે તે પછી કોઈ પણ ધર્મ અથવા દેશનો હોય. નરેન્દ્ર મોદી વડાપ્રધાન થયા પછી તેમણે પ્રયત્ન કર્યો જ નથી તેવુ નથી. તેમની દેશ ભકિત અંગે પણ કોઈ શંકા નથી જેવી મને મનમોહનસિંગ ઉપર પણ ન્હોતી. પણ હવે મુશરફની માતાને શાલ આપવાનો કાર્યક્રમ પુરો થયો. મુશરફની માતા આપણી માતા છે.

યુધ્ધ કયારેય ઉપાય હોઈ શકે નહીં તેની મને હવે તો બરાબર ખબર પડે છે, છતાં પાકિસ્તાનની હદમાં ચાલતા ત્રાસવાદી કેમ્પમાં ઘુસી હવે તેમને સમજાય તે રીતે સમજાવવા તો પડશે, અમેરીકાના વર્લ્ડ ટ્રેન્ડ સેન્ટ્રલ ઉપર થયેલા હુમલા પછી અમેરીકાએ જે કર્યુ તેવુ જો કરવુ જ પડશે. આપણી સહિષ્ણુતાને કાયરતામાં ખપાવવી નથી, પ્રજાએ પણ તેની સાથે સંયમ રાખવો પડશે કારણ કાશ્મીરના થાણામાં શહિદ થયેલા જવાનો અને માર્યા ગયેલા ત્રાસવાદીઓના નામ વોટસઅપ મુકી આપણે શુ સાબીત કરવા માગીએ છીએ, કે મરનાર જવાનો હિન્દુ હતા અને ત્રાસવાદીઓ મુસ્લીમ હતા. આ એક સત્ય હોવા છતાં આવી મુર્ખતા આપણને પરવડે તેમ નથી, કારણ આખરે ત્રાસવાદીઓ પણ તે જ ઈચ્છે છે કે તમે લડી મરો.

આ એક લશ્કરી થાણા ઉપર ઉપર હુમલો નથી આ દેશ ઉપર થયેલો હુમલો છે, નરેન્દ્ર મોદી અને તેમના અધિકારીઓ જેમણે નિર્ણય કરવાનો છે તેમની સાથે આખો દેશ ઉભો છે પછી તેમાં તે કયા પક્ષનો, કઈ જાતી કે ધર્મનો છે તેનું કોઈ મહત્વનું નથી, ભારત અખંડ છે, અને જયારે પણ તેની અંખડતાને કોઈ પડકારે છે ત્યારે આ દેશમાં  અબ્દુલ હમીદો જન્મે છે. ભારતીય લશ્કરના ઈતિહાસ અને વર્તમાનમાં અનેક અબ્દુલ હમીદો છે. જેમના લોહીનો રંગ લાલ નહીં ત્રીરંગો છે.

 જય જય હિન્દ..

પ્રજાને કાયદા અને સરકાર કરતા ગુંડો વધારે ભરોસાપાત્ર લાગે છે

બીહારની જેલમાંથી જામીન ઉપર છુટેલા ગેંગસ્ટર મહંમદ શાહબુદ્દીનને જેલની બહાર લેવા માટે હજારો લોકો ઉમટી પડયા, અને 1300 કારનો કાફલો શાહબુદ્દીનની કાર પાછળ જોડાઈ ગયો, તો આ ઘટના નેશનલ સ્ટોરી બની ગઈ. કોઈ એક ગુંડાની વઘામણી કરવા માટે હજારો લોકો કેમ એકઠા થાય તેવો એક પ્રશ્ન કોઈને  પણ થાય, કદાચ કોઈ કહેશે કે બીહારમાં તો આવુ જ થાય, પણ મને તેમાં કઈ અસ્વાભાવીક લાગતુ નથી, આખા ભારતમાં સમયની તવારીખ સાથે થયેલા ગુંડાઓનો દબદબો કાયમ આવો જ રહ્યો છે, કારણ કે  ગુંડાના સંપર્કમાં આવેલા લોકોને સમજાયુ કે કાયદા અને સરકાર કરતા એક ગુંડો વધારે તાકાતવર અને ભરોસાપાત્ર છે. તે બંધારણના સોંગદ લેતો નથી છતાં તે પોતાનું બોલેલુ પાળે છે.તે કોઈને મારી નાખવાની ધમકી આપે છે તો મારીને બતાવે છે, તે કોઈને મદદ કરવાની વાત કરે છે, તો કોઈ પણ પ્રકારના કાગળીયા કર્યા વગર તરત મદદ કરે છે.

વાત માત્ર બીહાર પુરતી સિમીત નથી દેશમાં જયાં પણ શાહબુદ્દીન જેવા ગુંડાઓનો ઉદ્દભવ થયો ત્યાં તેમની પાછળ હજારો લોકો રહ્યા છે, વાત ગુજરાતની કરીએ તો ગુજરાતમાં અબ્દુલ લતીફના નામથી ભાગ્યે જ કોઈ અપરિચીત હશે, 1980ના દસકમાં મંજુરઅલી નામના બુટલેગરને ત્યાં નોકરીથી શરૂઆત કરનાર લતીફને બે નંબરના ધંધાની રમત અને તેની માયાજાળ બહુ જલદી સમજાઈ ગઈ, અને તેણે માત્ર પાંચ વર્ષના ગાળામાં પોતાનું અલગ સામ્રાજય ઉભુ કરી સ્થાનિક લોકોના હ્રદયમાં લતીફભાઈનું સ્થાન લઈ લીધુ.તેનો મુળ ધંધો દારૂનો  હતો, ત્યાર બાદ તેની સામે હત્યાના ગુનાઓ પણ નોંધાયા છતાં તેના દરવાજે જઈ ઉભા રહેનારને મદદ કરવા કયારેય તેનો હાથ પાછળ પડતો ન્હોતો

ખરેખર પોતાના પ્રશ્ન  લતીફના દરવાજે લઈ જનાર લોકો પોલીસ કોર્ટ અને કચેરીમાં જઈ આવ્યા હતા, કેટલાંક પોતાના બાળકોને ભણાવવા માટે કે પછી દિકરીના લગ્ન માટે લોન લેવા બેંકના પગથીયા ઘસી કાઢયા હતા, પણ જયારે બધેથી નિરાશા સાપડી ત્યારે તેમને લતીફમાં મસિહા દેખાયો. ખરેખર જે કામ સરકારે અને તંત્રએ કરવુ જોઈતુ હતું, તે કામ લતીફ કરવા લાગ્યો તેના કારણે લોકોનો ભરોસોમાં   વધતો ગયો તેના પરિણાસ સ્વરૂપ 1987માં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ચુંટણીમાં જેલમાં રહેલો લતીફ પાંચ બેઠકો ઉપર ચુંટણી લડયો અને પાંચે-પાંચ બેઠકો ઉપરથી ચુંટણી જીતી ગયો હતો.

આ જ પ્રકારે નેવુના દસકમાં વડોદરામાં રાજુ રીસાલદારનું નામ સામે આવ્યુ, શીવસેના નામે તેણે પોતાનું સામ્રાજય વડોદરામાં ઉભુ કર્યુ, અને તે પણ વડોદરાના લોકોનો હિરો બની ગયો, કોર્ટમાં કેસ કરી ન્યાયની રાહ જઈ થાકી ગયેલા લોકો રાજુ રીસાલદારના બંગલામાં રોજ ભરાતી કોર્ટમાં આવવા લાગ્યા અને ત્યાં મિનીટોમાં તે ફેસલો આપી દેતો હતો. તે બન્ને પક્ષો માટે બંધનકર્તા રહેતો હતો, તેની સામે પણ હત્યા અને ખંડણી સહિતના અનેક પોલીસ કેસ નોંધાયા હોવા છતાં ન્યાય અને મદદ માટે કેમ લોકો જતા હતા, તેવો પ્રશ્ન થાય, પણ તેનો અર્થ સ્પષ્ટ હતો કે વડોદરાની પ્રજાને કાયદા અને તંત્ર કરતા રીસાલદાર ઉપર વધુ ભરોસો હતો. આજે તેવુ જ બીહારમાં પણ છે. ત્યાં શાહબુદ્દીને એકલો નથી ત્યાં અનેક શાહબુદ્દીનો છે કદાચ તેમનો ધર્મ કોઈ પણ હોઈ શકે, જેવી રીતે ઉત્તર પ્રદેશમાં રાજુ ભૈયા અને મુંબઈમાં ભાઈ ઠાકુર છે, જો કે આ  ગુંડાઓ મદદ અને ન્યાય કરવામાં કોમ જોતા નથી, તેઓ આપણા નેતાઓ અને ધર્માધીકારીઓ કરતા વધુ બીનસાંપ્રદાઈક છે.

વાત લતીફ અને રાજુ રીસાલદારની હોય તેમના કામને ન્યાયી ઠેરવી શકાય નહીં કારણ ક્રમશ લોકોની તેમના તરફની આસ્થા અને ભીડ જોઈ તેઓ પોતાને સરકાર માનવા લાગે છે, તેના કારણે રાજુ રીસાલદારનું  પત્રકાર દિનેશ પાઠક હત્યા કેસમાં અને લતીફનું સગીરઅહેમદ હત્યા કેસ બાદ પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં મોત નિપજયુ હતું. ટુંકા રસ્તો અને ટુંકા સમયમાં શહેનશાહ થયેલી ગયેલા ગેંગસ્ટરનો અંત ફિલ્મી સ્ટોરીની જેમ બહુ જલદી આવતો જ હોય છે. શાહબુદ્દીનના મુદ્દે બીહારનું રાજકારણ ગરમાયુ છે, પણ સવાલ માત્ર એક શાહબુદ્દીન પુરતો સિમીત નથી, આખી ઘટનાને બહુ વિશાળ ફલક ઉપર જોવાની જરૂર છે, લોકો કાયદા અને સરકારમાં વિશ્વાસ ગુમાવી ગુંડાઓ ઉપર ભરોસો કરવા લાગે તે સ્થિતિ કયારેય સારી કહી શકાય નહીં, છતાં તે વાસ્વીકતાનું રૂપ લઈ રહી છે.

ગાંધીના ગુજરાતમાં પણ એક ડઝન કરતા વધુ ધારાસભ્ય એવા છે કે જેમની સામે વિવિધ પ્રકારના ગુનાઓ  નોંધાયા હોવા છતાં તેઓ નીશંકપણે ચુંટણી જીતે જ છે. કારણ તેમના મતદારોને તેમના ધારાસભ્યની રાજકિય લાયકાત  કરતા તેની અંદર રહેલું ગુંડાતત્વ વધુ આકર્ષીત કરે છે. આ નેતાઓ પ્રજાનું કામ નહીં કરતા સરકારી અધિકારીઓને જાહેરમાં ફટકારે છે, તેના કારણે  પ્રજાને લાગે છે કે એક પ્રમાણિક અને સાલસ નેતા કરતા ગુંડો ધારાસભ્ય વધુ અસરકારક છે. આ સ્થિતિમાં શાસન કરતા અને ન્યાય પ્રણાલિકામાં નિર્ણય લેનારે વિચાર કરવો પડશે નહીંતર દરેક મહોલ્લોમાં એક શાહબુદ્દીન અને ભાઈ ઠાકુર  હશે તે દિવસો દુર નથી.

Saturday, September 17, 2016

નરેન્દ્રભાઈ તમે તો કટોકટી તો જોઈ છેને .....

આદરણીય નરેન્દ્રભાઈ

આજે આપનો જન્મ દિવસ છે તેની શુભેચ્છા પાઠવુ છુ, એક ગુજરાતી વડાપ્રધાન થાય તે અમારા સૌનું ગૌરવ છે. પહેલા તો તમારો આભાર માનીશ કારણ તમે થોડા દિવસ પહેલા જ ગુજરાત આવ્યા ત્યારે તમને મેં વાડીયાની સોનલ વતી એક પત્ર લખ્યો હતો, તમે જામનગરથી દિલ્હી પહોંચો તે પહેલા તમારો સંદેશો ગુજરાત સરકાર સુધી પહોંચી ગયો અને ગુજરાત સરકાર અને ગુજરાત પોલીસે ત્વરીત તે દિશામાં પગલા પણ લીઘા.તે માટે હું અને સોનલ બંન્ને તમારા રૂણી છીએ.

આજે તમે ટુંકા ગાળામાં બીજી વખત ગુજરાત આવ્યા, જો કે આ વખતે તમે આવ્યા તે પહેલા ગુજરાત પોલીસે બહુ વિચિત્ર વ્યવહાર કર્યો, એક નાનુ ઘર હોય તો પણ બે માણસ તો તેમાં પણ નારાજ રહેતા હોય છે, આ તો એક રાજય છે, જે લોકો નારાજ છે તે પણ તમારા અને મારા જ છે. પછી તે દલિત હોય અથવા પટેલ હોય, પણ તમે ગુજરાત આવો તેના ચોવીસ કલાક પહેલા પોલીસે જીજ્ઞેશ મેવાણી સહિત પાટીદાર નેતાઓની અટકાયત શરૂ કરી , તમે જ કહો આ કેટલુ વાજબી છે. તમે મહામંત્રીથી વડાપ્રધાન થયા ત્યાં સુધી તમે અનેક રાજકિય તડકી છાયડીઓ જોઈ છે જે નારાજ હોય અથવા જે વિરોધપક્ષમાં હોય તેમને પોતાની વાત મુકવાનો પણ એટલો જ અધિકાર  છે તે વાત સાથે તમે પણ સંમત્ત હશો જ.

ઈન્દીરા ગાંધીના કાળમાં કટોકટી લાદવામાં આવી ત્યારે મારી ઉંમર ખુબ નાની હતી, પણ તમારા સહિત અનેક નેતાઓ, પત્રકારો અને યુનિયન લીડરની કેવી હાલત થઈ હતી તેનાથી તમે વાકેફ જ છો તેથી તે અંગે કઈ વધુ  લખતો નથી. પત્રકારત્વને કારણે મને ખબર છે કે દેશના કોઈ એક રાજયના ગૃહ સચિવ અથવા ડીજીપી દ્વારા લેવામાં આવેલા ખોટા નિર્ણય માટે તમે જવાબદાર નથી, છતાં તે બાબત તમારા ધ્યાન બહાર રહે  નહીં તે માટે આપને લખી રહ્યો છુ. કોઈ પણ શાસનકર્તાનો પ્રયાસ રાજયના તમામ વર્ગના લોકો ખુશ અને સમૃધ્ધ રહે તેવો જ હોય છે.

તમારો અને તમારા પક્ષનો પણ તેવો જ પ્રયાસ હશે, છતાં કેટલાંક મુદ્દે અમુક વર્ગ નારાજ છે તે વાસ્વીકતા પણ નકારી શકાય તેવી નથી, ત્યારે જેમને કઈક કહેવુ છે તે કઈ રીતે તમારા સુધી વાત પહોંચે તેનો પ્રયાસ કરશે, પણ તેના બદલે કટોકટીમાં થતુ હતુ તેમ વિરોધીઓને પોલીસ દ્વારા પકડી લેવામાં આવે તો તે  મને વાજબી લાગતુ નથી, મને ખબર છે આ પ્રકારનો આદેશ અત્યંત સ્થાનિક કક્ષાએ જ લેવાયો હશે, જે તમારી જાણ બહાર જ હશે, તેમ છતાં વિરોધીઓના મનમાં તમારી છબી ખરડાય છે કારણ તેઓ પોતાની સાથે થતા તમામ ખરાબ વ્યવહાર માટે તમને જ દોષીત માને છે. દેશ એક વખત કટોકટી ભોગવી ચુકયો છે. હવે દેશને તેવા ખરાબ દિવસોમંથી પસાર થવુ નથી.

જે લોકો નારાજ છે, તેમની સાથે સંવાદ થાય, જો  કાયદાની જોગવાઈ અનુસાર જે માગણીઓ  સ્વીકારી શકાય  તેમ હોય તો તેમાં  આગળ વધવામાં વાંધો પણ હોવો જોઈએ નહીં, પછી ભલેને કોંગ્રેસના નેતા વિરોધપક્ષ તરીકે પ્રજાની વેદના લઈ રાજય સામે આવતા હોય, પ્રજાના પ્રશ્નને પક્ષના રાજકારણથી દુર રાખવુ જોઈએ, વિરોધ કરનાર આપણા વિરોધી જ છે તેવુ માની પોલીસના બળે આપણે તેમને થોડોક સમય આપણી નજરથી દુર રાખી શકીશુ, પણ તે પ્રશ્નનો ઉકેલ કયારેય થઈ શકે નહીં. રણમાં તોફાન વખતે માટીમાં પોતાનું માથુ છુપાવી દેતુ શાહમૃગ તોફાન નથી તેવુ માની લે છે, બરાબર અત્યારે ગુજરાતમાં આવી જ સ્થિતિ છે. પોલીસના બળે શાસન ચાલી શકે, પણ પોલીસના બળે શાસન લાંબુ  ટકી શકે નહીં.

તમારા જન્મ દિવસે ગુજરાત પોલીસ વિરોધીઓની અટકાયત કરે તે વાત તમને પણ પસંદ પડશે નહીં, છતાં તેવુ થયુ છે તેના કારણે જેઓ નારાજ છે તેમના મનમાં તમારી તરફ રહેલી કડવાશ વધી છે. અને મનની કડવાશનો તમને કે તેમને કોઈ ફાયદો થવાનો નથી. તો શા માટે જેમના વગર આપણને ચાલવાનું નથી તેમની   તરફથી શુ કામ  મોંઢુ ફેરવી લઈએ ?

તમને ખુશ કરવા માગતા અધિકારીઓ તમને  અને તમારા ઈરાદાઓને નુકશાન તો નથી  કરતાને તે જોઈ લેવાની જરૂર છે.કારણ રાજાની આગળ પાછળ સારૂ બોલનારની ફોજ હોય છે, પણ સાચુ કહેનાર હોતા નથી.
એક વખત વિચાર કરજો. ફરી એક વખત જન્મ દિવસની શુભેચ્છા સાથે વિરમુ છુ.

                                                                                         આપની કુશળતાનો અભિલાષી
                                                                                         
                                                                                               પ્રશાંત દયાળ

Thursday, September 15, 2016

દારૂના મામલે ગુજરાત સરકાર અને ગુજરાતીઓ બન્ને દંભીઓ છે

સુરતમાં લઠ્ઠાકાંડ થયો ત્યારે દર વખતની જેમ પહેલા તો સરકારે લઠ્ઠાકાંડ છે જ નહીં તેમ કહી હાથ ખંખેરી નાખ્યા, પણ પછી કીડી મકોડાની જેમ માણસ મરવા લાગ્યા ત્યારે સરકારે બે  સિનિયર પોલીસ અધિકારીની બદલી કરી , કેટલાંક નાના કર્મચારીઓને સસ્પેન્ડ કર્યા અને પોતાની ફરજ પુરી કરી હોવાનો ઓડકાર લીધો, આવુ દરેક લઠ્ઠાકાંડ વખતે થાય છે. પછી બહુ હોબાળો થાય તો મૃત્યુ પામનારન પરિવારને થોડીક આર્થિક રાહત આપી રાજય સરકાર ઉપકારની ભાવના તળે પ્રજાને ચુપ કરે છે. આવુ દરેક વખતે ગુજરાતમાં કેમ થાય છે.

1960માં ગુજરાત રાજય મુંબઈથી અલગ થયુ ત્યારે આપણે સ્વૈચ્છીક રીતે દારૂબંધી સ્વીકારી હતી, છતાં 1960થી હમણાં સુધી ગુજરાતના કોઈ દારૂડીયાએ બુમ પાડી નથી કે દારૂ મળતો નથી, કદાચ ગુજરાતના કોઈ ગામડામાં કોઈ મહિલાને પાણી લેવા માટે માઈલો સુધી ચાલવુ પડે, પણ દારૂ પીનારને તો પાણી કરતા પણ નજીકમાં દારૂ મળી જાય છે. આવુ કેમ થાય છે તેની માટે મને લાગે છે કે 1960થી આપણે ગાંધીના ગુજરાતના નામે દંભ કરતા આવ્યા છીએ, ગુજરાતમાં દર દસમાંથી છ માણસ દારૂ પીવે છે, છતાં જયારે દારૂની વાત નિકળે ત્યારે દારૂ પીને સે લીવર ખરાબ હો જાતા હૈ, તેવો અમિતાભ બચ્ચન જેવો ડાયલોગ બોલે છે. કેટલાંક નાકના ટેરવા ચડાવે તો, કેટલાંક દારૂની કારણે થઈ રહેલા નુકશાન ઉપર લેકચર આપે, જયારે કોઈ દારૂ પીનારને તમે કહો કે ભાઈ તુ પોતે તો રોજ દારૂ પીવે છે, પછી મગજનું દહી શુ કામ કરે છે ત્યારે તે કહે હું માત્ર બે પેગ જ લઉ છુ બે પેગ તો શરીર માટે સારા. આપણે ગુજરાતમાં હેલ્થ કોન્સીયશ લોકોની સંખ્યા વધારે છે.

ગુજરાત સરકારનું નશાબંધી ખાતુ દારૂ પીવા માટે જે પરમીટ આપે છે, તેનું નામ પણ બદલી હેલ્થ પરમીટ કરી નાખ્યુ છે.આમ પ્રજા સરકારને મુર્ખ બનાવે અને સરકાર પ્રજાને મુર્ખ બનાવે. પ્રજાને દારૂ પીવો છે અને સરકારને દારૂ વેચવા દેવો પડે તેના પોતાના અલગ કારણો છે.ગુજરાતમાં બે નંબરમાં વેચાતા દારૂની પોતાનું એક અલગ આર્થિક વ્યવસ્થા તંત્ર છે, જે તંત્રમાં પોલીસ, સ્થાનિક નેતા બુટલેગર , દારૂ  અને  સચિવાલયના તેમજ  દારૂ  પીનારના તાર એવી રીતે જોડાયેલા છે કે તેને કઈ રીતે અલગ કરવા તે કહેવુ મુશ્કેલ છે. દારૂના ધંધાનું ટન ઓવર બીજા કોઈ પણ ધંધા કરતા મોટુ અને ખુબ જ ફાસ્ટ છે, એક વાત નક્કી છે કે જો કોઈ રાજય સરકાર ના ઈચ્છે તો દારૂ વેચવો લગભગ મુશ્કેલ થઈ જાય , પણ સરકાર પણ લાચાર હોય છે કારણ કે આપણા મતથી ચુટાઈ આવે છે,અને આપણે કોને મત આપવો તે હજી રાજયના ઘણા વિસ્તાર બુટલેગર નક્કી કરતા હોય છે, કારણ ગરીબીમાં જીવતા લોકો માટે તે સ્થાનિક બુટલેગર જ તેમની સરકાર અને માઈ-બાપ હોય છે.

બુટલેગરની સ્થાનિક લોકો ઉપર પક્કડ હોવાને કારણે સ્થાનિક નેતાઓને બુટલેગર સાથે હાથ મીલાવવો પડે છે, કારણ ચુંટણી વખતે માત્ર એક બુટલેગરને હાથમાં લેવામાં આવે તો પાંચ-દસ હજાર મતનું ગોઠવાઈ જાય છે. જો નેતાઓ  જે સરકારનો ભાગ છે તેમની ઈચ્છા જ દારૂ વેચવા દેવાની હોય તો પોલીસને તો વહેતી ગંગામાં હાથ ધોવા જેવુ પવિત્ર કામ કરવાનું છે.બીજી તરફ જયા વધુ દારૂ વેચાય ત્યાં પોસ્ટીંગ લેવા માટે પોલીસ ઈન્સપેકટરને વધુ પૈસા આપવા પડે, હમણાં ગુજરાતના કેટલાંય પોલીસ સ્ટેશનનો ભાવ દસથી વીસ લાખ રૂપિયા ચાલે છે.  આ એક પાછુ અલગ અર્થતંત્ર છે, જેમાં નેતાથી લઈ ડીજીપી ઓફિસ સુધી બધાની ગોઠવણ હોય છે. હવે જે પોલીસ ઈન્સપેકટર પૈસા ખર્ચી પોસ્ટીંગ લેતો હોય તો દારૂ તો વેચવા દેવો જ પડે નહીંતર રીકવરી કેવી રીતે કરવી. હવે ઈન્સપેકટરથી લઈ ડીએસપી સુધી  ટેન્ડર સીસ્ટમ પણ શરૂ થઈ છે જે વધુ ભાવ બોલે તેને પોસ્ટીંગ આપવામાં આવે છે. કેટલાંક પોલીસ અધિકારીઓ દારૂ પીનાર વ્યકિતઓ સામે પોતાની નારાજગી વ્યકત કરે છે, પણ તેમને બુટલેગર પાસેથી દારૂના પૈસા લેવામાં સંકોચ થતો નથી.

થોડા મહિના પહેલા એક ડીએસપી એક  સરહદી   જિલ્લામાં 75 લાખ રૂપિયા જેવી માતબર રકમ ચુકવી પોસ્ટીંગ લીધા હોવાની પણ ચર્ચા છે. હવે આવી સ્થિતિમાં તમે કઈ રીતે દારૂબંધીનો અમલ કરી શકો, જયારે લઠ્ઠકાંડ થાય અથવા દારૂ અંગે હોબાળો થાય ત્યારે સિનિયર પોલીસ અધિકારીઓ અને રાજય સરકાર તરત કહે બતાવો દારૂ કયાં વેચાય છે., અરે કેડમાં છોકરા જેવો ઘાટ છે દારૂ કયાં મળતો નથી તે પ્રશ્ન છે.છતાં દરેક વખતે હોબાળા પછી પોલીસ એકાદ બે સ્થળે દરોડા પાડે , થોડા દિવસ અડ્ડાઓ બંધ થાય પછી બીજા નવા સ્થળે અડ્ડો શરૂ થઈ જાય, પ્રજા-પોલીસ અને સરકાર ત્રણેને આ નાટક કરવામી મઝા આવે છે અને નાટક ફાવી પણ ગયુ છે.

ગુજરાતમાં ભલે કહેવાતી દારૂબંધી હોય પણ તેના ફાયદાઓ પણ છે, અહિયા તમામ દારૂડીયાઓને દારૂ તો સંતાઈને જ પીવો પડે છે. તેમને કાયદાનો નહીં, પણ પોલીસના તોડ અને તેની કહેવાતી સામાજીક પ્રતિષ્ઠાની ચીંતા હોય છે. દારૂબંધી હોવાને કારણે દારૂ પીનાર સતત પડોશીને પણ પોતે દારૂ પીવે છે તેની ખબર પડે નહીં તેની કાળજી રાખે છે. તેના કારણે હજી ગુજરાતમાં મોડે સુધી એકલી નિકળતી મહિલાઓને છેડતીનું પ્રમાણ ખુબ જ ઓછુ છે.હજી ગુજરાતમાં દારૂને સામાજીક સ્વીકાર્યતા મળી નથી, કેટલીક કોમમાં દારૂ પીવો સહજ બાબત હોવા છતાં તે કોમની સ્ત્રીઓ દારૂને તો ધીક્કારે જ છે., પણ દારૂબંધી હોવાને કારણે દારૂ પીનારની કેટલીક સમસ્યા પણ છે,. ઘી કરતા મોઘો દારૂ વધે તો તેને રાખવો કયાં તે એક સમસ્યા હોય છે,. નશો થઈ ગયા પછી પણ તે ઢોળી દેવાય નહીં તો રાખવો કયા તેના કરતા પેટમાં રેડી દેવો સારો પછી ભલે  લીવર જવાબ આપી દે. જયા દારૂબંધી નથી તેવા રાજય કરતા ગુજરાતમાં દારૂબંધી હોવા છતાં લીવર ફેઈલીયોરને કારણે મૃત્યુ પામનારની સંખ્યા ખુબ જ મોટી છે, ગુજરાતમાં દર વર્ષે દારૂને કારણે લીવર ખરાબ કરી મૃત્યુ પામનારનો સરકારી આંકડો એક હજારનો છે.

વાત લઠ્ઠાકાંડની આપણી કહેવાતી દારૂબંધી જ લઠ્ઠાકાંડ માટે જવાબદાર છે, ગુજરાતને અડીને આવેલા કેન્દ્ર શાશીત પ્રદેશ દિવ અને દમણમાં હજી એક પણ વખત લઠ્ઠાકાંડ થયો નથી, તેનો અર્થ એક તરફ આપણે દારૂબંધીનો કડક અમલ કરી શકતા નથી, બીજી તરફ કહેવાતી દારૂબંધીને કારણે સસ્તો અને હલકો દારૂ પી લોકો મરી રહ્યા છે તેમને બચાવી શકતા નથી. હાલમાં જે કાયદો છે તે પ્રમાણે દારૂ વેચવો-રાખવો અને પીવો તે ગુનો છે, પણ જો તમે લઠાકાંડમાં સસ્તો દારૂ પી મરી જાવ તો સરકાર તમને વળતર ચુકવે છે. આ જરા વિચિત્ર લાગતી વાત છે. આવતીકાલે સીસ્ટમથી નારાજ કોઈ યુવક નકસલ અથવા ત્રાસવાદી થઈ જાય અને પછી તે પોલીસ સાથે અથડામણમાં માર્યો જાય તો બીચ્ચારો દુખી અને ગરીબ હતો તેમ કહી રાજય તેને વળતર ચુકવશે તેના જેવી વાત છે. છતાં મતનું રાજકારણ ચાલે છે તેની મારે અને તમારે કિમંત ચુકવવી જ પડશે

Wednesday, September 14, 2016

સાહેબ ત્રીસ રૂપિયાની લાંચ લેનારને શુ કામ પકડો છો..?

એન્ટી કરપ્શન બ્યુરોના એડીશનલ ડારેકટર શમશેરસિંગની બદલી અંગે મે લખેલી પોસ્ટ પછી એકાદ બે મીત્રએ પોતાની કોમેન્ટમાં પ્રશ્ન પુછયો કે એસીબી નાના કર્મચારીને જ કેમ પકડે છે. આઈએએસ અથવા આઈપીએસ અધિકારી કેમ પકડતા નથી. આ પ્રશ્ન થવો બહુ સ્વભાવીક છે, શમશેરસિંગ જયારેથી એસીબીમાં આવ્યા ત્યાર બાદ તેમણે એસીબી ગુજરાત નામનું એક ફેસબુક એકાઉન્ટ શરૂ કર્યુ, જેમાં એસીબીની ટ્રેપ પછી પણ ફેસબુક ફ્રેન્ડ શમશેરસિંગને પુછતાં હતા, સાહેબ ત્રીસ રૂપિયાની લાંચ લેનારને શુ કામ પકડો છો.

આ કોમેન્ટ અંગે મારી વ્યકિગત વાત તેમની સાથે બે મહિના પહેલા થઈ હતી, ઘટના કઈક આવી હતી કચ્છના ખાવડામાં એક મેડીકલ ઓફિસરે સારવાર લેવા આવેલા ગરીબ દર્દી પાસે ત્રીસ રૂપિયા માંગ્યા અને તેને એસીબી ત્રીસ રૂપિયા જેવા મામુલી રકમ લેતા ઝડપી પાડયો હતો.જેની ઉપર ફેસબુક ઉપર અનેક લોકોએ પ્રશ્ન પુછી નાખ્યા હતા. શમશેરસિંગ સાથે થયેલી વાતચીત પ્રમાણે તેમનો પક્ષ કઈક એવો હતો કે કચ્છનું ખાવડા અત્યંત ગરીબ વિસ્તાર છે, જયા દારૂણ ગરીબી છે, લોકોના માથે રહેવા માટે છાપરુ પણ નથી, આકાશ અને ધરતી વચ્ચે તેમનું જીવન જીવે છે, તેવા સંજોગોમાં તે બીમાર પડે, ત્યારે એક લાખ જેવો માતબર પગાર લેતો એક મેડીકલ ઓફિસર ગરીબની સારવાર કરવાના ત્રીસ રૂપિયા માંગે ત્યારે આપણને  મામુલી લાગતી  ત્રીસ રૂપિયા જેવી રકમ  ગરીબ માણસ માટે બહુ મોટી  છે.

કારણ તેની પાસે ખાવાના પણ પૈસા નથી, જયારે ડૉકટર ત્રીસ રૂપિયા માંગે ત્યારે તે પોતાની રોટલી માટે બચાવી રાખેલી પૈસામાંથી લાંચની રકમ આપે છે, પોતાની સારવાર કરાવે છે, તો પછી ડૉકટરે ત્રીસ જ રૂપિયા માંગ્યા તેમા તેને પકડવાની કયાં જરૂર છે તેમ કહી તેને માફ કરી શકાય નહીં.મને શમશેરસિંહની વાત બધી જ રીતે સાચી લાગે છે. આપણે રોજ બરોજ  અખબારમાં એસીબી દ્વારા પકડવામાં આવતા કર્મચારીઓની યાદી જોઈએ નાના કર્મચારીઓની સંખ્યા વિશેષ જોવા મળે છે, તેની પાછળનું કારણ એવુ છે કે સામાન્ય માણસને સરકારી ઓફિસમાં નાના કર્મચારીઓ પાસે જ પનારો પડે છે. પછી તે તલાટી હોય, કોન્સટેબલ હોય અથવા કોઈ કલાર્ક હોય. બસોથી બે હજાર સુધીની લાંચ માગનાર કમર્ચારીને સાંજ પડે બે-બે હજાર કરી હજારો કમાય છે , પણ જે માણસ પોતાના કાયદેસરના કામ માટે બે હજાર રૂપિયા આપવા મજબુર થાય છે તેના માટે તે કાળી મજુરી કરે છે, તેને બે હજાર રૂપિયા આપવા પડે ત્યારે તેની આંતરડી કકળી ઉઠે છે.

સામાન્ય માણસનું કામ નાના કર્મચારીથી પતી જાય છે, તેણે કયારેય કોઈ આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારીનું કામ પડતુ નથી એટલે તેમને પૈસા આપવાનો પ્રશ્ન ઉપસ્થિત થતો નથી, જેમને આવા મોટા અધિકારીઓ સાથે પનારો પડે છે, તેઓ બહુ મોટા માણસો છે, તેઓ તેમની સાથે જે આર્થિક વ્યવહાર કરે તે લાખોમાં હોય છે. જેના માટે  તેમને કોઈ કાળી મજુરી કરવી પડતી, મોટી કોર્પોરેટ કંપની તો લાંચ આપવા માટે ખાસ અલગ ફંડની વ્યવસ્થા પણ રાખે છે, જેને લાયઝનીગનું રૂપાળુ નામ આપી દેવામાં આવે છે. પૈસા આપનાર બીલ્ડર અથવા કોર્પોરેટ કંપની સામે પૈસા લેનાર આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારી બન્ને ખુશ છે, કોઈ નારાજ નથી, તેથી એસીબીને ફરિયાદ કોણ કરે, સામાન્ય રીતે તો કલાર્ક જેવી રીતે લાંચની રકમ સ્વીકારે  છે તેમ સનદી અધિકારીઓ જાતે પૈસા લેતા પણ નથી, તેમના પૈસા સીફતપુર્વક અન્ય કોઈ રાજયમાં અથવા કોઈ કંપનીમાં હવાલાથી પહોંચી જાય છે. તેવા સંજોગોમાં આ પ્રકારના મોટા અધિકારીને એસીબીના સાણસામાં લેવા વધુ અધરૂ થઈ જાય છે.

આશારામના આશ્રમમાં જે  ચાલી રહ્યુ હતું તે વર્ષોથી ચાલતુ હતું, બધાને જ તેની ખબર હતી, પણ કાયદાની ભાષામાં દરેક ગુનાની ફરિયાદ માટે એક ફરિયાદ કરનારની જરૂર પડે છે. વર્ષો પછી આશારામ અને તેમના દિકરા નારાયણ સાંઈ સામે ફરિયાદ કરવા કેટલીક સ્ત્રીઓએ હિમંત કરી અને તેઓ આજે જેલની પાછળ છે, તેવી જ રીતે જાહેર રસ્તા ઉપર ટ્રાફિક પોલીસ પૈસા લે છે તો કેમ કોઈ પકડતુ નથી, તેવો પ્રશ્ન સામાન્ય માણસને થાય છે, પણ કાયદા પ્રમાણે ફરિયાદ કરનાર તો કોઈ જોઈ જ છે. એસીબી કોઈને પકડતી નથી તેવુ ગુસ્સો ઠાલવનારને જયારે ટ્રાફિક પોલીસ પકડે છે, ત્યારે તે પોતે પણ દંડ ભરવાને બદલે પતાવટ કરે છે. અને પછી ભ્રષ્ટાચાર ખુબ વધી ગયો છે તેની ફરિયાદ કરે છે.

મારો અનુભવ કહે છે ભ્રષ્ટાચારની શરૂઆત દસ વીસ રૂપિયાની નાની રકમથી જ થાય છે પછી તે લાખોમાં ફેરવાઈ જાય છે. આખો દિવસ ટેમ્પો લઈ મજુરી કરતો ડ્રાઈવર કમ મજુરને રસ્તા ઉપર ટ્રાફિક પોલીસ સો રૂપિયા માગે ત્યારે તેનો નિસાસો નિકળી જાય છે, કદાચ તે પોતાના બાળકની ફિ, પોતાના બીમાર પિતાની દવા અથવા પત્નીએ માંગાવેલા કરિયાણમાં ઘટાડો કરી પોલીસને સો રૂપિયાની લાંચ આપે છે. ત્યારે તે ટેમ્પોવાળાની વેદના કેટલી મોટી હશે તેની કલ્પના કરો.

એસી ચેમ્બરમાં બેસનાર આઈએએસ અને આઈપીએસ અધિકારી પણ પોતાના પગારમાં જ ખુશ રહે તે આદર્શ વાત છે, પણ તેવુ ના બને તો વાંધો નહીં, પણ કોઈને સારવાર માટે, કોઈને સ્કુલમાં પ્રવેશ લેવા માટે કોઈને સાતબારનો ઉતારો લેવા માટે અથવા  કોઈ વિધવા સ્ત્રીને વિધાવ પેન્શન લેવા માટે લાંચ આપવી પડે નહી તેવી વ્યવસ્થા તો એસીબીએ કરવી જ પડશે, પછી ભલે દસ રૂપિયાની મામુલી રકમની લાંચ પણ કેમ ના હોય...

ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માગતી ગુજરાત સરકારે શમશેરસિંગને જ હટાવી નાખ્યા

વિજય રૂપાણી મુખ્યમંત્રી થયા ત્યારે તેમના દરેક ભાષણ હું ધ્યાનથી સાંભળી રહ્યો છુ, લગભગ તમામ ભાષણમાં ભ્રષ્ટાચાર અને પારદર્શીતાની તેઓ વાત કરે છે, તેમનો દાવો છે તે કે તમામ સ્તરે ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માગે છે, પણ તેઓ  મુખ્યમંત્રી થયા   ત્યારે હું ભય અથવા દબાણ હેઠળ કાર્ય કરીશ નહીં  તેવા સોગંદ લીધા હતા, પણ માને છે કે ભય અને દબાણ વગર રાજય ચલાવવુ કદાચ અધરૂ કામ હશે, એટલે તેમને ગુજરાત એન્ટી કરપ્શન બ્યુરોના એડીશનલ ડાયરેકટર શમશેરસિંગને હટાવવાની ફરજ પડી છે.

એક સમય એવો હતો કે જયારે ગુજરાત પોલીસના અધિકારીઓ નોકરી કરી અને પ્રજાની સેવા કરી થાકી જાય ત્યારે આરામ કરવા માટે પોતાની બદલી એન્ટી કરપ્શન બ્યુરોમાં કરાવી લેતા હતા, સવારના દસથી સાંજના છના ટકોરે નોકરી પુરી થતી હતી. તેની સાથે એસીબીમાં નોકરી હોવાને કારણે પોલીસને ઠાઠ અને માન બંન્ને જળવાઈ રહેતુ હતું, અને આખા ગુજરાતમાં તમે કયાં પણ જાવ તો પોલીસ અધિકારી વિવિધ સરકારી વિભાગના અધિકારીઓ એસીબીના ડરને કારણે તમારી સેવામાં હાજ રહેતા હતા, પણ શમશેરસિંગ અને હસમુખ પટેલ જેવા બે આઈજીપીઓ એસીબીમાં આવ્યા ત્યાર બાદ માહોલ બદલાઈ ગયો, હવે તો ગુજરાત પોલીસના અધિકારીઓ એસીબી તરફ માથુ કરીને સુતા પણ નથી, ત્યારે એસીબીમાં વગ વાપરી બદલી કરાવવાની વાત દુર રહી.

હસમુખ પટેલ અને શમશેરસિંગ બંન્ને અધિકારીઓને કામનો નશો છે, તેઓ ખુબ કામ કરે અને કરાવે, તેમના માટે પોલીસ વિભાગમાં એક વાકયનો પ્રયોગ થાય તેઓ પ્રેકટીકલ નથી, હવે કરપ્ટ ઓફિસર હોય તેના માટે પ્રેકટીકલ છે તેવો નવો શબ્દ પ્રયોગ શરૂ થયો છે, થોડા મહિના પહેલા આનંદીબહેન પટેલની સરકારે મોટા પાયે આઈપીએસ અધિકારીઓની બદલી કરી ત્યારે શમશેરસિંગને એસીબીમાંથી અમદાવાદ શહેરના જોઈન્ટ પોલીસ કમિશનર તરીકે બદલી કરવામાં આવી હતી, સામાન્ય રીતે અમદાવાદમાં પોતાની બદલી થાય તે માટે પોલીસ અધિકારીઓ તમામ પ્રકારના પ્રયત્ન કરતા હોય છે, પણ જયારે શમશેરસિંગની અમદાવાદમાં બદલી થઈ ત્યારે તેમને ગૃહવિભાગને વિનંતી કરી કે તેમને એસીબીમાં કામ કરવા દો તો સારૂ અને ત્યારે સરકારે એસીબીમાં તેમની કામગીરી જોઈ તેમની વિનંતી માન્ય રાખી હતી.

પહેલા એસીબીમાં શમશેરસિંગ એકલા હાથે ભ્રષ્ટાચારની લડાઈ લડતા હતા ત્યારે તેમને હસમુખ પટેલના નામના નવા સાથી અધિકારી મળી ગયા, છેલ્લાં એક વર્ષમાં બન્નેએ સાથે મળી ભ્રષ્ટાચારીઓ અધિકારીઓને વીણી વીણી શોધી કાઢયા, બીજી તરફ એસીબીની કામગીરી જોઈ પ્રજાને પણ એસીબીમાં વિશ્વાસ ઉભો થયો અને સામે ચાલી ફરિયાદ કરવા આવવા લાગ્યા, તાજેતરમાં એક સાથે અગીયાર મોટા અધિકારીઓ સામે કાયદેકરની આવક કરતા વધુની સંપત્તીના કેસ નોંધાયા, તેની પહેલા આરટીઓ અને સેલ્સ ટેકસ અધિકારીઓ ઉપર સંકોજો કસ્યો, વાત ગાંધીનગર સુધી પહોંચી હતી, એસીબીએ જેમની ઉપર હાથ નાખ્યો તેઓ કઈ નાના અધિકારીઓ ન્હોતા, તેમના પોસ્ટીંગ જયા હતા તે પોસ્ટીંગ પૈસા અને સચિવાયલની મંજુરી વગર થાય નહીં, તે બધા જ અધિકારીઓ ગાંધીનગર દોડી ગયા.

પણ સવાલ હતો કે શમશેરસિંગ અને હસમુખ પટેલને ભલામણ કરે કોણ.. જેમ જેમ સમય પસાર થયો ગયો તેમ તેમ એસીબીની કામ કરવાની ઝડપ વધી રહી હતી, સચિવાયલમાં કેટલાંક ચોક્કસ અધિકારીઓ અને નેતાઓ શમશેરસિંગની હટાવવા માટેની તકની રાહ જોતા હતા, કારણ તેમને કોઈ પણ હેતુ વગર હટાવવામાં આવે તે બદનામી પણ થાય, ત્યારે જ સુરતમાં લઠ્ઠાકાંડ થયો, બસ આફતને અવસરમાં પલટાવી નાખતા નેતાઓને આવડે છે. સુરતમાં લઠ્ઠાકાંડ થયો તેના માટે કોઈ પણ સામાન્ય માણસને સમજાય કે સ્થાનિક પોલીસથી લઈ વધુમાં વધુ ડીએસપી સુધીના અધિકારીની સીધી જવાબદારી થઈ શકે, પણ  સુરત રેન્જના આઈજીપી નરસિંહમ્મા કોમર કઈ રીતે જવાબદાર ઠેરવી શકાય તેની ગૃહ વિભાગને જ ખબર હશે.

તમે બહુ સારા અને પ્રમાણિક અધિકારી છો, તેવા કારણો આપી ગૃહ વિભાગે શમશેરસિંગની ટાઢા પાણીએ ખસ કાઢી નાખી, અને એસીબીમાંથી બદલી કરી  સુરત રેન્જના આઈજીપી તરીકે મુકી દીધા , સરકારી બદલીમાં સતત અને કાયમ ચાલતી પ્રક્રિયાનો ભાગ હોય છે. સુરતના ડીએસપી મયુર ચાવડાઅમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચ જેવી મહત્વની બ્રાન્ચમાં કામ કરીને ચુકયા છે. તેઓ અમદાવાદમાં હતા ત્યારે લઠ્ઠાકાંડની ઘટના ઘટી હતી, તેના કારણે આવી ઘટનાની તપાસ કેવી રીતે કરી શકાય તેની જાણકારી અને અનુભવ તેમની પાસે હતો, પણ તેઓ તે દિશામાં કામ કરે તે પહેલા તેમની બદલી આઈબીમાં કરવામાં આવી. પણ સરકાર લઠાકાંડના નામે અનેક પક્ષીઓ મારવા માગતી હતી , એક બીજુ કારણ એવુ પણ  છે સુરતની ભાજપની સભામાં જે તોફાન થયુ તે માટે સરકાર મયુર ચાવડા અને આઈજીપી કોમરથી નારાજ હતી, પણ પોલીસ કરે પણ શુ પોલીસને સુચના હતી કે કોઈ તોફાન કરે તો પણ તમારે તેમને લાકડી પણ મારવાની નથી. આ સંજોગોમાં જે કઈ થયુ તેની માટે સરકાર ચાવડા અને કોમરથી નારાજ હતી.

તેમાં લઠ્ઠાકાંડનું કારણ મળી ગયુ, ચાવડા અને કોમર હટી ગયા, તેની સાથે શમશેરસિંગને પણ હટાવવામાં સફળતા મળી, શમશેરસિંગના જવાથી એસીબી સહિત રાજયના અનેક વિભાગોમાં આનંદનો માહોલ છે., જો કે કયારેય કોઈની વગર અટકતુ નથી, શમશેરસિંગની જગ્યાએ આવેલા આઈપીએસ અધિકારી કેશવકુમાર પણ પ્રમાણિક અને કાબેલ અધિકારી છે, તેઓ પણ હમણાં સીબીઆઈમાંથી પોતાનું ડેપ્યુટેશન પુરૂ કરી ગુજરાત પાછા ફર્યા છે. સીબીઆઈમાં કામ કર્યુ હોવાને કારણે કરપ્શનના કેસોની સારી જાણકારી છે, તેઓ શમશેરસિંગ કરતા પણ સારૂ કામ કરશે તેવી અપેક્ષા રાખીએ કારણ આજે જ તેમણે એસીબીમાં પોતાના ચાર્જ લીધો છે. બીજી તરફ હવે સુરતમાં એક શમશેરસિંગ અને ડીએસપી તરીકે એક સરખા  સ્વભાવના નીર્લીપ્ત રાય આવ્યા છે. બનને ખુબ કામ કરશે અને તેમની પ્રમાણિકતા લોકોને કનડશે.

પણ જયારે કોઈ રાજય સરકાર ભ્રષ્ટાચાર હટાવવાની વાત કરે સમજવાનું કે કોઈ સારા અધિકારી હટી જશે.